Tag Archives: ngộ độc thức ăn

Nhận dạng và sơ cứu ngộ độc nấm tán trắng

Độc tố chính có trong nấm tán trắng là các amanitin (amatoxin) có độc tính cao, chỉ cần ăn một cây nấm cũng có thể bị tử vong.

Do bề ngoài nấm tán trắng rất mập, trắng nên người dân dễ nhầm lẫn với các loại nấm ăn được. Thực tế, để phân biệt nấm độc tán trắng với các loại nấm trắng ăn được không đơn giản ngay cả với các nhân viên y tế cũng như người giàu kinh nghiệm. Vì thế, người dân tuyệt đối không hái nấm hoang dại để ăn.

nhan-dang-va-so-cuu-ngo-doc-nam-tan-trang

Đặc điểm hình dáng:

– Mũ nấm: Màu trắng, bề mặt mũ nhẵn bóng, lúc non đầu tròn hình trứng, mũ nấm đính chặt vào cuống. Khi trưởng thành mũ nấm phẳng với đường kính khoảng từ 5 đến 10cm. Khi già, mép mũ có thể cụp xuống.

– Cuống nấm: Màu trắng, có vòng dạng màng ở đoạn trên gần sát với mũ.

– Chân cuống phình dạng củ và có bao gốc hình đài hoa.

– Thịt nấm: Mềm, màu trắng, mùi thơm dịu.

Đặc điểm ngộ độc do nấm độc tán trắng:

Độc tính amanitin có trong nấm tán trắng không mất khi đun sôi hoặc sấy khô. Độc tố của nấm tác dụng lên tế bào gan gây hoại tử gan, thải trừ qua nước tiểu, sữa gây ngộ độc cho trẻ còn bú sữa. Triệu chứng đầu tiên sau ăn nấm xuất hiện muộn (từ 6 đến 24 giờ), trung bình khoảng từ 10 đến 12 giờ với biểu hiện buồn nôn, đau bụng, nôn mửa, ỉa chảy nhiều lần. Sau đó, xuất hiện suy gan, suy thận (vàng da, tiểu nhiều, tiểu ít, hôn mê) và tử vong.

Sơ cứu khi bị ngộ độc nấm:

Khi có người có biểu hiện ngộ độc nấm cần nhanh chóng gây nôn (bằng biện pháp cơ học): Trong vòng vài giờ sau ăn nấm (tốt nhất trong giờ đầu tiên) nếu bệnh nhân là người trên 2 tuổi, tỉnh táo, chưa nôn nhiều.

Uống than hoạt: Liều 1g/kg cân nặng người bệnh. Cho người bệnh uống đủ nước, tốt nhất là dùng oresol. Nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Nếu người bệnh hôn mê, co giật: Cho người bệnh nằm nghiêng. Nếu người bệnh thở yếu, ngừng thở thì hà hơi thổi ngạt hoặc hô hấp nhân tạo bằng các phương tiện cấp cứu có tại chỗ. Khi đã được điều trị tại cơ sở y tế không tự về nhà trong 1 – 2 ngày đầu kể cả khi các biểu hiện ngộ độc ban đầu đã hết.

Ngộ độc nấm loại biểu hiện muộn cần được điều trị tại các cơ sở y tế có phương tiện hồi sức tích cực tốt (thường là tuyến tỉnh trở lên).

Nguồn sức khỏe đời sống

Biểu hiện của ngộ độc thức ăn

Dấu hiệu ngộ độc thức ăn – Tất cả các loại thực phẩm tự nhiên chứa một lượng nhỏ vi khuẩn, xử lý thực phẩm không tốt, nấu ăn không đúng hoặc lưu trữ không đảm bảo có thể dẫn đến vi khuẩn nhân lên với số lượng đủ lớn để gây bệnh…

dau-hieu-ngo-doc-thuc-an

Tất cả các loại thực phẩm tự nhiên chứa một lượng nhỏ vi khuẩn. Nhưng xử lý thực phẩm không tốt, nấu ăn không đúng cách hoặc lưu trữ không đảm bảo có thể dẫn đến vi khuẩn nhân lên với số lượng đủ lớn để gây bệnh. Ký sinh trùng, vi rút, chất độc và hóa chất cũng có thể làm ô nhiễm thực phẩm và gây ra bệnh tật.

Biểu hiện thông thường bao gồm

Tiêu chảy.
Buồn nôn.
Đau bụng.
Nôn (đôi khi).
Mất nước (đôi khi).
Với mất nước đáng kể, có thể cảm thấy
Choáng hoặc ngất xỉu, đặc biệt là tư thế đứng.
Nhịp tim nhanh.
Cho dù bị bệnh sau khi ăn thực phẩm bị ô nhiễm, tình trạng bệnh phụ thuộc vào cơ thể, lượng ăn vào, độ tuổi và sức khỏe.

Nhóm nguy cơ cao bao gồm
Người cao tuổi. Khi có tuổi, hệ miễn dịch không thể đáp ứng một cách nhanh chóng và một cách hiệu quả với các sinh vật truyền nhiễm như người trẻ hơn.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Hệ thống miễn dịch chưa phát triển đầy đủ.
Người có bệnh mãn tính. Có một tình trạng mãn tính như bệnh tiểu đường hoặc AIDS, hoặc điều trị hóa trị hoặc xạ trị liệu ung thư làm giảm phản ứng miễn dịch.
Nếu bị ngộ độc thức ăn

Nghỉ ngơi và uống nhiều chất lỏng.
Không sử dụng thuốc chống tiêu chảy, vì có thể làm chậm việc loại bỏ vi khuẩn khỏi hệ thống tiêu hóa.
Ngộ độc thực phẩm sẽ cải thiện trong vòng 48 giờ. Gọi bác sĩ nếu cảm thấy ốm dài hơn hai hoặc ba ngày hoặc nếu máu xuất hiện trong phân.
Gọi trợ giúp khẩn cấp y tế nếu
Có triệu chứng trầm trọng, chẳng hạn như tiêu chảy lỏng mà lẫn máu trong vòng 24 giờ.

Nhóm nguy cơ cao.
Ngộ độc thực phẩm có khả năng gây tử vong là kết quả từ một độc tố hình thành bởi các bào tử nhất định trong thực phẩm. Ngộ độc độc tố thường được tìm thấy trong thực phẩm đóng lon, đặc biệt là đậu xanh và cà chua. Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh ngộ độc thường bắt đầu 12 – 36 giờ sau khi ăn thức ăn bị ô nhiễm và có thể bao gồm đau đầu, mờ mắt, yếu cơ và cuối cùng là liệt. Một số người cũng có buồn nôn và nôn, táo bón, bí tiểu, khó thở và khô miệng.

Phòng và xử trí ngộ độc thức ăn

Chăm sóc bệnh nhân ngộ độc thức ăn tại Khoa chống độc – Bệnh viện Bạch Mai
Sau khi ăn hay uống một thực phẩm bị nhiễm độc, người bệnh đột ngột có những triệu chứng: buồn nôn và nôn ngay, có khi nôn cả ra máu, đau bụng, đi ngoài nhiều lần (phân nước, có thể lẫn máu), có thể không sốt hoặc sốt cao trên 38oC.

Nguyên nhân gây ngộ độc thức ăn

Có 3 nguyên nhân chính gây ngộ độc hay gặp, đó là do hóa chất bảo quản thực phẩm (thuốc trừ sâu, hóa chất chống sâu mọt…), do hóa chất dùng trong trong chế biến thực phẩm (ví dụ phẩm màu trong các loại bánh, xôi, rượu…) và do các vi sinh vật.
xu-ly-ngo-doc
Tại các khoa hồi sức cấp cứu, các ca ngộ độc được đưa vào cấp cứu còn có thể là do thức ăn và nước uống bị nhiễm chất độc như: kim loại (asen, kẽm, chì…), các chất hữu cơ, các thuốc diệt côn trùng, vật hại (rau quả bị dính các hóa chất trừ sâu, chất bảo quản chống thối rữa).

Bên cạnh đó còn có các siêu vi khuẩn, độc tố của chúng tiết ra, các nấm độc có trong thực phẩm, các chất độc có tự nhiên trong rau, quả, thịt như: nấm độc, lá ngón, cá độc, cà độc dược, gan cóc, trứng cóc, vỏ sắn, mật cá trắm, nọc rắn, nọc ong…

Cách nhận biết một người bị ngộ độc thức ăn

Sau khi ăn hay uống một thực phẩm bị nhiễm độc (sau vài phút, vài giờ, thậm chí có thể sau một ngày), người bệnh đột ngột có những triệu chứng: buồn nôn và nôn ngay, có khi nôn cả ra máu, đau bụng, đi ngoài nhiều lần (phân nước, có thể lẫn máu), có thể không sốt hoặc sốt cao trên 38oC.

Ở người cao tuổi và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, các triệu chứng này thường nặng. Nếu nôn nhiều lần và đi ngoài nhiều lần, người bệnh sẽ dễ bị mất nước, mất chất điện giải dẫn đến bị trụy tim mạch và sốc. Vì thế phải rất lưu ý đến những dấu hiệu mất nước, nhất là đối với những người nôn nhiều trên 5 lần và đi ngoài phân lỏng trên 5 lần, sốt cao, miệng khô, môi khô, mắt trũng, khát nước (cần lưu ý: người già hay bị nặng lại không kêu khát do tuổi cao bị mất cảm giác khát), mạch nhanh, thở nhanh sâu, mệt lả, hay co giật, nước tiểu ít, sẫm màu.

Xử trí thế nào?

Trước một người có biểu hiện ngộ độc, nếu còn tỉnh táo cần làm cho chất độc lẫn trong thức ăn đào thải ra ngoài càng nhanh càng tốt, bằng cách dùng hai ngón tay để ngoáy họng hay dùng một thìa nhỏ hoặc tăm pon đưa vào gốc lưỡi (cẩn thận tránh làm xây sát miệng) để gây nôn. Khi bệnh nhân nôn, để đầu cúi thấp hơn ngực, tránh bị sặc vào phổi.

Trong trường hợp nếu biết chất độc là dầu hỏa, xăng, hóa chất trừ sâu, thuốc chuột… thì không nên gây nôn vì gây nôn sẽ có thể làm bệnh nhân hít chất độc vào phổi hoặc lên cơn co giật khi đang nôn mà nhanh chóng cho nạn nhân uống than hoạt tính 20-30g nếu là người lớn, 5-10g đối với trẻ em.

Than hoạt tính có tác dụng gắn giữ các chất độc không cho thấm vào máu. Tiếp đó cho sulfate magnesium, sorbitol để tống chất độc và than hoạt qua đường phân. Phải cho bệnh nhân uống nhiều nước để than hoạt dễ dàng đi ra ngoài. Lúc này bệnh nhân bị mất nước nghiêm trọng, nên cần bù nước và điện giải cho bệnh nhân bằng cách cho uống dung dịch oresol hoặc nước cháo, nước cam, nước dừa, nhất là sau mỗi lần nôn hay đi ngoài.

Tiếp tục cho bệnh nhân ăn các thức ăn mềm, dễ tiêu, nếu là trẻ nhỏ thì vẫn cho trẻ bú như bình thường. Nếu thấy bệnh nhân mất nước nặng, ly bì, sốt cao, hay phân có máu thì phải đưa đến bệnh viện để được truyền và điều trị kịp thời.

Phòng ngộ độc thức ăn

Để phòng ngộ độc, mọi người cần có ý thức giữ gìn vệ sinh trong ăn uống, trong chế biến và kinh doanh thực phẩm. Hãy thực hiện tốt 8 điều sau:

– Nên tìm hiểu kỹ những cây rau, các loại nấm, cá để phân biệt được loại không độc và loại độc. Tuyệt đối không ăn những thức ăn lạ.

– Thực phẩm dùng để làm thức ăn phải được chọn lựa cẩn thận, phải tươi, không dập nát. Không ăn cá ươn, không hái nấm ở dọc đường hay trong rừng để ăn.

– Chuẩn bị thức ăn kỹ càng: nấu chín, đun sôi, bỏ những phần nghi là gây độc (bỏ vỏ sắn và ngâm nước trước khi luộc; bỏ da, đầu, ruột, mật cá trước khi nấu…).

– Giữ sạch bát, đĩa, xoong nồi đựng thức ăn. Thức ăn nấu chín nên ăn ngay. Thức ăn không ăn hết cần đun lại rồi mới cất giữ trong tủ lạnh. Khi ăn lại vẫn phải đem đun sôi rồi mới ăn.

– Diệt ruồi, gián, chuột… Tuyệt đối không để chúng tiếp xúc với thức ăn.

– Quả, rau sống phải rửa sạch, ngâm và gọt vỏ rồi mới ăn.

– Không uống mật cá trắm, trôi, chép với mục đích chữa bệnh. Tuyệt đối không ăn cá nóc. Không uống bia rượu nấu lậu.

– Rửa sạch tay bằng xà phòng trước khi ăn hay khi chuẩn bị chế biến thức ăn.

Theo Sức khỏe & đời sống