Tag Archives: say nắng

Cách phân biệt say nắng, cháy nắng, mất nước trong mùa hè

Thời tiết nắng nóng làm cơ thể con người trở nên mệt mỏi, khó chịu, nhẹ thì có cảm giác khát, bỏng rát khi ra ngoài nắng, nặng sẽ dẫn đến tình trạng chuột rút, ngất xỉu hay thậm chí là kiệt sức, đột quỵ.

Theo dự báo trong năm nay, tình trạng nắng nóng kỷ lục sẽ xuất hiện không chỉ ở những quốc gia nhiệt đới, mà còn xuất hiện ở cả các quốc gia có khí hậu ôn đới. Để chuẩn bị đối phó với vấn đề này, các chuyên gia đối phó với tình trạng khẩn cấp y tế Anh tư vấn cho người dân về cách nhận biết tình trạng say nắng, cháy nắng, mất nước và cách thức đối phó với thời tiết nắng nóng để bảo vệ sức khỏe con người.

Say nắng
Tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trong một thời gian dài mà cơ thể không được bổ sung nước làm cơ thể bạn trở nên quá nóng, điều này thực sự nguy hiểm. Các dấu hiệu của say nắng bao gồm mạch nhanh, đau đầu và chóng mặt, hơi thở dồn dập. Bề mặt da trở nên đỏ hơn bình thường, sờ vào rất nóng, mặt cũng nóng và đỏ.

cach-phan-biet-say-nang-chay-nang-mat-nuoc-trong-mua-he
Nếu tình trạng này xuất hiện, cần tìm ngày chỗ có bóng râm ngồi nghỉ, bởi khi say nắng, con người cảm thấy bị mất phương hướng vè mệt mỏi. Điều quan trọng cần làm là phải giảm nhiệt độ cơ thể càng sớm càng tốt.

Cởi bỏ bớt quần áo là một cách hiệu quả, tuy nhiên không để cơ thể tiếp xúc trực tiếp với nắng nóng. Lấy tấm vải ướt làm mát cơ thể để giảm nhiệt độ. Trong quá trình làm mát cơ thể cần chú ý mạch và hơi thở của người bị say nắng. Bởi khi say nắng, mạch của con người đập nhanh hơn, hơi thở dồn dập hơn. Khi đó cần phải gọi cấp cứu để đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được điều trị.

Kiệt sức vì nóng
Kiệt sức vì nóng là do tình trạng mất muối và nước do việc ra mồ hôi quá nhiều. Triệu chứng thường gặp bao gồm đau đầu, chóng mặt, đau bụng, thở nhanh nhưng yếu, và ra mồ hôi.

Việc cần làm là đưa người bị kiệt sức vào một khu vực râm mát, tuy nhiên cần tránh tụ tập đông xung quanh, cần tạo bầu không khí thoáng cho người bệnh thở. Nếu nặng có thể để người bệnh nằm xuống đất, chân kê cao và cho uống nước. Tốt nhất là uống nước điện giải orezol, tuy nhiên nếu không có sẵn nên uống nước lọc.

Mất nước
Mất nước xảy ra khi cơ thể bị toát mồ hôi mà không có sự bù đắp. Triệu chứng có thể gặp như khô miệng và mắt, đau đầu, màu nước tiểu đậm, chóng mặt và nhầm lẫn.

Để phòng tránh mất nước, cần thường xuyên uống nước, uống ngay cả khi bạn không cảm thấy khát, nhất là trong những ngày trời nắng nóng. Trẻ và người già là nhóm đối tượng cần quan tâm đến việc bù nước cho cơ thể hơn cả, hoặc những người chơi thể thao và các hoạt động khác, nhu cầu nước cho cơ thể sẽ cao hơn.
Để điều trị mất nước, cần uống nhiều nước; ít nhất là từ 1,5-2 lít mỗi ngày đối với người bình thường, tuy nhiên khi bị mất nước bạn có thể bù nước bằng nước pha chút muối.

Bất tỉnh
Ngất xỉu có thể gặp trong khi nhiệt độ thời tiết tăng cao. Nếu bạn dễ bị ngất xỉu, bạn không nên để cơ thể bị đói, cần bổ sung năng lượng thường xuyên, khi thời tiết quá nóng không đứng trong thời gian dài nhất là ở nơi có nắng nóng. Nếu cảm thấy mờ mắt, hoa mắt nên nằm xuống, nâng cao chân để cải thiện lưu lượng máu đến não. Chỉ khi người bệnh có dấu hiệu phục hồi, giúp họ ngồi dậy từ từ.

cach-phan-biet-say-nang-chay-nang-mat-nuoc-trong-mua-he1

Cháy nắng là chấn thương thường gặp trong thời tiết nắng nóng.

Cháy nắng
Bị cháy nắng là một trong những chấn thương phổ biến nhất trong thời tiết nắng nóng.
Tự bảo vệ mình bằng cách bôi kem chống nắng, mặc quần áo che nắng và ở trong bóng râm, nhưng nếu không may bạn bị cháy nắng, có những cách đơn giản để giảm đau.

Vào trong bóng râm, uống từng ngụm nước nhỏ, liên tục, làm mát da bằng một miếng vải ẩm lạnh, hoặc ngâm khu vực da bị cháy nắng vào nước sạch, hoặc tắm nước mát trong thời gian khoảng 10 phút. Nếu da người bị cháy nắng trở nên phồng rộm nên đến các trung tâm y tế chuyên khoa để được khám và điều trị.

Chuột rút
Nhiệt độ cao gây ra tình trạng chuột rút ở người, nhất là những người tập thể dục thể thao dưới trời nắng nóng. Nếu bị chuột rút, cần bình tĩnh kéo căng cơ bắp, hay xoa bóp bắp cơ bị chuột rút. Nếu chuột rút ở bàn chân nên dùng trọng lượng của bản thân đứng bằng nửa bàn chân phía trước. Nếu vị trí chuột rút ở bắp chân , nên để thẳng đầu gối, kéo các ngón chân gập lên phía trước. Nếu chuột rút ở đùi, nâng cao chân, uống cong đầu gối, nếu ở mặt sau đùi nên thẳng đầu gối.

Nguồn sức khỏe đời sống

Phòng tránh đau đầu trong những ngày hè

Chuyển mùa và các loại phấn hoa có thể kích thích các cơn đau đầu và đau nửa đầu ở những người vốn đã có sẵn bệnh này. Nhưng một tin tốt lành là hầu hết chúng ta đều có thể kiểm soát được chứng đau đầu mùa hè bằng cách phòng ngừa.

Nhiều người bị đau nửa đầu và đau đầu sau khi họ đi nắng mà không có mũ hay đồ dùng che nắng. Đó là vì các mao mạch ở trên đầu bị giãn nở quá mức. Đây là một phản ứng tự nhiên của cơ thể khi thân nhiệt tăng do sức nóng của mặt trời, các mao mạch dưới da sẽ giãn nở sẽ giúp cơ thể giảm nóng.

phong-tranh-dau-dau-trong-nhung-ngay-he

Nhiều người bị đau đầu và đau nửa đầu do nhạy cảm với ánh sáng gắt chói và vì thế cần tránh yếu tố này khi cảm thấy đau đầu bằng cách đeo kính râm với mắt kính có khả năng khuếch tán ánh sáng. Một chiếc mũ rộng vành cũng rất hữu ích.

Chuyển mùa cũng có thể là thời điểm phát tán của nhiều loại phấn hoa trong không khí và những hạt bụi li ti này khi cơ thể hít phải sẽ gây ra phản ứng đau đầu hoặc bệnh sốt mùa hè với biểu hiện đau đầu, viêm xoang.

Có nhiều loại đau đầu, đặc biệt là đau nửa đầu và không có cách nào để “né” chúng một cách hoàn toàn và những người lười điều trị sẽ ngày càng phải mệt mỏi vì chúng hơn. Vì thế, hãy phòng ngừa và điều trị bệnh ngay khi bệnh khởi phát là cách tốt nhất để giảm thiểu số lần đau đầu trong mùa hè nóng bức.

Chống say nắng trong những ngàu hè

Nhiều người thường xuyên phải làm việc dưới ánh nắng mặt trời của mùa hè rất dễ bị say nắng. Một số thực phẩm sau đây có thể giúp bạn phòng chống bị say nắng.

Bí ngô

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he9

Trong quả bí ngô có chứa nhiều chất beta-carotene, thành phần giúp bảo vệ sức khỏe của da. Beta-carotene chuyển hóa thành vitamin A- chất cần thiết cho sự phục hồi và phát triển của các mô da. Ttheo đông y thì bí ngô còn giúp hạ nhiệt và chống say nắng tốt.

Dưa chuột

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he6

Theo các nhà khoa học, dưa chuột là trái cây có tính mát và đắng nên có thể giúp cơ thể hạ nhiệt. Ăn dưa chuột vào mùa hè được xem như lựa chọn hữu ích. Dưa chuột thúc đẩy bài tiết nước và hạ thấp nồng độ cholesterol trong cơ thể và phòng tránh say nắng.

Dưa hấu

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he4

Dưa hấu không chỉ giúp giải độc và làm dịu cơn khát, nó còn giúp thúc đẩy quá trình tiêu hóa. Bạn nên tăng cường ăn dưa hấu vào mùa hè. Dưa hấu có chứa nhiều dinh dưỡng cho sức khỏe như đường mía, gluco, fructose, citrulline, axit propionic, alanine, axit glutamic, arginine, axit phosphoric, axit malic, muối, carotene, vitamin C… đều tốt cho chống say nắng.

Nước cam

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he

Trong cam có chứa hàm lượng vitamin C cao, đó chính là thần dược giúp phòng tránh những nguy hại từ ánh nắng mặt trời. Mỗi ngày một cốc nước cam không chỉ cung cấp vitamin dồi dào cho cơ thể mà còn giúp bạn phòng chống ánh nắng rất tốt. Trong cam có chất oxy hóa giúp tăng cường khả năng đàn hồi cho da và giúp da sáng dần lên.

Nước chanh

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he1

Ai trong chúng ta cũng đều biết, nước chanh là loại nước uống tuyệt vời của mùa hè vì chúng rất giàu vitamin C. Chúng có thể giúp bạn loại bỏ được các triệu chứng chóng mặt, buồn nôn thường diễn ra vào ngày hè oi ả.

Xoài xanh

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he2

Xoài được coi là thần dược chống say nắng. Trong xoài giàu vitamin C, làm tăng hệ miễn dịch và ngăn chặn cảm lạnh mùa hè. Bạn có thể ăn xoài xanh hoặc ngâm xoài xanh với chút muối, ớt để khoảng 30 phút sau thì ăn sẽ chống say nắng rất hiệu nghiệm.

Nước dừa

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he3

Trong nước dừa có chứa nhiều hàm lượng magie, kali, muối, đường tự nhiên. Những thành phần này vừa giúp cơ thể bớt háo nước vừa giải nhiệt và các tác dụng chống say nắng rất tốt.

Mướp đắng

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he5

Mướp đắng là trái cây có tính mát, vị đắng, công dụng giúp giải nhiệt tốt và giảm bớt mệt nhọc. Vì thế các chuyên gia thường khuyên vào mùa hè bạn nên tăng cường ăn mướp đắng để cải thiện sức khỏe và phòng chống say nắng.

Sữa

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he7

Các thành phần dinh dưỡng trong sữa sẽ làm cơ thể nhanh chóng giảm nhiệt và phòng chống say nắng. Khi cơ thể bạn đổ mồ hôi, căng cơ, buồn nôn, đau đầu …thì hãy uống sữa hoặc ăn sữa chua.Sữa Các thành phần dinh dưỡng trong sữa sẽ làm cơ thể nhanh chóng giảm nhiệt và phòng chống say nắng. Khi cơ thể bạn đổ mồ hôi, căng cơ, buồn nôn, đau đầu …thì hãy uống sữa hoặc ăn sữa chua.

Củ hành

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he8

Trong hành có chứa hàm lượng lưu huỳnh cao nên khi ăn hành củ bạn có thể ngăn được cơn sốt mà có thể chống được say nắng.

Uống nhiều nước

chong-say-nang-trong-nhung-ngau-he10

Để phòng tránh say nắng, những người phải làm việc nhiều trong môi trường có nhiệt độ cao, làm việc ngoài trời,… cần phải được trang bị mũ, nón che kín đầu và gáy. Uống nhiều nước khi khát, nước nên pha thêm một chút muối. Nước có vai trò điều chỉnh hệ thống làm mát cơ thể.

Nguồn giáo dục

Dưa hấu – Món ăn ngon, thanh nhiệt, giải thử

Dưa hấu là loại quả bổ và ngon, dễ ăn, rất thích hợp trong những ngày hè oi bức. Dưa hấu cung cấp cho cơ thể một lượng nước khá lớn cùng nhiều vitamin A, B, C và các nguyên tố vi lượng Ca, Fe, Mg, P… Thịt quả phần bầu trắng, lớp vỏ xanh và hạt dưa hấu đều là những vị thuốc chữa nhiều bệnh, đặc biệt nước ép dưa hấu chữa say nắng nóng rất hiệu quả.

Theo Đông y, dưa hấu có vị ngọt, tính hàn; vào tâm, vị, bàng quang. Vỏ quả có vị ngọt tính mát; vào kinh tâm và vị. Hạt dưa vị ngọt tính bình. Dưa hấu có tác dụng thanh nhiệt giải thử, trừ phiền chỉ khát, lợi thủy. Dùng cho các trường hợp say nắng, say nóng gây sốt nóng mất nước, trạng thái tinh thần kích ứng, miệng khô, họng khát, tiểu ít, đái buốt, đái dắt. Dưa hấu có tác dụng thanh giải nóng nực, lợi niệu. Hạt vị ngọt, tính lạnh; tác dụng hạ nhiệt, lợi tiểu, hạ huyết áp, tăng sinh lực.

Cách dùng dưa hấu làm thuốc:

Giải nắng nóng:

Dưa hấu bổ ra ép lấy nước khoảng 250ml, uống. Dùng cho người bệnh miệng khô nứt, khát nước, trạng thái kích thích thần kinh.

Vỏ quả dưa hấu 20g, lá sen tươi 12g, kim ngân hoa tươi 16g, hoa biển đậu tươi 12g, ty qua bì 12g, trúc diệp tươi 12g. Sắc uống. Trị nóng nực ra mồ hôi nhiều, đầu váng, mắt hoa đau nhức.

Nước ép dưa hấu liều lượng tùy ý, uống rải rác trong ngày. Dùng cho các trường hợp loét miệng, viêm họng.

Thanh nhiệt, lợi niệu: Dùng cho chứng thấp nhiệt hoàng đản, bụng báng nước, tiểu tiện nóng rát không thông.

Bột tây qua: tây qua, sa nhân, tỏi. Bổ quả dưa ra lấy phần bầu trắng, cho sa nhân, tỏi vào trong, trát đất kín, phơi cho khô, lại sấy khô. Loại bỏ bùn đất, tán nhỏ. Ngày uống 2 – 3 lần, mỗi lần 4g, uống với nước ấm. Trị báng nước.
dua-hau-thanh-nhiet
Món ăn – bài thuốc có dưa hấu:

Vỏ dưa 40g, mạch nha 20g, ý dĩ 20g nấu thành cháo đặc. Ăn trong ngày, liền 5 – 7 ngày. Thích hợp cho người mùa hè ăn uống kém, tiêu hóa không tốt, đầy bụng, người mệt mỏi.

Nước sắc tỏi, dưa hấu: dưa hấu 1 quả, tỏi 30 – 60g.  Khoét một miếng tạo ra lỗ hổng, cho tỏi đã bóc vỏ vào, đặt miếng dưa vừa khoét cho kín, cho vào nồi đun cách thủy, lấy ra ép lấy nước uống. Dùng cho bệnh nhân xơ gan cổ trướng, viêm thận cấp và mạn.

Tây qua bì thang: dưa hấu (lấy phần vỏ, bỏ ruột đỏ) 60g, diếp cá 30g, rau mướp 30g nấu canh, thêm gia vị ăn. Dùng cho trường hợp viêm tắc mũi dạng viêm khô. Liên tục 3 – 5 ngày.

Nước ép dưa hấu: nước ép dưa hấu (chủ yếu phần cùi) 200ml để sẵn. Chi tử 12g, xích thược 2g, hoàng liên 2g, cam thảo 2g sắc lấy nước, cho nước ép dưa hấu vào, thêm chút ít đường phèn khuấy tan, uống dần ít một, ngậm trong miệng khoảng vài phút trước khi nuốt. Liên tục trong ngày. Dùng cho bệnh nhân viêm họng loét miệng.

Dưa hấu xào cà rốt: tây qua bì (lớp vỏ xanh) 300g, cà rốt 200g, gừng tươi 15g. Tây qua bì thái lát; cà rốt thái lát, gừng tươi đập giập, xào với dầu thực vật, thêm gia vị. Ăn thành bữa phụ hoặc trong bữa chính. Ngày 1 lần, đợt dùng 7 – 10 ngày. Dùng cho các bệnh nhân viêm xoang, tắc ngạt mũi có đờm vàng đục, có thể lẫn tia huyết.

Vỏ quả phơi khô, đốt thành than, tán bột ngậm chữa miệng lở loét, hôi.

Kiêng kỵ: Người tỳ vị hư hàn, có bệnh hàn thấp kiêng dùng.

Theo sức khỏe đời sống

Các cách chữa say nắng

Say nắng là hội chứng gặp phải do nhiệt độ không khí lên cao hoặc do làm việc liên tục nơi nhiệt độ cao. Người bệnh thường có các triệu chứng báo trước như da nóng, mồ hôi ra nhiều, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập mạnh, buồn nôn, tâm thần mệt mỏi, cần được cứu chữa kịp thời.

Khi người bệnh bị say nắng, gặp các triệu chứng trên phải nhanh chóng đưa người bệnh đến chỗ thoáng, thông gió, bóng mát, uống nước mát. Kết hợp xoa bóp kịp thời một số huyệt vị để khắc phục tình trạng này.

– Xoa bóp các huyệt: khúc trì, đại lăng, thái uyên.

– Nếu bị ngất lịm, bấm thêm huyệt thiếu trạch, trung xung.

Phương pháp xoa bóp:Một tay đặt trước bụng, tay kia dùng ngón tay cái bấm huyệt với lực hơi mạnh: ấn xuống rồi thả lên, liên tục như vậy mỗi huyệt 36 lần hoặc hơn tùy bệnh và thể trạng mỗi người.

Ngoài xoa bóp, nên uống một trong các bài thuốc sau để đạt kết quả nhanh chóng

huyet-khuc-tri_0230f

Bài 1: xuyên khung, bạch chỉ mỗi vị 80 -100g, phơi khô, tán mịn. Mỗi lần uống 4g, ngày 2 lần. Cũng có thể dùng bột hòa nước sôi xông mũi. Công dụng: trị cảm cúm viêm xoang, hắt hơi, sổ mũi.

Bài 2:

hương nhu tươi 20g, rau má tươi 30g, lá sen tươi 20g, củ sắn dây tươi thái lát 20g (hoặc bột sắn dây hòa vào thuốc rồi uống). Đổ 400ml nước, sắc còn 200ml. Hòa chung 2 nước còn lại chia uống 2 lần trong ngày. Công dụng: chữa cảm nắng nóng.

Bài 3: rau má tươi 12g, lá tre 12g, lá hương nhu 16g, củ sắn dây thái lát 12g. Đổ nước vừa đủ, sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần.

Bài 4: lá bạc hà 8g, lá kinh giới 8g, cam thảo đất 12g, lá dâu 8g, lá tre 16g, kim ngân 16g. Cho các vị thuốc vào nồi, đổ 2 bát nước đun sôi 20 phút, chắt nước lúc còn nóng. Lại sắc uống lần thứ hai. Uống 2 – 3 thang liền.

Bài 5: mạch môn 120g, lô căn 150g. Các vị thuốc rửa sạch thái vụn, trộn đều đựng lọ kín để dùng dần. Mỗi lần lấy 30g hãm với nước sôi sau 30 phút thì uống. Có thể thêm tí đường phèn cho dễ uống. Tác dụng: thanh nhiệt, hạ sốt, trị cảm nắng nóng có sốt.

Ngoài ra có thể dùng các loại nước uống sau:

– Bí đao vừa phải giã vắt lấy nước, uống nhiều nước.

– Dưa chuột giã nát vắt lấy nước uống nhiều.

– Mướp đắng tươi 1 quả, bỏ ruột, nấu nước uống.

– Tỏi sống 1 củ to giã nát cho nước chín hòa uống. Chữa cảm nắng, ngất đột ngột.

– Đậu xanh 60g, hoa mướp tươi 8 bông. Cho nước vừa đủ nấu chín đậu xanh, vớt đậu ra, cho hoa mướp vào nấu sôi. Uống nước khi còn ấm.

– Rễ cúc tần 20g, lá ngải cứu 20g, xuyên tâm liên 20g, lá mùi tàu 20g, gừng tươi 8g. Sắc uống 1 – 2 thang.

– Vỏ vối 20g, tía tô 30g, hương nhu 16g, trần bì 8g, cam thảo dây 16g. Sắc uống.
– Hạ khô thảo 20g, lá tre 20g, rễ cỏ tranh 16g, cỏ nhọ nồi 16g, trắc bá diệp 16g. Sắc uống 1 – 2 thang.

Theo sức khỏe đời sống

Bài thuốc trị say nắng

Say nắng là bệnh thường gặp mùa hè nắng nóng. Đông y thường gọi cảm nắng, trúng nắng. Khi say nắng thường biểu hiện người nóng sốt, da ửng đỏ, đổ mồ hôi, miệng khát, tiểu vàng ít, đau đầu chóng mặt, thở mệt tim đập nhanh bệnh nặng có khi choáng ngất.

Bệnh thường gặp ở người hư nhược, dễ ra mồ hôi, người có tiền sử bệnh ngoại cảm, tim mạch, huyết áp, đái tháo đường. Nguyên nhân phần nhiều do làm việc, đi chơi ngoài nắng nóng lâu mất nước. Phòng trị say nắng nên ăn uống bổ dưỡng giải nhiệt. Sau đây là một số món ăn nước uống có tác dụng phòng trị say nắng:
Mon-an-bai-thuoc-phong-tri-say-nang
Chè đậu ván: đậu 300g ngâm nước nóng qua đêm bỏ vỏ ngoài, bột sắn dây 30g, lá dứa nếp 20g, giã lọc lấy nước, đường cát vừa đủ nấu chè ăn. Tác dụng: bổ tỳ, lợi thấp hòa trung, trị trúng nắng phát sốt người vật vã…

Chè đậu đen: đậu đen xanh lòng 300g, đường cát vừa đủ nấu chè ăn. Tác dụng bổ huyết, thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu…

Cháo đậu xanh: đậu xanh 200 – 300g còn nguyên vỏ, cà dập, nấu nhừ ăn cho thêm muối đường ăn. Tác dụng:  thanh nhiệt, giải khát, trừ phiền nhiệt, lợi ngũ tạng…

Canh cà chua: cà chua 2 – 3 trái, trứng gà 1 quả, hành gia vị vừa đủ nấu canh ăn. Tác dụng: dưỡng âm, mát huyết, thanh nhiệt, giải nắng nóng…

Canh khoai mỡ: khoai mỡ tím 100g, thịt tôm lột 50g, rau ngổ 20g thêm bột nêm, mắm muối vừa đủ nấu canh ăn.

Canh giá đậu: giá đậu 200g, cà chua 1 quả, đậu hủ 30g, thịt heo 20g, hành hoa 10g gia vị mắm muối vừa đủ nấu canh ăn. Cho thịt, cà chua vào xào chín thơm, đổ nước vào đun sôi, đậu hủ, giá đỗ cho sau, thêm gia vị đun sôi trở lại là được. Tác dụng: bổ âm, dưỡng huyết, thanh nhiệt, giải nắng nóng…

Canh rau thập tàng: rau ngót, rau đay, mồng tơi, mảnh bát mỗi thứ 50g, thịt cua đồng 100g  nấu canh. Tác dụng: bổ âm, sinh tân dịch, thanh nhiệt, tiêu độc, giải thử thấp…

Cháo bột sắn dây: bột sắn 50g, gạo ngon 100g, thịt heo bằm 50g (cách nấu nấu cháo với thịt chín, sau cho bột sắn gia vị vào sau). Tác dụng: bổ dưỡng, giải khát, giải nóng.

Cháo mướp đắng: mướp đắng 1 – 2 quả thái lát, cúc hoa 30g, gạo ngon 100g, thêm gia vị vừa đủ nấu nhừ ăn cả cái lẫn nước. Tác dụng: thanh nhiệt, trừ phiền nhiệt, mát huyết, sáng mắt…

Ngoài ra, có thể sử dụng một số nước uống như: nước mía, nước dưa hấu, nước rau má, nước chanh, nước trái khế, nước trà đường và các loại nước trái cây tươi đều tốt. Nếu còn đau đầu nhiều dùng lá hương nhu, hoặc hoắc hương 100g rửa sạch giã nhỏ thêm chén nước chín vắt lấy nước bỏ bã uống ngày vài lần. Nếu người vẫn nóng sốt miệng khô khát dùng lá tre tươi 100g, vỏ dưa hấu 200g, gạo tẻ 100g nấu nước uống.

Lương y Minh Phúc

Theo sức khỏe  đời sống

Say nắng, say nóng – Xử trí thế nào?

Đợt nắng nóng vừa qua ở miền Bắc và miền Trung, nắng nóng với nhiệt độ phổ biến 37 – 39 độ, trong đó một số nơi có nhiệt độ trên 40oC như Hà Nội, Vĩnh Yên, Thanh Hóa, Quảng Bình, Nghệ An… Ngày 17/5, một người dân ở xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh, Quảng Bình bị tử vong do say nắng. Để giúp bạn đọc biết cách phòng tránh nguy cơ do nắng nóng, báo Sức khỏe&Đời sống xin giới thiệu bài viết sau đây:

Say nắng xảy ra do nhiễm nắng lâu

Say nắng thường xảy ra khi cơ thể bị phơi nhiễm quá lâu dưới ánh nắng mặt trời. Say nắng là một thể của say nóng, là bệnh do tăng thân nhiệt. Say nóng là một phản ứng viêm toàn thể khi thân nhiệt trên 40,6oC, làm biến đổi tri giác và sự rối loạn các chức năng sống. Say nóng thường xảy ra trong những đợt nắng nóng hoặc ở nơi có nhiệt độ cao như trong hầm lò, lò nung gạch, đám cháy… Đối tượng dễ bị say nóng là: người già, những người lao động, luyện tập với cường độ cao, ở ngoài trời nắng lâu. Sở dĩ người cao tuổi dễ bị say nắng do đã mắc nhiều bệnh, mất cơ chế điều hòa nhiệt độ hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc… Người trẻ phải làm việc ngoài trời nắng như nông dân lao động nông nghiệp, người làm việc ở lò gạch, lò vôi, lò luyện thép. Người mắc các bệnh: tim mạch, bệnh phổi mạn tính, hen phế quản, đái tháo đường, phụ nữ có thai, tiêu chảy mất nước, uống rượu, vẩy nến, chàm, bỏng, cường tuyến giáp… Những người đang dùng các loại thuốc: kháng cholinergiques, cocaine, amphetamines, phenothiazine…

say-nang-say-nong-xu-tri-the-nao

Dấu hiệu say nắng, say nóng

Say nắng chỉ xảy ra với người hoạt động ngoài trời nắng. Một người bị say nắng thường có biểu hiện: sốt cao trên 39,8oC, lúc đầu thở sâu, mạch nhanh, sau đó là thở nông và mạch yếu, đồng tử giãn, lú lẫn, mê sảng, co giật, ngất. Say nắng thường thấy da nóng và khô, mệt lả, đau đầu, khó ở, đỏ mặt, nôn mửa và tiêu chảy.

Say nóng: da bệnh nhân bị lạnh và ẩm ướt (do gắng sức, da thường ẩm), tái mét, vã mồ hôi; miệng khô, yếu sức, choáng váng, nhức đầu, buồn nôn hoặc nôn, bị chuột rút (vọp bẻ); mạch nhanh và yếu; loạn nhịp tim, hạ huyết áp; hội chứng suy hô hấp cấp ở người lớn; rối loạn thần kinh trung ương: động kinh và hôn mê; suy gan và thận, rối loạn đông máu…

Khi gặp một người say nóng, cần chú ý phân biệt với các bệnh: ngộ độc thuốc, hội chứng thần kinh ác tính của các thuốc hướng thần, nhiễm khuẩn huyết, nhiễm khuẩn thần kinh trung ương…

Dấu hiệu trẻ em bị say nắng: trẻ mệt mỏi, mắt lờ đờ; cơ thể nóng ran, mặt đỏ gay, thân nhiệt có thể lên đến 40-41oC; nhịp thở nhanh nông; mạch yếu, khó bắt hoặc không bắt được. Nếu trẻ say nắng nặng, trẻ có biểu hiện: cơn co giật, hôn mê.

Cấp cứu người say nắng, say nóng

Khi gặp một người bị say nắng hay say nóng, cần nhanh chóng thực hiện việc sơ cấp cứu như sau: làm giảm thân nhiệt cho nạn nhân bằng cách đưa ngay vào chỗ thoáng mát, dùng quạt mát, đặt nạn nhân nằm ngửa, gác chân lên cao. Cởi bỏ bớt quần áo, cho uống nước lạnh có pha muối, tốt nhất là cho uống dung dịch oresol hoặc các loại nước trái cây như nước chanh, nước cam, nước chè tươi, cà phê, nước rau muống luộc… Dùng khăn hay quần áo thấm nước đá chườm lạnh khắp người cho nạn nhân, nhất là ở cổ, nách, háng. Nếu nạn nhân bị ngừng tim (bắt mạch quay không thấy, sờ không thấy tim đập), cần tiến hành ép tim ngoài lồng ngực và hà hơi thổi ngạt. Cách ép tim ngoài lồng ngực: dùng 2 tay chồng lên nhau ép lên lồng ngực ngoài tim, tần số ép khoảng 90-100 lần/1 phút. Nếu chỉ có 1 người cấp cứu thì thổi ngạt 2 – 3 hơi lại ép tim ngoài lồng ngực 10 – 15 nhịp. Khi có 2 người cấp cứu thì 1 người thổi ngạt, 1 người ép tim ngoài lồng ngực, làm liên tục và kiên trì cho đến khi tim nạn nhân đập trở lại và thở được. Nhanh chóng chuyển nạn nhân đến bệnh viện nếu nạn nhân không uống được nước, bị nôn liên tục, sốt tăng liên tục, đau ngực, khó thở, đau bụng, bất tỉnh.

Điều trị

Truyền dịch để bồi phụ nước và điện giải cho bệnh nhân. Tiếp tục hạ thân nhiệt cho bệnh nhân bằng các phương pháp: cho uống nước mát, đặt những bọc nước đá trên những vùng có mạch máu lớn, nông đi qua như ở cổ, hõm nách, hõm bẹn… Chú ý khi làm lạnh ngoài da có thể gây run lạnh cho bệnh nhân. Nếu bệnh nhân ổn định có thể ngâm toàn thân hoặc từng phần cơ thể vào nước lạnh thường có hiệu quả tốt. Nhưng lưu ý rằng: đối với những bệnh nhân ở trong tình trạng nặng thì không dùng phương pháp ngâm người vào nước lạnh. Ở cơ sở y tế có điều kiện thì sử dụng các kỹ thuật làm lạnh hiện đại như: kỹ thuật hạ thân nhiệt điều trị sau khi ngừng tim; dùng nước lạnh rửa dạ dày, rửa xoang phúc mạc, xoang phế mạc hay bàng quang. Có thể dùng dịch lạnh truyền tĩnh mạch, cathéter làm lạnh trong mạch máu… Nên nhớ rằng: không có một loại thuốc đặc hiệu nào làm giảm thân nhiệt trong say nóng và say nắng.

BS. Phạm Văn Thân

Theo SKDS