Tag Archives: tuổi mãn kinh

Phòng ngừa loãng xương ở tuổi mãn kinh

Bệnh loãng xương là bệnh lý làm xương yếu dần và gây hiệu quả xương giòn và dễ gãy. Nếu bị loãng xương thì nguy cơ bị gãy xương đặc biệt là cổ xương đùi, cột sống và cổ tay rất dễ xảy ra.
Ở độ tuổi của bác, loãng xương hoàn toàn có thể xảy ra. Đó là do cơ thể đang trải qua thời kỳ mãn kinh. Thay đổi chính trong thời kỳ này là lượng hormon estrogen giảm mạnh. Khi lượng estrogen giảm sẽ làm xương mất nhanh hơn. Thực tế là trong vòng 5 năm đầu tiên sau mãn kinh một số phụ nữ vẫn có thể mất tới 25% trọng lượng xương của cơ thể và làm cho xương yếu và giòn.
Mãn kinh là nguyên nhân thường gặp nhất gây loãng xương; nguyên nhân tiếp theo có thể do phải phẫu thuật cắt bỏ hai buồng trứng (nơi sản xuất estrogen). Tuy nhiên, mất xương cũng có thể do bệnh khác hoặc các tác nhân khác như dùng corticoid quá liều và kéo dài, ít vận động, hàm lượng canxi thấp trong khẩu phần ăn…
Để đề phòng chứng loãng xương, chị nên bổ sung canxi trong chế độ ăn hằng ngày như: hải sản, sữa… Tập luyện thường xuyên nhẹ nhàng các môn thể dục như đi bộ, chạy… để giúp tăng độ bền của xương… Để chữa trị chứng loãng xương, chị cần đến bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp để khám, đo độ loãng xương và được tư vấn dùng thuốc, cách tập luyện phù hợp cũng như ăn uống hợp lý.
BS. Hoàng Ngọc

Món ăn giúp tuổi mãn kinh vẫn sung

Hội chứng tiền mãn kinh thường gặp ở phụ nữ tuổi trung niên (45 – 50 tuổi). Biểu hiện là đau đầu váng đầu, ngủ hay mơ hay giật mình, có những cơn bốc hỏa, đổ mồ hôi trộm, đau ở các khớp, khó thở, bức bách trong lồng ngực, da khô và nếp nhăn nhiều hơn, tính tình dễ thay đổi, tiểu vặt, tiểu không kiểm soát…

Để ngăn chặn và khắc phục những biểu hiện trên, từ trước đến nay người ta vẫn dùng thuốc, luyện tập, nghỉ ngơi, dưỡng sinh… nhưng ăn uống như thế nào trong giai đoạn này thì ít người nghĩ tới. Liệu pháp này có nhiều mặt tích cực, hiệu quả. Xin giới thiệu một số món ăn – bài thuốc để bạn đọc có thể tham khảo và áp dụng khi cần.

mon_an_giup_tuoi_man_kinh_van_sung

Cháo tim lợn, táo nhân viễn chí: Tim lợn 1 quả, gạo tẻ 100g; táo nhân, viễn chí, đan sâm mỗi vị 20g, gia vị vừa đủ. Tim lợn thái mỏng ướp gia vị. Táo nhân (sao đen) rồi cùng với viễn chí, đan sâm sắc kĩ lọc lấy nước. Lấy nước này cùng gạo nấu thành cháo. Khi cháo chín kỹ cho tim lợn vào nấu thêm ít phút cho chín đều, nêm rau thơm, chanh ớt, mì chính ăn nóng.

Công dụng: Tim lợn bổ tâm bổ huyết, táo nhân, viễn chí dưỡng tâm an thần; đan sâm bổ khí hoạt huyết. Món ăn này phù hợp với phụ nữ đang trong tình trạng tiền mãn kinh có những triệu chứng: đau đầu, lồng ngực bức bách, ngủ hay mơ hay giật mình, toát mồ hôi, rối loạn kinh nguyệt…

Cháo biển đậu, chim bồ câu: Chim bồ câu 1 con, gạo tẻ 100g, biển đậu 25g, hạt sen 25g, gia vị vừa đủ. Chim bồ câu làm thịt bỏ nội tạng, băm nhỏ, nêm gia vị, phi hành mỡ cho thơm rồi bỏ thịt chim vào xào chín kỹ. Biển đậu, hạt sen cùng với gạo nấu thành cháo. Khi cháo chín kỹ thì cho thịt chim vào, nấu thêm một lát cho chín đều, tra gia vị ăn nóng.

Công dụng: Chim bồ câu bổ ngũ tạng. Biển đậu, hạt sen bổ tỳ bổ tâm, nhằm điều hòa âm dương, cân bằng thủy hỏa, hạn chế những rối loạn đang diễn ra như: toát mồ hôi, đau nhức xương khớp, rạo rực khó ngủ, đau đầu choáng váng, tiểu vặt, tiểu không kiểm soát…

Cháo lươn: Lươn 1kg, gạo tẻ 120g, gia vị vừa đủ. Lươn làm thịt bỏ ruột, sau đó chần nước sôi vừa chín tới thì vớt ra, gỡ lấy thịt, phi hành mỡ cho thơm, cho thịt lươn vào xào cho chín ngấm gia vị. Gạo nấu thành cháo. Xương lươn giã bằng cối đá cho nhỏ, lọc lấy nước cho vào nồi cháo, cho thịt lươn vào, quấy đều, tra gia vị ăn nóng. Cháo lươn cần những gia vị như rau răm, rau ngổ, mùi tàu, chanh ớt, nước mắm ngon. Khi ăn có thể cho thêm bánh đa vừng.

Công dụng: Cháo lươn bổ âm,  phù hợp với phụ nữ đang trong giai đoạn tiền mãn kinh thể âm hư với những triệu chứng: người gay da xanh, mệt mỏi, ăn yếu, táo nhiệt, họng khô miệng ráo, viêm lợi, khó ngủ, tim hồi hộp.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Lương y Trịnh Văn Sỹ

Tuổi mãn kinh – Những chuyện khó nói

Cái gọi là tuổi mãn kinh (MK) là thời kỳ chuyển đổi chức năng của người phụ nữ, từ chỗ hoạt động mạnh mẽ sang trạng thái giảm dần rồi kết thúc. Trong giai đoạn này, sinh hoạt tình dục (TD) tương đối mang tính ổn định về nhận thức, kinh nghiệm cũng như ổn định về kinh tế. Giai đoạn này chủ yếu làm cho cân bằng TD, duy trì TD với tình yêu, làm cho TD trở thành hơi ấm của cuộc đời. Về tâm lý thì chín chắn, đi vào trạng thái ổn định, bền vững về TD, quan tâm chăm óc nhau về thể xác lẫn tâm hồn.

Đa số phụ nữ đi vào thời kỳ MK có nhu cầu TD ít hơn so với thời trẻ tuổi. Nguyên nhân là do có sự giảm nội tiết tố sinh dục, từ đó dẫn đến giảm khả năng bài tiết chất nhờn ở âm đạo, khiến cho sinh hoạt TD trở nên khó khăn hơn, cảm thấy đau rát do tổn thương niêm mạc, hoặc dễ mắc bệnh phụ khoa thông thường khiến chị em không muốn sinh hoạt TD. Trên thực tế, qua nghiên cứu của các nhà khoa học thấy rằng, không ít nữ giới khi đi vào giai đoạn MK lại cảm thấy nhu cầu TD tăng lên, cảm thấy thoải mái hơn khi còn trẻ vì không sợ mang thai, không phải tính toán chu kỳ rụng trứng, không phải chịu sự quấy rầy của con cái. Vì vậy, có người cho rằng, thời gian này là thời kỳ vàng son của cuộc sống chăn gối vợ chồng. Sinh hoạt TD của họ không những không giảm mà còn tăng lên, thoải mái hơn, hấp dẫn và quyến rũ hơn.

tuoi_man_kinh_nhung_chuyen_kho_noi

Về nội tiết tố giúp cho sự ham muốn về TD cho cả hai giới là testosterone. Testosterone ở nữ giới có nguồn gốc phần lớn từ tuyến thượng thận, cho dù ở tuổi MK, người nữ vẫn còn ham muốn TD, đó cũng là điều bình thường. Và cũng nên nhớ rằng, sinh hoạt TD giai đoạn này cũng cần có sự điều hỉnh cho hợp lý hơn so với thời trẻ. Cần kéo dài khúc dạo đầu hơn, cần âu yếm vỗ về để đánh thức tâm lý TD, cần sử dụng chất bơi trơn.

Đi vào giai đoạn MK, việc duy trì sinh hoạt TD là việc làm hết sức cần thiết vì đây là hình thức giúp cơ thể vận động, có tác dụng lên toàn diện các cơ bắp, gia tăng hoạt động vừa phải của tim, gia tăng nhịp thở vận động các khớp xương hay chân và cột sống, giúp cải thiện cho sức khỏe. Đặc biệt là giao hợp sẽ tạo nên hưng phấn, quan hệ TD đầy tình yêu sẽ giúp phục hồi nhanh chóng những khả năng đã bị đánh mất. Nó đem lại bình an và hạnh phúc, mang lại niềm vui tinh thần, thỏa mãn về mặt tâm lý cho người lớn tuổi và có ý nghĩa tích cực trong cuộc sống của họ.

TD không chỉ đơn thuần là niềm vui mà còn giúp cải thiện sức khỏe của bạn một cách đáng kể, cả về mặt thể chất lẫn tâm lý, là liều thuốc chữa đau đầu cực kỳ công hiệu, giảm stress, điều chỉnh giấc ngủ. Sinh hoạt chăn gối đều đặn sẽ làm tăng cao mức testosteron lẫn estrogen trong cơ thể. Testosteron không chỉ giúp thêm hưng phấn TD mà còn khiến cho xương và cơ trở nên rắn chắc hơn, đồng thời duy trì khả năng làm việc của tim.

Thời kỳ MK được chia ra làm 3 giai đoạn, thời kỳ tiền MK, thời kỳ tắt kinh và thời kỳ hậu MK. Tuổi MK thường ở vào độ tuổi khoảng 45 – 50, trung bình 47. Thời kỳ MK chỉ ghi nhận qua hồi cứu sau 12 tháng liên tục không hành kinh, chịu những xáo trộn của thời kỳ này như: mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ, hay quên, tê các đầu chi, nôn mửa, giảm thị lực, ù tai, hoa mắt, chóng mặt, chán ăn, có khi trầm uất diễn đạt tư duy trầm lặng, cảm thấy lo lắng, đa nghi phiền muộn.

Khoa học có đủ bằng chứng để kết luận rằng TD rất có lợi, nó có thể làm tăng khả năng hoạt động của não, tăng nhịp tim, phòng chống bệnh tật, ốm đau và giúp cho mỗi người cảm nhận tốt hơn về bản thân.

Trong xã hội căng thẳng ngày nay, thật khó để có một cuộc sống TD đắm say, nhưng chỉ cần không ngừng cố gắng, miễn rằng ham muốn, mơ ước duy trì TD giống như thèm ăn các món ngon, thay đổi món ngon như thời trẻ, thì sẽ nhận thấy rằng những nỗ lực của mình sẽ được bù đắp.

Tóm lại, TD nói chung, sinh hoạt TD ở tuổi MK nói riêng, là một khía cạnh của hạnh phúc, giúp cho chúng ta thoát khỏi sự cô đơn, yêu đời hơn và khỏe mạnh. Nó còn biểu thị những tình cảm mà thời thanh niên và trung niên chưa hiểu hết được.

Từ tuổi MK đến tuổi xế chiều vẫn tiếp tục sinh hoạt TD bằng những cảm nhận TD nhẹ nhàng hơn và cũng thỏa mãn thông qua các hình thức như vỗ về, ôm ấp, quan tâm và tha thứ cho nhau.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ BS.CKII. TRẦN QUỐC LONG

Chuyện thầm kín tuổi mãn kinh

Tuổi mãn kinh (MK) là thời kỳ chuyển đổi chức năng của người phụ nữ, từ chỗ hoạt động mạnh mẽ sang trạng thái giảm dần rồi kết thúc. Đa số phụ nữ đi vào thời kỳ MK có nhu cầu tình dục ít hơn so với thời trẻ tuổi, nhưng cũng không ít người cảm thấy nhu cầu tình dục tăng lên.

chuyen_tham_kinh_tuoi_man_kinh

Kẻ thăng – người trầm

Thời kỳ MK được chia ra làm 3 giai đoạn: thời kỳ tiền MK, thời kỳ tắt kinh và thời kỳ hậu MK. Tuổi MK thường ở vào độ tuổi khoảng 45 – 50, trung bình là 47, thời kỳ MK chỉ ghi nhận qua hồi cứu sau 12 tháng liên tục không hành kinh, chịu những xáo trộn của thời kỳ này như: mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ, hay quên, tê các đầu chi, nôn mữa, giảm thị lực, ù tai hoa mắt, chóng mặt, chán ăn, có khi trầm uất diễn đạt tư duy trầm lặng, cảm thấy lo lắng đa nghi phiền muộn… Tuy nhiên, trong giai đoạn này, sinh hoạt tình dục tương đối mang tính ổn định về nhận thức, kinh nghiệm cũng như ổn định về kinh tế. Giai đoạn này chủ yếu làm cho cân bằng tình dục, duy trì tình dục với tình yêu, làm cho tình dục trở thành hơi ấm của cuộc đời. Về tâm lý thì chín chắn, đi vào trạng thái ổn định, bền vững về tình dục, quan tâm chăm sóc nhau về thể xác lẫn tâm hồn.

Đa số phụ nữ đi vào thời kỳ MK có nhu cầu tình dục ít hơn so với thời trẻ tuổi, nguyên nhân là do có sự giảm nội tiết tố sinh dục, từ đó dẫn đến giảm khả năng bài tiết chất nhờn ở âm đạo, khiến cho sinh hoạt tình dục trở nên khó khăn hơn, cảm thấy đau rát do tổn thương niêm mạc, hoặc dễ mắc các bệnh phụ khoa thông thường khiến chị em không muốn sinh hoạt tình dục. Trên thực tế, qua nghiên cứu của các nhà khoa học đã thấy rằng, không ít nữ giới khi đi vào giai đoạn MK, lại cảm thấy nhu cầu tình dục tăng lên, cảm thấy thoải mái hơn khi còn trẻ vì không sợ mang thai, không phải tính toán chu kỳ rụng trứng, không phải chịu sự quấy rầy của con cái. Vì vậy, có người cho rằng thời gian này là thời kỳ vàng son của cuộc sống chăn gối vợ chồng, sinh hoạt tình dục của họ không những không giảm mà còn tăng lên, thoải mái hơn, hấp dẫn và quyến rũ hơn.

Về nội tiết tố giúp cho sự ham muốn về tình dục cho cả hai giới là testosterone, testosterone ở nữ giới có nguồn gốc phần lớn từ tuyến thượng thận, cho nên dù ở tuổi MK người nữ vẫn còn ham muốn sinh hoạt tình dục đó cũng là điều bình thường. Và nam giới cũng nên nhớ rằng, sinh hoạt tình dục giai đoạn này cũng cần có sự điều chỉnh cho hợp lý hơn so với thời trẻ, cần kéo dài khúc dạo đầu hơn, cần âu yếm vỗ về để đánh thức tâm lý tình dục, cần sử dụng chất bôi trơn. Đối với người nam cùng chung chăn gối, có lẽ cũng đã đi vào giai đoạn xế chiều (tức thời MK nam), nếu bị rối loạn cương không kèm theo bệnh lý tim mạch thì nên dùng thuốc ức chế men PDE5, để giúp tăng sức mạnh cho cuộc vui được trọn vẹn. Với nữ giới cũng cần nên nhớ rằng nam giới ở giai đoạn này sự cương cứng dương vật trở nên khó khăn hơn nhiều, vì vậy sự điều chỉnh và sự hỗ trợ cho nam giới cũng không kém phần quan trọng. Vì có sự lệch pha, nên khi nam giới đã sẳn sàng thì cả hai cần có sự đồng điệu, nếu để nam giới qua giai đoạn cương cứng thì sự phục hồi trở lại rất lâu, thậm chí cuộc vui chấm hết, nên việc sử dụng chất bôi trơn cho nữ giới là vô cùng cần thiết.

Chuyện ấy – có còn cần thiết?

Đi vào giai đoạn MK, việc duy trì sinh hoạt tình dục là việc làm hết sức cần thiết vì đây là hình thức giúp cơ thể vận động, có tác dụng lên toàn diện các cơ bắp, gia tăng hoạt động vừa phải của tim, gia tăng nhịp thở, vận động các khớp xương tay chân và cột sống, giúp cải thiện cho sức khỏe. Đặc biệt là giao hợp sẽ tạo nên hưng phấn, quan hệ tình dục đầy tình yêu sẽ giúp phục hồi nhanh chóng những khả năng đã bị đánh mất, nó đem lại bình an và hạnh phúc, mang lại niềm vui tinh thần, thỏa mãn về mặt tâm lý cho người lớn tuổi và có ý nghĩa tích cực trong cuộc sống của họ. Tình dục không chỉ đơn thuần là niềm vui mà còn giúp cải thiện sức khỏe của bạn một cách đáng kể, cả về mặt thể chất lẫn tâm lý, là liều thuốc chữa đau đầu cực kỳ công hiệu, giảm stress, điều chỉnh giấc ngủ. Sinh hoạt chăn gối đều đặn sẽ làm tăng cao mức testosteron lẫn estrogen trong cơ thể, testosteron không chỉ giúp thêm hưng phấn tình dục mà còn khiến cho xương và cơ trở nên rắn chắc hơn, đồng thời duy trì khả năng làm việc của tim… Khoa học có đủ bằng chứng để kết luận rằng: tình dục rất có lợi, nó có thể làm tăng khả năng hoạt động của não, tăng nhịp tim, phòng chống bệnh tật, ốm đau và giúp cho mỗi người cảm nhận tốt hơn về bản thân.

Tóm lại, trong xã hội căng thẳng ngày nay, thật khó để có một cuộc sống tình dục đắm say, nhưng chỉ cần không ngừng cố gắng, miễn rằng ham muốn, ước mơ duy trì tình dục giống như thèm ăn các món ngon, thay đổi món ngon như thời trẻ, thì sẽ nhận thấy rằng những nỗ lực của mình sẽ được bù đắp, và cũng đừng quên rằng sinh hoạt tình dục có một vai trò hết sức to lớn, nhằm duy trì sức khỏe và hạnh phúc cho lúc xế chiều.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ BS.CKI. TRẦN QUỐC LONG

Tâm sinh lý tuổi mãn kinh – sự “nổi loạn” đáng yêu

Mãn kinh là một hiện tượng sinh lý tự nhiên của cơ thể phụ nữ, một giai đoạn tất yếu mà mỗi người đều phải trải qua trước khi thực sự bước vào tuổi già, bị coi là “già”. Hiện tượng này thường diễn ra vào độ tuổi từ 45-52, cá biệt có người mãn kinh đến sớm hay muộn hưon vài năm. Đây là thời kỳ mà cơ thể các quý bà, quý cô có những thay đổi rất quan trọng: sự chấm dứt hoạt động  của buồng trứng, dẫn đến việc ngưng tiết các tiết tố nữ (estrogen). Từ đó, làm mất hẳn các chu kỳ kinh nguyệt – những yếu tố cơ bản tạo nên… “nhiềm kiêu hãng eva”! Chính điều này đã gây nên biết bao thay đổi trong đời sống tâm lý và thể chất của mỗi người, để lại nhiều trường đoạn  buồn vui.

tam_sinh_ly_tuoi_man_kinh

Từ nạn… “dịch phu”!

Bên cạnh nguyên nhân khách quan là sự già đi theo tuổi tác, cơ thể thay đổi, sức khỏe giảm sút, khả năng và ham muốn tình dục cũng giảm theo, để nhiều quý bà, quý cô đâm né tránh, ngán ngại chuyện chăn gối ở tuổi này còn có những trường hợp do những định kiến, những bất cập trong nhận thức về tầm quan trọng của “chuyện ấy” trong đời sống vợ chồng. Nhiều quý bà đã đưa ra một quy định bất thành văn là bắt các quý ông từ nay phải… “nhịn” – nhất là các quý bà ở nông thôn. Thường ở tuổi này, họ đều đã có dâu, rể, cháu nội, ngoại. Họ vốn đã cho “chuyện đó” là sự hạ tiện, phàm tục, nên khi “làm ông bà rồi mà còn ham hố, con cháu chúng sẽ cười”. Hoặc có bà còn “đi quy”, tức “vào giới các cụ” – ngày rằm, mồng 1 âm lịch thường lên chùa, nghe kinh kệ, nên phải giữ mình thanh sạch… Thế nên họ phải… “dịch phu” – không “gần” chồng nữa. Cách thường thấy là giành ngủ với cháu, ngủ riêng, làm cho các quý ông nhà ta tha hồ mà… thòm thèm, ngơ ngác; còn vợ mà cứ như phải… “mồ côi”. Có rất nhiều quý bà thường phàn nàn về sự trở tính gần đây của các ông chồng: hay cáu gắt, ham bài bạc, đàn đúm với bạn bè, lạnh lùng không còn ân cần, tình cảm với vợ như trước. Hoặc “già rồi còn chơi trống bỏi”, đổ đốn cặp kè bồ bịch với em út không bằng tuổi con, cháu mình v.v… Khi hỏi kỹ hơn thì bà nào cũng thú nhận chuyện chăn gối nhạt nhòa từ lâu rồi. Vậy là đã rõ: trừ mấy “ông ngoại” tính nết trăng hoa, ham của lạ; còn lại, tại các bà cứ cấm vận, để các ổng “đói” thế hèn chi “túng” chẳng “làm càn”; cứ thờ ơ, “dịch phu” thế, làm gì phu quân chẳng đá thúng đụng nia!

Đến: “Tình như nắng xế”!

Một thái cực đối lập là nhiều quý bà ở tuổi này, khả năng và ham muốn tình dục lại như… tỷ lệ thuận với tuổi tác. Bởi lúc trẻ bận bịu con nhỏ, tất bật mưu sinh, giờ con cái đã trưởng thành, ở riêng rảnh rỗi, sự nghiệp thành đạt, gia cảnh phong lưu, có điều kiện đi đây đó, mở mang tầm nhìn và củng cố sức lực, thành ra… năng lượng dư thừa. Đáng khen, đáng khuyến khích là nhiều quý bà đã biết tổ chức để cuộc sống chăn gối vợ chồng hoan hỉ hơn, hoàng kim hơn cả thời trẻ, bởi giờ đây không còn phải nơm nớp lo tránh thai, vỡ kế hoạch… Nhưng đáng tiếc là lại có những chuyện tình như “nắng xế chiều hôm”. Như có quý bà đã U60, cả đời sống cam phận, cặm cụi buôn bán làm ăn bên ông chồng khù khì, chậm chạp quen chỉ đâu đánh đó. Giờ bỗng nhiên lại thấy… tiếc đời. Thế là qua những lần đi du lịch, đi tập dưỡng sinh, quen được những quý ông phong tình, liền hẹn hò, tin nhắn, du hí với nhau, làm gia đình bị phen xào xáo. Cũng không hiếm những mối tình chủ – tớ, sếp – nhân viên mà sự chênh lệch tuổi tác lên đến vài con giáp. Tuổi “cuối 4, đầu 5, 6”, các đường cong đã bị hủy hoại lắm rồi mà cũng phải diện áo dây, quần trễ rún cho xứng với các “phi công trẻ” của họ, nhìn… thấy thương! Bảo hãy lý trí một chút đi, kẻo kiếm củi mấy mươi năm lại đem thiêu một ngày. Họ thú nhận: tuy trong lòng có bất an, như ôm một quả bom không hẹn giờ, có thể nổ bất cứ lúc nào. Nhưng cũng không cưỡng được những cơn sóng tình hồi xuân cứ cuồn cuộn trong lòng. Thế nên cứ đành vừa “yêu” vừa đối phó. Thật khổ sở, tình ơi là tình!

Và cả… “ Sư Bà Bà”, “mẹ chồng” khó chịu

Lại có quý cô ở công ty nọ, lúc trẻ vốn là người rất vui nhộn, mát tính. Vậy mà một, hai năm gần đây, cứ như bị “ăn trúng cái gì”, cô trở nên khó tính quá. Chiếc kính của cô để đó, ai cầm xem hay đụng vào mà không để lại như cũ. Tức gọng kính phải ở dưới, mắt kính ở trên, để không chạm vào mặt bàn, thì ôi thôi: quát, la, hét! Ai ăn xong mà không dọn bàn ngay. Ai để xe vào chỗ của cô. Ai lấy đồ “của cô” (mà cũng là của chung: báo, tạp chí) mà không hỏi… Cứ gọi là: gặp… khủng long khạc lửa. Trước kia, đám trẻ rất hay xoắn xuýt quanh cô hỏi han, trò chuyện. Giờ chúng bảo nhau: “Tranh luận với cô là không tranh luận. Vì không bao giờ thắng được…”. Và thế là chẳng hiểu từ lúc nào, cô có biệt danh “Sư Bà Bà”, “mẹ chồng” vì cái tính đó. Mà cô lại còn thất thường nữa. Vừa “bổng” ầm ầm thế, cô lại “trầm” ngay, nửa buổi chẳng hé răng nửa lời, chẳng biết đường nào mà…tránh. Mấy người am hiểu thì bảo giờ chắc cô “hết là phụ nữ” rồi nên hãy thông cảm cho cô…

Biết để sống vui

Quy luật cuộc đời: “sinh – lão…” chẳng chừa một ai. Dù bạn có là hoa hậu, mỹ nhân thì rồi cũng đến lúc không thể trẻ mãi. Nên bình tĩnh chấp nhận và vui vẻ sống chung chứ đừng tranh chấp với tạo hóa. Để mà có những cử chỉ hành vi ăn mặc lố lăng, phản cảm không hợp với tuổi tác. Hay quá chiều theo những cảm xúc cá nhân nhất thời mà quên đi nghĩa vụ, trách nhiệm và mỹ tục thuần phong; chạy theo thứ tình cảm lúc hoàng hôn tan nhanh như bong bóng xà phòng. Lại cũng đừng tự cho sự thanh xuân của mình về hưu sớm. Chuyện chăn gối lứa đôi tuổi mãn kinh, xế chiều vẫn như những liều thuốc làm trẻ hóa tốt nhất. Và dù ở tuổi nào, nhưng nếu biết duy trì chế độ ăn uống, ngủ nghỉ, tập luyện đúng cách, bạn vẫn làm cho đời sống thể chất và tinh thần của mình được thăng hoa. Với biểu mẫu vui mang tên “số 9 diệu kỳ”, thì chẳng tuổi nào là phải “chay tịnh” cả. Gia đình, những người xung quanh và bản thân người trong cuộc, hãy luôn thấu hiểu, để thông cảm, thương yêu, chiều đãi và tôn trọng nhau, chia sớt mọi điều cho nhau. Như thế, tuổi mãn kinh của chị em – dù được ví như sự “nổi loạn” lần cuối, vẫn là một “sự nổi loạn đáng yêu”!

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Chuyên gia tâm lý KIM BẮC

Tuổi mãn kinh cũng có tính di truyền

tuoi_man_kinh_cung_co_tinh_di_truyenTheo một nghiên cứu mới vừa cho biết tuổi mãn kinh của bà mẹ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố gia đình. Đặc biệt, những phụ nữ có mẹ hoặc chị em gái trải qua mãn kinh ở tuổi 45 thì họ có 6 lần nguy cơ bị tương tự như vậy. Những phụ nữ trải qua mãn kinh ở tuổi trên 54 thì con gái họ sau này có 6 lần khả năng tương tự và chị em gái của họ có 2 lần khả năng tương tự. Nhưng các tác giả cho biết, tuổi mãn kinh không hoàn toàn do di truyền. Một thành tố quan trọng đó là những yếu tố về môi trường sống. Gen có tác động quan trọng đến tuổi mãn kinh nhưng lối sống cũng đóng vai trò lớn cho nên phụ nữ có thể bị ảnh hưởng tuổi mãn kinh bởi những hành vi của họ. Phụ nữ hút thuốc lá có khuynh hướng trải qua mãn kinh sớm hơn 1 – 2 năm so với người không hút thuốc lá. Phụ nữ không sinh con cũng trải qua mãn kinh sớm hơn. Tuổi mãn kinh có liên quan đến sự sinh sản vì khả năng sinh sản của phụ nữ sẽ kết thúc gần 10 năm trước khi họ trải qua mãn kinh. Những nghiên cứu trước đây cũng cho thấy phụ nữ trải qua mãn kinh có liên quan đến nguy cơ cao ung thư vú và ung thư nội mạc tử cung, cũng như giảm nguy cơ bệnh tim mạch. Theo Viện nghiên cứu quốc gia Hoa Kỳ về tuổi thì tuổi trung bình trải qua mãn kinh ở phụ nữ là 51. Để xem xét tuổi mãn kinh có di truyền không, các nhà khoa học đã so sánh những phụ nữ có mối liên hệ huyết thống cùng sự khác biệt về gen và môi trường sống của họ. Nghiên cứu này được thực hiện trên dữ liệu 2.060 phụ nữ 31 – 90 tuổi.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Theo Menopause

Kiến thức cho tuổi tiền mãn kinh

Trong đời sống sinh lý người phụ nữ, từ lúc sinh ra đến khi xế chiều, thì sự thay đổi của hệ thống cơ thể đều diễn ra nhiều giai đoạn, từ tuổi ấu thơ, tuổi dậy thì, tuổi trưởng thành, tuổi mãn kinh và tuổi già. Tuổi mãn kinh là thời kỳ chuyển đổi chức năng của người phụ nữ, từ chỗ hoạt động mạnh mẽ sang trạng thái thoái dần rồi kết thúc.

kien_thuc_cho_tuoi_tien_man_kinh

1. Thời kỳ mãn kinh được diễn biến qua ba giai đoạn, thời kỳ tiền mãn kinh, thời kỳ tắt kinh và thời kỳ hậu mãn kinh.

Trong thời kỳ tiền mãn kinh do nang noãn trong buồng trứng không còn nhạy cảm với nội tiết tố, cho nên nang noãn bị giảm hẳn ít đi và phát dục không đầy đủ, thậm chí không chín được để rụng thành trứng, vì thế chu kỳ kinh nguyệt bị rối loạn, kỳ kinh và lượng kinh cũng biến đổi khác nhau, sau đó chức năng của buồng trứng ngày càng yếu đi, lượng estrogene tiết ra giảm đi đến mức không đủ để làm cho nội mạc tử cung bong ra và dẫn đến tình trạng tắt kinh.

Tuổi mãn kinh thường ở tuổi khoảng 45 đến 50, trung bình là 47, tuy nhiên có người tắt kinh sớm ở độ tuổi 40, cá biệt sớm nhất là 35, cũng có người kéo dài đến tận 55-56, vào cuối thời kỳ tắt kinh, buồng trứng người phụ nữ bị xơ hóa, teo nhỏ và mất hẳn chức năng nội tiết.

Thời kỳ mãn kinh chỉ ghi nhận qua hồi cứu sau 12 tháng liên tục không hành kinh, chịu những xáo trộn của thời kỳ này như mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ, hay quên, tê các đầu chi, nôn mửa, giảm thị lực, ù tai hoa mắt, chóng mặt, chán ăn, bốc hỏa, có khi trầm uất diễn đạt tư duy trầm lặng, cảm thấy mình bị suy sụp, bị oan, thất vọng, chán nản, đa nghi phiền muộn, lo lắng…

Niêm mạc sinh dục teo mỏng dần, khô âm hộ – âm đạo, ngứa, rát, giao hợp đau, dễ bị xây xước và nhiễm trùng, dễ sa sinh dục do cơ, dây chằng vùng chậu bị nhão hơn, tiết niệu có thể đi tiểu nhiều lần, đôi khi không đi tự chủ, da, tóc thì kém mềm mại, khô và nhăn, trổ đồi mồi, tóc khô, rụng, dễ gãy, tăng trọng lượng dễ dẫn đến thừa cân hay béo phì, mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng và đùi, dễ bị loãng xương do thiếu nội tiết, mất dần canxi và chất khoáng.

2. Để khắc phục tình trạng trên, với những biểu hiện của một số triệu chứng bất lợi cho cơ thể, trước hết người phụ nữ cần trang bị cho mình kiến thức khoa học nhất định và xem đây là tiến trình diễn tiến bình thường.

Về tâm sinh lý, cần tạo cho mình có một cuộc sống với môi trường vui tươi – thoải mái, tránh những lo âu phiền muộn, xây dựng một kế hoạch làm việc thật khoa học nhằm tạo điều kiện thuận lợi để không ngoài mục đích bảo vệ sức khỏe. Để tránh những cơn bốc hỏa là triệu chứng thường gặp ở tuổi mãn kinh, ta cần uống nhiều nước, đủ lượng nước trong ngày từ 1 đến 2 lít, tránh ăn nhiều chất béo như sôcôla, phô mai, đồ uống có cồn hay cà phê vì chúng làm tăng mức độ khó chịu của cơn bốc hỏa, mặc quần áo thoáng mát.

Về rối loạn kinh nguyệt, có những biểu hiện như vòng kinh ngắn hay dài, đôi khi xuất huyết một cách bất thường, chỉ xử trí khi nào ra huyết nhiều gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Cần cân bằng chế độ dinh dưỡng, ăn uống đầy đủ các chất, nên ăn cơm gạo trắng thường ngày có xen lẫn gạo lức để bổ sung nhiều vitamin nhóm B, bổ sung lượng calcium có trong bơ sữa, yaourt giúp làm giảm thay đổi tính khí, đau đầu, tăng lượng magnesium có trong trái cây, rau quả, đồng thời qua đó tăng lượng serotonin giúp giảm stress. Nên ăn dưa hấu để cung cấp một phần chất xơ và nước sẽ giúp cơ thể chống được táo bón và đặc biệt cơ thể cần một lượng nước cho cơ thể.

Tránh các thức ăn có nhiều muối, dùng nhiều thức ăn giàu kali như cam, quýt, chuối, tránh các chất kích thích như rượu, bia, cà phê, thuốc lá. Cần tập thể dục thể thao thường xuyên để duy trì sự dẻo dai của hệ xương cơ và giúp máu tuần hoàn đều khắp cơ thể. Thể dục với các bài tập phù hợp sẽ giúp duy trì vóc dáng gọn gàng, giúp tinh thần minh mẫn, lạc quan…

3. Trong đời sống vợ chồng, có thể dùng các chất bôi trơn như KY để tăng độ cảm giác, tránh được tổn thương niêm mạc gây đau do khô teo ở âm hộ – âm đạo. Hai vợ chồng nên trao đổi thẳng thắn và chân tình về sức khỏe và tâm lý trong giai đoạn này, trên cơ sở đó chồng sẽ có trách nhiệm, cảm thông để cùng chia sẻ về những trạng thái sinh lý nói trên.

Chị em cần khám phụ khoa định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện và xử trí kịp thời khi có các bệnh phụ khoa. Việc dùng nội tiết thay thế phải hết sức thận trọng. Với liệu pháp này, có thể làm giảm những triệu chứng tiền mãn kinh, nhưng bên cạnh đó cũng có những ảnh hưởng không nhỏ như nguy cơ ung thư vú và buồng trứng sẽ gia tăng. Vì vậy, tuyệt đối không được tự ý sử dụng mà khi cần thiết phải được tư vấn bởi thầy thuốc chuyên khoa.

Tóm lại, hội chứng tiền mãn kinh là một phần trong đời sống sinh lý bình thường của người phụ nữ, vì vậy mỗi chúng ta cần trang bị những kiến thức cơ bản này để tự chăm sóc mình, và những biểu hiện của hội chứng tiền mãn kinh là bình thường, mà sống vui, sống khỏe, cuộc sống đầy ý nghĩa.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Theo BS.CKI. Trần Quốc Long

Tuổi mãn kinh và những hệ lụy về sức khỏe

Mãn kinh là dấu hiệu chắc chắn báo cho phụ nữ biết rằng cuộc sống đã chuyển tiếp sang một giai đoạn mới hoàn toàn sinh lý này giống như sự chuyển tiếp từ thời kỳ thơ ấu sang tuổi vị thành niên, điều khác chỉ là ở tuổi vị thành niên các yếu tố sinh học là những yếu tố quyết định, còn những biến đổi trong thời kỳ mãn kinh không chỉ là do tuổi tác mà bao gồm cả các yếu tố sinh học, tâm lý, xã hội và văn hóa nữa. Đó hoàn toàn không phải là một bệnh lý, hậu quả của già nua. Nếu ở tuổi vị thành niên cần phòng tránh các bệnh lây theo đường tình dục, phòng tránh thai ngoài ý muốn, thì sau mãn kinh lại cần phòng tránh ung thư, loãng xương, lãng quên, đột quỵ, béo phì, tim mạch…

Rất nhiều phụ nữ qua tuổi mãn kinh một cách êm ả, bình thường chỉ đơn giản là hàng tháng không cần phải chăm sóc vì có kinh nữa, nhưng cũng có một số khác có các dấu hiệu khó chịu, thậm chí trầm trọng, cần có sự chăm sóc y tế. Các nền văn hóa khác nhau cũng ảnh hưởng khác nhau đến các thể hiện của thời kỳ mãn kinh. Những người phải tìm kiếm sự hỗ trợ của y tế thường có các triệu chứng thuộc 3 loại sau:

Rối loạn vận mạch bốc hỏa thể hiện quan trọng nhất của rối loạn vận mạch. Cơ chế sinh lý chưa được hiểu đầy đủ song nhiều khả năng là có nguồn gốc từ vùng dưới đồi, hệ quả là suy giảm estrogen nhưng không phải tất cả các cơn bốc hỏa đều do thiếu estrogen.

Teo đét niêm mạc âm đạo, niệu đạo, giao hợp đau, ngứa âm đạo – âm môn, són tiểu viêm (vô khuẩn) bàng quang – niệu đạo.

Tâm lý bao gồm tình trạng lo âu, không yên, giảm hứng thú, dễ bị kích thích, nóng nảy, cáu bẳn, mất ngủ, tình dục giảm, không có căn cứ nào để gán tất cả các triệu chứng này cho tình trạng thiếu estrogen.

tuoi_man_kinh_va_nhung_he_luy_ve_suc_khoe

Tập dưỡng sinh tốt cho tuổi mãn kinh.

Chăm sóc trong thời kỳ mãn kinh

Cần nhận thức rõ mãn kinh không phải là bệnh mà là tình trạng sinh lý bình thường của mọi phụ nữ, chuyển tiếp từ giai đoạn sinh sản sang giai đoạn không sinh sản nữa. Sự chuyển đổi này tiếp theo sau những chuyển đổi đã diễn ra từ tuổi không sinh sản lúc thiếu thời sang tuổi sinh sản lúc trưởng thành với các đặc điểm sinh lý của lứa tuổi. Nhận thức như vậy làm cho ta yên tâm và mãn kinh sẽ diễn ra êm ả hơn.

Chế độ dinh dưỡng tốt: Cân đối, nhiều sinh tố, rau quả, ít mỡ động vật, nhiều chất canxi (hải sản, sữa không béo) acid béo omega 3, omega 6 (cá rong biển, các loại hạt) ăn nhiều đậu tương và các chế phẩm từ đậu tương (để có các estrogen nguồn gốc thực vật) như đậu phụ, sữa đậu nành, tào phớ, tương….

Tập thể dục phù hợp để giảm ứ trệ tuần hoàn, béo phì, bằng các bài tập yoga, dưỡng sinh, đi bộ, bơi…

Khám phụ khoa định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm và phòng các bệnh ung thư vú, ung thư cổ tử cung, niêm mạc tử cung… để xử trí kịp thời chống loãng xương thích hợp.

Duy trì lối sống lành mạnh trong gia đình: Các ông chồng chú ý đến các đặc điểm thay đổi tâm lý của các bà vợ mãn kinh, tạo điều kiện để hòa nhập xã hội, duy trì tình dục theo nhịp độ sinh lý của các bà vợ (khúc nhạc dạo đầu hay hơn, bền bỉ hơn, bôi trơn tốt hơn…).

Chỉ dùng thuốc, nhất là nội tiết khi thật cần thiết và có sự chỉ định, theo dõi chặt chẽ của thầy thuốc.

Dấu hiệu đặc trưng của thời kỳ mãn kinh

Bốc hỏa mãn kinh đặc trưng ở cảm giác nóng bừng (và đỏ) ở các vùng da ở đầu, cổ ngực rồi toàn thân và vã mồ hôi. Cơn bốc hỏa không phải là sự thải khí nóng ra khỏi cơ thể mà là do một kích thích đột ngột cho tỏa nhiệt. Bề mặt da nhiệt độ cũng tăng lên, dẫn nhiệt xuống phần dưới và rồi giảm đi. Cơn bốc hỏa có thể kéo dài từ vài giây đến nhiều phút, nhưng ít khi quá một giờ. Tần số các cơn cũng thay đổi nhiều, nhưng thường xảy ra về đêm. Phụ nữ béo ít bị bốc hỏa hơn, do có dự trữ estrogen trong lớp mỡ. Nhiều chị em chịu đựng bốc hỏa và mất ngủ một cách khổ sở, khó khăn và có ảnh hưởng không ít tới đời sống gia đình và công việc trong xã hội. Vì vậy nên khuyên bệnh nhân uống estrogen vào buổi tối – progesterone (medroxyprogesterone acetat) 20mg/ngày cũng giảm được cơn bốc hỏa nhưng không ngừa được teo đét ở âm đạo và âm môn như estrogen. Tiêm depoprovera 150mg 3 tháng một lần ngăn ngừa rất tốt cơn bốc hỏa.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ GS.  Đỗ Trọng Hiếu

Tuổi mãn kinh có nên dùng thuốc nội tiết?

Câu hỏi đặt ra ở đây là liệu việc dùng thuốc nội tiết có thể cải thiện đáng kể rối loạn nào ở lứa tuổi mãn kinh không hay chỉ là việc dùng cho có? Nhằm kiểm chứng lại điều này người ta xem xét tới các tác dụng và mức độ nguy cơ của việc dùng này. Kết quả cuối cùng xem ra không phải là bức tranh đồng nhất…

tuoi_man_kinh_co_nen_dung_thuoc_noi_tiet

Lý do chỉ định

Sự thay đổi của thời kỳ mãn kinh mang tính chất rõ nét nhất là sự suy giảm hormon nữ giới trong cơ thể của chị em. Đó là estrogen và progesteron. Để tiện cho việc nghiên cứu và xem xét, người ta thường gọi hormon con gái là estrogen, còn chất progesteron thường được gọi là hormon mang thai.

Điều người ta phải chú ý đến nhiều nhất là sự suy giảm rõ rệt của estrogen. Trong nhiều trường hợp, sự thay đổi của hormon này liên quan khá chặt chẽ với các biểu hiện phát ra ở lứa tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh. Chính sự thay đổi của hormon này mà trong nhiều trường hợp đã buộc phải sử dụng hormon thay thế.

Tại sao hormon lại giảm?

Việc giải thích cho câu hỏi tại sao vào thời kỳ mãn kinh hormon lại suy giảm có thể được đơn giản hoá như sau: Estrogen là chất do các tế bào hạt ở “vỏ trứng” tiết ra do tác động của FSH và LH (hai hormon tuyến yên) sẽ được duy trì vào những ngày đầu của chu kỳ kinh nguyệt và đạt đỉnh vào gần ngày rụng trứng. Sự phối hợp của hai hormon này, sự nhạy cảm hoá của buồng trứng là cơ sở thiết yếu tạo nên sự điều hoà hormon estrogen.

Khi con người bước sang độ tuổi mãn kinh, buồng trứng bắt đầu thoái hoá, số lượng các nang trứng giảm, buồng trứng lại bắt đầu trơ ra với các chất FSH và LH. Điều tất yếu này đã đưa đến một hậu quả là estrogen mất nguồn tổng hợp. Chuyện sụt giảm gần như là tất nhiên và không thể tránh. Mặc dù estrogen còn một số nguồn khác tổng hợp song sự bù đắp này chẳng thấm vào đâu.

Bằng những nghiên cứu tỉ mỉ và công phu, người ta thấy trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự thay đổi nồng độ estrogen chưa phải là suy giảm ngay mà chính xác là dao động quá mức, gây ra những hậu quả mang tính chất đặc thù chỉ có ở tuổi mãn kinh.

Hệ lụy của sự thay đổi

Lượng estrogen giảm, chị em chúng ta sẽ không còn được thừa hưởng những tác dụng mà estrogen đem lại. Những tác dụng đó là: kích thích tăng tạo mỡ làm da đẹp và mịn màng, kích thích tuyến vú to, kích thích tử cung to, âm đạo nở nang, nang trứng phát triển, kích thích nhu cầu tình dục ở nữ giới… Và tất nhiên, những tác dụng mong muốn này của estrogen sẽ không còn được đầy đủ trong thời kỳ mãn kinh.

Thêm vào đó, sự dao động mạnh mẽ của estrogen đã gây ra cho cơ thể một số triệu chứng khác nữa mà người ta gọi là những triệu chứng đặc thù của thời kỳ mãn kinh. Những triệu chứng đó là sự rối loạn điều hoà vận mạch, lão hoá da, suy giảm hình thể và chức năng của cơ quan sinh dục, thay đổi tính tình, loãng xương, nguy cơ bệnh tim mạch, mất ngủ, mệt mỏi, ra mồ hôi đêm, suy giảm trí nhớ và tập trung…

Những biểu hiện này ở một số người là không rõ ràng nhưng ở một số người lại rất rõ nét. Ví dụ như rối loạn điều hoà vận mạch, nhiều người thấy hồi hộp, nóng bừng mặt, cơn bốc hoả rất đáng ngại. Sự lão hoá da làm da bị teo đi và mỏng xuống, da nhăn nheo và chảy xệ. Loãng xương làm tỷ trọng xương bị giảm, chuyển hoá can xi giảm.. Vì thế mà nhiều khi người ta phải cân nhắc sử dụng liệu pháp hormon nhằm can thiệp.

Dùng liệu pháp hormon như thế nào?

Liệu pháp hormon có tên cũ là liệu pháp thay thế hormon là một liệu pháp quan trọng áp dụng trong thời kỳ mãn kinh. Bản chất của liệu pháp này là sử dụng hormon nữ giới (estrogen) tổng hợp bên ngoài để bù đắp phần hormon thiếu hụt. Việc sử dụng hormon thay thế nhằm hai mục đích: bù trừ hóa hormon thiếu và hoá giải tình trạng dao động của estrogen.

Câu hỏi đặt ra ở đây là liệu sự bổ sung này có những cải thiện đáng kể nào không hay chỉ là việc dùng cho có. Nhằm để kiểm chứng lại điều này người ta xem xét tới các tác dụng và mức độ bệnh tật. Kết quả cuối cùng xem ra không phải là bức tranh đồng nhất.

Nói về tác dụng điều hoà vận mạch thì không có gì cần phải bàn hơn. Vì rằng đồng loạt các dấu hiệu bên ngoài của rối loạn vận mạch như nóng bừng, hồi hộp, đỏ mặt, bốc hoả đều có thể được giải quyết trọn vẹn khi sử dụng liệu pháp hormon. Có lẽ sự dao động hormon quá mạnh đã gây ra những biến đổi này nên chỉ cần được bổ sung một cách phù hợp thì mọi chuyện phức tạp được hoá giáng. Người bệnh không còn cảm thấy xấu hổ quá mức vì tự nhiên mặt đỏ như gấc chín, không còn cảm thấy phiền hà khi tự nhiên thấy người nóng bừng như bốc hoả. Tác dụng tuyệt diệu này của nó đã được người ta ấn định là chỉ định đầu tay khi người phụ nữ có triệu chứng rối loạn điều hoà vận mạch điển hỉnh.

Trên loãng xương, nhiều công trình nghiên cứu có chỉ ra là có sự cải thiện rối loạn này. Cụ thể, năm 2001, Grady và Cummings đã nghiên cứu những phụ nữ mãn kinh có và không có sử dụng hormon thay thế. Các tác giả này đã chỉ ra là những người được sử dụng hormon thay thế thì giảm được 27% nguy cơ loãng xương ở các đốt sống và giảm được 40% tình trạng loãng xương ở xương chậu và xương cổ tay.

Theo những con số tính toán thu thập được, người ta thấy tỷ trọng xương có thể bị hao hụt mất tới 20% trong những năm ở độ tuổi mãn kinh. Người ta không dám chắc là tình trạng này là do sự già hoá của xương hay là do sự rối loạn hormon gây ra nhưng có một điều mà người ta thấy là sử dụng hormon thay thế có thể cải thiện được loãng xương do mãn kinh gây ra.

Trên vấn đề bệnh lý mạch vành ở lứa tuổi mãn kinh, liệu pháp hormon xem ra cũng có những thành tựu lưu ý. Mặc dù cả nam giới và nữ giới cao tuổi đều có nguy cơ bị bệnh mạch vành như nhau do những tác động của yếu tố tuổi, chuyển hoá và mức độ vận động. Song, cho đến nay khoa học đã công nhận một điều là dù ít hay nhiều, sự suy giảm của hormon đã gây ra những tác động một cách độc lập với tuổi trong tiến trình gây ra bệnh lý mạch vành.

Mặc dù còn nhiều vấn đề tranh cãi về hiệu quả của liệu pháp hormon nhưng nhìn chung người ta đều đồng ý ở một khía cạnh, liệu pháp hormon có thể làm giảm bớt nguy cơ của bệnh mạch vành ở lứa tuổi mãn kinh. Kết luận này được dựa trên công trình nghiên cứu của Viện Điều dưỡng Hoa Kỳ. Họ tiến hành nghiên cứu và rút ra được kết luận là liệu pháp hormon có thể làm giảm 11% nguy cơ bị bệnh mạch vành tiền mãn kinh và sau mãn kinh. Song đây là vấn đề còn khá phức tạp vì bản thân khoa học chưa tìm ra được cách giải thích thoả đáng tác dụng này.

Và những góc tối…

Ðiều người ta phải chú ý đến nhiều nhất là sự suy giảm rõ rệt của estrogen. Trong nhiều trường hợp, sự thay đổi của hormon này liên quan khá chặt chẽ với các biểu hiện phát ra ở lứa tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh. Chính sự thay đổi của hormon này mà trong nhiều trường hợp đã buộc phải sử dụng hormon thay thế.

Những kết quả thú vị trên không thể đủ lớn để xoá đi những góc tối của bức tranh liệu pháp hormon. Những mảng màu tối vẫn tồn tại như một thực thể không thể khắc phục được đã tạo ra những phần không đồng nhất trong tiến trình điều trị.

Điều đáng ngại thứ nhất mà người ta lo lắng đó là nguy cơ ung thư vú. Mặc dù còn nhiều tranh cãi, nhưng một số lượng lớn công trình nghiên cứu đã chỉ ra có một mối liên quan nào đó giữa liệu pháp hormon và ung thư vú ở phụ nữ mãn kinh. Bằng chứng thực nghiệm lý giải điều này thì chưa có nhưng bằng chứng thực tế thì đã có. Những phụ nữ mà có độ tuổi có kinh sớm (trước 12 tuổi) và những người có độ tuổi mãn kinh muộn (sau tuổi 55) là những người có nguy cơ cao bị ung thư. Trên cả hai đối tượng này, thời kỳ có estrogen là kéo dài. Sự kiện này khiến người ta nghi ngại sự kéo dài thời kỳ estrogen đã liên kết với khả năng ung thư của phụ nữ. Do đó mà liệu pháp hormon cần được sử dụng rất thận trọng.

Điều đáng lo ngại thứ hai là gia tăng biến cố tắc mạch trên những người có nguy cơ cao. Dựa trên những dữ liệu lâm sàng người ta thấy rằng estrogen có một tác dụng phụ là gây ra rối loạn đông máu và hình thành những cục máu đông trong lòng mạch. Nguy cơ càng cao khi chúng ta dùng càng kéo dài. Tần suất càng lớn khi chúng ta càng dùng liều cao.

Nhiều ca bệnh nhồi máu não, nhiều trường hợp tử vong do nhồi máu cơ tim đã được báo cáo ở những người lạm dụng estrogen hay dùng bừa bãi liệu pháp hormon. Điều này còn đáng sợ hơn khi bản thân những người dùng estrogen lại có sẵn các nguy cơ nhồi máu như tăng huyết áp, rối loạn đông máu. Vì thế mà việc cân nhắc sử dụng là chuyện không thể không tính đến.

Bên cạnh các tác hại trên, liệu pháp hormon đang bị nghi ngờ là nguyên nhân gây ra hàng loạt các rắc rối như làm tăng chảy máu và kéo dài chảy máu âm đạo, làm tăng mức độ trầm trọng của bệnh lý viêm gan, làm tăng nguy cơ ung thư tử cung, gây ra ung thư vú ở những người có tiền sử gia đình, sưng phù, đau đầu nghiêm trọng…

Đứng trước những thay đổi cơ thể như trên, liệu pháp hormon chưa có một số phận chắc chắn. Không thể vì nó có một số tác dụng khá tốt trên hệ thống da, xương, mạch vành, các rối loạn vận mạch mà chúng ta cứ chỉ định hết sức thoải mái. Song ngược lại, không thể vì một vài tác hại của estrogen mà chúng ta lại phủ nhận đi những công hiệu của nó trong điều trị.

Liệu pháp hormon từ trước đến nay vẫn được coi là một chỉ định đầu tay với những người có rối loạn điều hoà mạch điển hình như bốc hoả, nóng bừng, đỏ mặt…  Song chỉ định thế nào, dùng dạng ra sao, liều bao nhiêu là đủ là những quyết định hết sức cân nhắc của bác sỹ.  Vì rằng mãn kinh không phải là một bệnh nên việc điều trị không phải là một quy định bắt buộc.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ BS. Yên Lâm Phúc

Tình trạng mãn kinh và bốc hỏa ở phụ nữ

Menopause là thuật ngữ tiếng Anh nói về tình trạng mãn kinh ở phụ nữ, giai đoạn diễn ra hàng loạt các biến đổi liên quan đến nội tiết, tâm sinh lý. Và tuy không phải bệnh lý nhưng mãn kinh là lúc cơ thể tạo ra những yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

tinh_trang_man_kinh_va_boc_hoa_o_phu_nu

Đôi nét về mãn kinh

Y học định nghĩa mãn kinh là một năm không có kinh. Đây là biến đổi thông thường và lâu dài, nó bắt đầu ngay từ tuổi 30 – 40 và kéo dài đến tuổi 50 – 60. Nếu sau 1 năm không có kinh tự nhiên thấy có máu là dấu hiệu không bình thường nên đi khám và tư vấn bác sĩ ngay.

Tuổi mãn kinh tại Mỹ là 51 nhưng cũng có người sớm hơn, bình quân trong độ tuổi 45 – 55. Mãn kinh tạo ra những hội chứng lạ, nhất là bốc hỏa, gây nóng bừng từ ngực lên vai, cổ, đầu, gây khó chịu, mệt mỏi. Mồ hôi thoát ra nhiều rồi khô đi làm cho da tổn thất nhiệt, khiến cơ thể ớn lạnh, mệt mỏi và uể oải. Cơn bốc hỏa có thể kéo dài từ 30 giây đến 30 phút, thường gặp nhất khoảng 2 – 3 phút. Tần suất cũng không đồng nhất, có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào, cả ngày lẫn đêm, có thể trong một vài năm hoặc có người lại không hề có triệu chứng này. Mãn kinh được chia thành hai giai đoạn là kỳ tiền mãn kinh (premenopause) và hậu mãn kinh (postmenopause).

Nguyên nhân gây bốc hỏa

Theo thống kê thì có tới 75% số phụ nữ Mỹ có hiện tượng này. Về nguyên nhân, cho đến nay khoa học cũng chưa hiểu hết, trong đó có nguyên nhân dao động hoóc-môn estrogen trong não phụ nữ trước khi mãn kinh xảy ra. Khi bốc hỏa cơ thể nóng bừng, mồ hôi toát ra nhưng nhiệt độ cơ thể lại không thay đổi, riêng nhiệt độ da lại tăng tới 4 – 70C  sau đó nhiệt độ da lại trở lại bình thường. Thời gian bốc hỏa tồn tại khoảng vài năm nghĩa là khi estrogen còn dao động thì cơ thể còn bị bốc hỏa. Nói chung sau khi mãn kinh, bốc hỏa thường tự mất trong thực tế có người vẫn còn rơi rớt hiện tượng này trong nhiều năm.

Muốn giảm bốc hỏa, không nên hút thuốc, giảm cân, năng luyện tập, giảm stress, tránh dùng đồ ăn thức uống có chứa chất kích thích cao dễ gây bốc hỏa như thực phẩm cay nóng, cà phê, rượu bia… Nếu không đỡ nên áp dụng liệu pháp hoóc-môn. Đây là liệu pháp lợi – hại song hành vì vậy cần tư vấn kỹ trước khi điều trị.

Những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn sau mãn kinh

Ngoài các dấu hiệu dễ nhận biết như giảm khả năng sinh sản, biến đổi âm đạo, rối loạn giấc ngủ, thay đổi bề ngoài, thay đổi tính khí, mãn kinh có thể tạo ra những yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe do sự suy giảm estrogen và progesterone.

Ảnh hưởng đến sức khỏe da: ở nhóm phụ nữ mãn kinh, da là nơi bị ảnh hưởng nhiều nhất, đặc biệt là sự đàn hồi của da giảm mạnh. Sự lão hóa da nhiều hay ít còn có yếu tố di truyền. Ví dụ những người sinh ra trong gia đình cha mẹ có làn da tốt thì bản thân họ cũng được hưởng vẻ đẹp này. Ngược lại, sinh ra từ gia đình mắc chứng nhăn da thì bản thân lại càng bị ảnh hưởng, nhất là giai đoạn mãn kinh do thay đổi estrogen. Ngoài ra, sức khỏe da còn ảnh hưởng bởi môi trường như ánh nắng mặt trời thói quen hút thuốc, ăn uống thiếu khoa học, ít vận động. Phụ nữ mãn kinh nếu dùng liệu pháp hoóc-môn cũng có tác dụng tích cực nhưng liệu pháp này hiện đang tranh cãi vì lợi hại song hành. Người mắc bệnh rối loạn tuyến giáp, đái tháo đường nếu mãn kinh làn da cũng chóng bị lão hóa.

Rụng tóc: khi mãn kinh phụ nữ thường mắc chứng rụng tóc. Lý do, hoóc-môn nam tính suy giảm chức năng gây ảnh hưởng đến tóc, tuy nhiên mức độ rụng tóc của phụ nữ khác với đàn ông. Ngoài thay đổi hoóc-môn còn nhiều nguyên nhân khác trong đó có lý do mắc bệnh, đặc biệt là bệnh đái tháo đường, tuyến giáp, bệnh stress hoặc do việc chăm sóc tóc không đúng quy cách.

Mãn kinh sớm và rủi ro bệnh tim mạch: tạp chí Menopause của Mỹ số ra mới đây đã công bố một nghiên cứu do các chuyên gia ở viện y học Mỹ (NIH) ở 2.500 phụ nữ có nguồn gốc, địa bàn sinh sống khác nhau và phát hiện thấy mãn kinh tuổi 46 thì có rủi ro mắc bệnh tim mạch vành và đột quỵ cao so với nhóm mãn kinh ngoài 50, bất kể mãn kinh tự nhiên hoặc cắt bỏ buồng trứng. Cụ thể, khi nghiên cứu trên kết thúc có 28% số phụ nữ mãn kinh, kể cả tự nhiên lẫn cắt bỏ buồng trứng mắc bệnh tim vành và đột quỵ. Do chưa có điều kiện tìm ra nguyên nhân cụ thể, song các nhà khoa học đã khuyến cáo nhóm phụ nữ mãn kinh sớm nên tư vấn bác sĩ để biết trước tình trạng sức khỏe của mình để can thiệp sớm.

Loãng xương: sau mãn kinh, cơ thể bị suy giảm canxi xương dẫn đến loãng xương, xương giòn và dễ gãy. Vì vậy giai đoạn này phụ nữ rất cần bổ sung khoáng chất canxi với mức 1.200 – 1.500mg mỗi ngày và vitamin D từ 400 đến 800 IU (đơn vị quốc tế)/mỗi ngày.

Són tiểu: do mô vùng âm đạo và niệu đạo bị suy giảm đàn hồi, nên phụ nữ mãn kinh dễ bị són tiểu  mỗi khi ho, hắt hơi hay cười to.

Tăng cân: do tốc độ chuyển hóa của cơ thể giảm, năng lượng dư thừa nhiều nên tuy ăn ít vẫn tăng cân Giải pháp: nên ăn uống cân bằng khoa học, chia nhỏ bữa, tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ, tăng cường luyện tập để duy trì trọng lượng cơ thể ở ngưỡng hợp lý.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Theo HO-10/2012

Tìm hiểu bệnh Ung thư buồng trứng

Ung thư buồng trứng là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ. Thống kê cho thấy, ở Việt Nam, tử vong do ung thư buồng trứng đứng hàng thứ ba sau ung thư cổ tử cung và ung thư vú. Nếu được phát hiện và điều trị sớm sẽ có kết quả tốt nhưng hiện nay hầu hết các bệnh nhân nhập viện điều trị đều đã ở giai đoạn muộn do các biểu hiện của ung thư buồng trứng thường diễn biến âm thầm, không rõ ràng.

Buồng trứng là một trong các cơ quan sinh dục của người phụ nữ có chức năng phóng noãn và tiết ra các chất nội tiết (estrogen, progesteron) từ lúc dậy thì cho đến tuổi mãn kinh. Phụ nữ có 2 buồng trứng, mỗi cái ở mỗi bên của tử cung. Ung thư buồng trứng là khi tế bào buồng trứng phát triển một cách bất thường, tạo ra những khối u ác tính ở một hoặc 2 bên buồng trứng.

Nguyên nhân gây ung thư thư buồng trứng đến nay vẫn chưa được xác định rõ nhưng có thể xác định những yếu tố nguy cơ như: Sự thay đổi về gen di truyền, tiền sử gia đình có người bị ung thư buồng trứng (những người đã có mẹ, chị em gái hoặc con gái từng mắc thì có đến 5% nguy cơ mắc bệnh này), độ tuổi ( thường gặp nhất ở phụ nữ sau mãn kinh và tăng lên khi tuổi càng cao), phụ nữ mất khả năng sinh sản, u nang buồng trứng ( nang hình thành sau khi mãn kinh có nhiều khả năng trở thành ung thư),…

07

Diễn biến âm thầm

Ung thư buồng trứng ở giai đoạn sớm thường diễn biến âm thầm, không có dấu hiệu đặc biệt. Tuy nhiên, nếu người phụ nữ có ý thức quan tâm đến sức khỏe của mình sẽ phát hiện ra những dấu hiệu có thể đã mắc ung thư buồng trứng như: Rối loạn kinh nguyệt, đau hoặc nặng ở vùng bụng dưới, đau khi quan hệ tình dục, rối loạn tiểu (tiểu khó, són tiểu), mệt mỏi kéo dài, giảm cân, chán ăn, rối loạn tiêu hóa (đầy bụng, khó tiêu, đại tiện táo hoặc tiêu chảy),…  Ở giai đoạn muộn, các dấu hiệu trên sẽ kéo dài và nặng hơn, thậm chí sờ được khối u ở vùng bụng dưới, di căn tới những bộ phận khác như tử cung, vòi trứng, màng bụng, hạch bạch huyết trong ổ bụng, các cơ quan ngoài ổ bụng,…

Điều trị như thế nào?

Khi có biểu hiện nghi ngờ các bác sĩ sẽ khám âm đạo, tử cung,… siêu âm để phát hiện khối u, làm các xét nghiệm khác như chụp Xquang, chụp cắt lớp, cộng hưởng từ,… để chẩn đoán ung thư. Điều trị ung thư buồng trứng bao gồm phẫu thuật kết hợp điều trị hóa chất. Tùy thuộc vào giai đoạn của bệnh sớm hay muộn bác sĩ sẽ có chỉ định điều trị phù hợp. Ở giai đoạn sớm khi tế bào ung thư khu trú ở buồng trứng chưa lan ra lớp vỏ của buồng trứng thì có thể sẽ phẫu thuật cắt tử cung và hai phần phụ. Ở giai đoạn muộn thì việc điều trị sẽ rất khó khăn vì tế bào ung thư đã di căn sang rất nhiều các cơ quan khác, tỷ lệ phẫu thuật thành công và thời gian sống sau phẫu thuật là rất ít. Do đó, khi thấy có những biểu hiện bất thường của cơ thể nghi ngờ ung thư thư buồng trứng như đã nêu trên cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để khám và điều trị sớm.

Bác sĩ Thu Lan
Theo Sức Khỏe & Đời Sống