Tag Archives: viêm âm đạo do nấm

Viêm âm đạo do nấm Candida: Vì sao hay tái phát?

Nấm âm đạo thường gặp ở phụ nữ là do một loại nấm có tên Candida Albicans gây ra. Ở điều kiện bình thường, nấm thường trực trong môi trường ở dạng bào tử nhưng không gây bệnh. Chỉ khi gặp điều kiện thuận lợi như thời tiết nóng, ẩm hoặc có nguyên nhân nào đó gây mất cân bằng môi trường sinh lý âm đạo, nấm mới phát triển và gây bệnh.

Điều kiện để nấm Candida phát triển và gây bệnh

Candida là một loại nấm men có hình tròn hoặc bầu dục, kích thước nhỏ khoảng 2-5 µm, thường sống hoại sinh trong đường tiêu hóa của người, động vật và trong âm đạo… Ở người khoẻ mạnh bình thường, nấm candida tìm thấy được 30% ở miệng, 38% ở ruột, 39% ở âm đạo, 17% ở phế quản…

Nấm Candida có thể phát triển và gây bệnh ở bất cứ đâu trên cơ thể con người nhưng chủ yếu ở da, niêm mạc. Niêm mạc ở âm hộ, âm đạo của phụ nữ là nơi có thể dễ dàng bị nấm Candida ký sinh tại chỗ phát triển và gây bệnh khi có điều kiện thuận lợi.

viem-am-dao-do-nam-candida-vi-sao-hay-tai-phat

Bệnh viêm âm đạo do nấm Candida là bệnh thường gặp trong các bệnh phụ khoa. Bệnh có liên quan đến việc sử dụng kháng sinh có phổ diệt khuẩn rộng và kéo dài, ở phụ nữ có thai vào 3 tháng cuối của thai kỳ, có độ pH ở âm đạo thấp và người bị bệnh tiểu đường… làm cho nấm ký sinh có cơ hội phát triển gây bệnh. Ở những đối tượng nữ có hoạt động tình dục mạnh hoặc dùng thuốc phòng tránh thai cũng là người có thể có yếu tố nguy cơ bị mắc bệnh viêm âm hộ, âm đạo do nấm Candida. Bệnh nhân thường có biểu hiện triệu chứng ngứa ngáy âm hộ, có cảm giác nóng bỏng, giao hợp bị đau đớn và khó khăn… Khám phụ khoa thấy niêm mạc âm hộ, âm đạo bị viêm đỏ, có mảng màu trắng, dịch tiết ra như sữa đông. Tổn thương có thể lan ra  quanh âm hộ và háng bẹn của bệnh nhân.

Bệnh hay tái phát

Bệnh do nấm Candida ở âm đạo phụ nữ nhưng khi điều trị muốn khỏi bệnh phải điều trị cả cho vợ và chồng. Ở nhiều phụ nữ sau điều trị nấm âm đạo rất hay tái phát, ngoài nguyên nhân do chồng không cùng điều trị thì còn do người phụ nữ chủ quan, không làm đúng theo lời dặn của bác sĩ trong vệ sinh cá nhân như giặt riêng đồ lót bằng xà phòng, phơi khô ngoài nắng to trước khi mặc để tránh nhiễm nấm từ những đồ lót mặc lần trước. Không tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ là khi dùng hết thuốc phải khám và xét nghiệm lại theo đúng lịch hẹn, dẫn đến tình trạng thuốc uống thuốc chưa đủ liều, đặt chưa trị dứt điểm sạch nấm. Đặc biệt, một số trường hợp còn tự ý mua thuốc đặt khi thấy có biểu hiện ngứa, ra khí hư, do đó làm tăng nguy cơ kháng thuốc, tái phát rất cao.

Cách phòng như thế nào?

Viêm âm đạo do nấm candida gây ngứa rát, khó chịu khi quan hệ tình dục, ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh hoạt hằng ngày và rất dễ tái phát môi trường pH dễ thay đổi. Vì vậy, để tránh nhiễm nấm, chị em nên thường xuyên vệ sinh bộ phận sinh dục, giữ quần áo khô ráo, sạch sẽ, phơi ở nơi có ánh sáng mặt trời. Khi vệ sinh chỉ nên rửa ở bên ngoài, không nên thụt rửa sâu để tránh làm mất cân bằng môi trường pH. Khi nhiễm nấm, cần đi khám, xét nghiệm và tuân thủ đúng chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Nếu phụ nữ có gia đình bị nhiễm nấm thì nên điều trị cả hai vợ  chồng. Vì khi giao hợp, các vi khuẩn nấm sẽ đọng lại ở bao quy đầu của người chồng và đây là nguyên do khiến người vợ rất dễ nhiễm nấm trở lại.

Bác sĩ  Thu Lan

Theo SKDS

Thuốc dùng trong điều trị viêm âm đạo do nấm

Viêm âm đạo do nấm ở phụ nữ trưởng thành chủ yếu là hiện tượng mất cân bằng sinh thái hệ vi khuẩn âm đạo. Hiện đang có 3 loại thuốc chống nấm: Loại polyen (amphotéricine B, nystatine), loại pyridone (cyclopiroxomaline) và loại có chất azole được dùng nhiều, nhất là một số thuốc có tác dụng toàn thân (như miconazole, kétonazole, fluconazole).

Điều trị nấm âm đạo, chỉ cần điều trị trực tiếp tại âm đạo bằng viên nang có chất azole từng đợt ngắn từ 3 – 5 ngày đem lại hiệu quả từ 80 – 95%. Tuy nhiên việc dùng thuốc cũng phải căn cứ theo thể bệnh.

Điều trị những thể tái diễn

Việc chăm sóc viêm âm hộ – âm đạo tái diễn (ít nhất là 4 đợt trong 1 năm) ngay từ đầu phải phát hiện xem có hoàn cảnh thuận lợi làm phát sinh bệnh như AIDS, đái tháo đường, nhiễm nấm ngoài cơ quan sinh dục (nhất là nhiễm nấm ở móng tay) ở phụ nữ cũng như ở bạn tình không. Việc khám lâm sàng sẽ loại trừ những chẩn đoán phân biệt (mụn rộp sinh dục, rối loạn dinh dưỡng). Việc chẩn đoán bệnh bắt buộc phải được xác định bằng một (thậm chí nhiều) lần lấy chất dịch âm đạo có nấm để thực hiện được một kháng nấm đồ về nhiều loại nấm, nhất là những loại nấm mốc không phải là nấm Candida albicans (như nấm Candida crusei, Candida tropicalis, Torulopsis glabrata…) ít nhạy cảm một cách có hệ thống với các thuốc có azole. Sau khi điều trị theo phương pháp cổ điển, một đợt chống nấm bằng các thuốc có azole hay polyen (nystatine, amphotericine) sẽ còn cần nhiều đợt điều trị dự phòng và lập lại tùy từng trường hợp cụ thể.

thuoc-dung-trong-dieu-tri-viem-am-dao-do-nam

Hơn 90% số bệnh nhân ưa thích dùng thuốc uống vì đem lại sự dung nạp tốt hơn nhưng lại phơi nhiễm với nguy cơ có biến chứng độc cho gan và cho thai do các thuốc có azole.

Vậy việc lựa chọn cách dùng thuốc uống đòi hỏi người bệnh phải có hiểu biết về lợi ích và nguy cơ tiềm ẩn (buộc phải dùng các biện pháp tránh thai vì có nguy cơ gây hại cho thai), theo dõi chức năng gan (transaminase mỗi tháng 1 lần) và tất nhiên xác định chính xác các biểu hiện kháng thuốc lúc nào cũng có thể xảy ra.

Dùng ketoconazole viên nén uống sáng và chiều trong 2 tuần, rồi 1 lần trong 5 ngày với những thể nặng, thậm chí dùng liên tục trong 6 tháng trong trường hợp có bệnh cảnh rất nặng, hay fluconazole (mỗi tháng hay mỗi tuần, thậm chí liên tục mỗi ngày). Các phương pháp điều trị dự phòng theo đường uống này đem lại hiệu quả tốt (kết quả khỏi trên 70%) nhưng có khả năng tái phát khi ngừng điều trị.

Điều trị bổ sung trong những trường hợp tái phát

Đầu tiên là những lời khuyên về vệ sinh phụ nữ và vệ sinh khi quan hệ tình dục.

Những thuốc làm phát triển hệ vi sinh âm đạo, với hy vọng tái lập vi khuẩn chí âm đạo bằng lactobacille (trophigyl, florgynal, sữa chua có nhiều lactobacille) được dùng trong trường hợp viêm âm đạo tái diễn (1 viên nang đặt âm đạo sáng chiều trong 20 ngày rồi 1 viên nang mỗi ngày). Hiện nay vẫn chưa đủ dữ liệu tin cậy để đánh giá các phương pháp điều trị này.

BS. Xuân Anh