Tag Archives: nghiện thuốc lá

Thuốc lá nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong sớm

Thuốc lá là nguy cơ lớn đối với sức khỏe con người và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong sớm trên toàn thế giới. Các nghiên cứu cho thấy hơn 90% các ca ung thư phổi, 75% các ca bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là do thuốc lá gây ra.

Tuy nhiên, việc bỏ thuốc lá đối với nhiều người là không dễ vì thuốc lá là một chất gây nghiện. Thêm vào đó, ngành công nghiệp thuốc lá hiện nay có nhiều hình thức quảng cáo tinh vi đánh lừa người hút.

Tất cả các dạng thuốc đều có hại

Ths BS Lê Khắc Bảo, Giảng viên Trường đại học Y dược TP.HCM, cho biết, hiện tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới trưởng thành ở Việt Nam còn rất cao, chiếm 47,4% và nữ giới là 1,4%. Đáng lưu ý là doanh số thuốc lá bán ra trên thị trường liên tục tăng hàng năm và ngành công nghiệp thuốc lá hiện nay có nhiều hình thức quảng cáo tinh vi đánh lừa người hút.

thuoc-la-nguyen-nhan-hang-dau-dan-den-tu-vong-som

Theo bác sĩ Bảo, ngành công nghiệp thuốc lá đưa ra nhiều loại thuốc như: thuốc lá nhẹ, thuốc lá dành cho phụ nữ, thuốc lá điện tử hay thuốc lào Ả Rập (Shisha),…nhưng thực tế tất cả các dạng thuốc lá đều có hại.

Đơn cử như loại “thuốc lá nhẹ” được ngành công nghiệp thuốc cho là “khối lượng nicotin và hắc ín ít hơn”; tuy nhiên, người tiêu dùng không hề biết khi khối lượng nicotin và hắc ín ít hơn thì người hút sẽ thay đổi cách hút thuốc lá sao cho họ hút sâu hơn, ép hơi nhiều hơn và hậu quả là lượng chất độc đi vào cơ thể không những không giảm mà còn tăng lên nhiều hơn.

Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy, chỉ cần thời gian mỗi lần hít từ 2 – 2,4 giây thì thể tích khói hít vào từ 35ml – 47ml, và khoảng cách thời gian giữa 2 lần hít vào từ 60 giây giảm xuống còn 44 giây đã làm lượng chất độc (hắc ín, nicotin, CO) đi vào cơ thể tăng 12 – 30 lần.

Ths BS Lê Khắc Bảo chia sẻ, thuốc lá điện tử được quảng bá là “chứa nicotin thuần khiết” và cho rằng “đây là phương pháp cai nghiện thuốc lá” nhưng thực tế thì người hút có thể cai thuốc lá bình thường nhưng sẽ trở nên nghiện với thuốc lá điện tử.

Hiện nay, nhiều người lại tìm đến loại thuốc lá Ả Rập (Shisha) vì cho rằng đây là loại rễ cây trộn với mật ong và những chất tạo mùi như hương dâu, táo,…Tuy nhiên, dù rễ cây không có nicotin nhưng người hút vẫn có cảm giác nghiện, say thuốc. Do đó, thực tế shisha có khả năng cung cấp hoạt chất gây nghiện khác.

Cai nghiện thuốc lá bằng dược phẩm

Thuốc lá có hại cho sức khỏe là một sự thật hiển nhiên được mọi người kể cả người đang hút thuốc lá công nhận. Theo các chuyên gia, 70% người hút thuốc lá muốn cai thuốc lá, 2/3 người tái nghiện thuốc lá muốn cai thuốc lá trở lại trong vòng một tháng.

Tuy nhiên, hút thuốc lá không chỉ là một thói quen mà còn gây nghiện; do đó việc điều trị cai nghiện thuốc lá không đơn thuần là việc thực hiện bằng mệnh lệnh hành chính, cấm đoán mà đòi hỏi phải có sự chuẩn xác về mức độ nặng của nghiện, các kiểu nghiện khác nhau mà có biện pháp điều trị cai nghiện thích hợp.
Việc bỏ thuốc lá đối với nhiều người là không dễ dàng

Hiện tại có 4 phương pháp điều trị cai nghiện thuốc lá có đầy đủ chứng cứ khoa học về hiệu quả là: Tư vấn, nicotin thay thế, bupropion và varenicline.

Cơ chế tác dụng chung của 4 biện pháp điều trị là giảm nhẹ và đi đến loại bỏ các củng cố dương tính và âm tính cho hành vi hút thuốc lá; hình thành và tăng cường các củng cố dương tính và âm tính cho hành vi cai thuốc lá.

Theo bác sĩ Bảo, thông qua tư vấn, các bác sĩ sẽ giải thích cho bệnh nhân về tác hại của thuốc lá. Tái nghiện hút thuốc là hiện tượng phổ biến, do đó điều trị củng cố cần kéo dài. Liệu pháp tư vấn được áp dụng rộng rãi cho cai thuốc lá.

Ngoài liệu pháp tâm lý, có thể được áp dụng biện pháp cai thuốc bằng dược phẩm. Các loại thuốc được áp dụng điều trị nicotin thay thế (đó là loại thuốc chứa nicotin với hàm lượng thấp, được bào chế dưới dạng băng dán, viên ngậm, kẹo cao su hay thuốc hít) hoặc thuốc bupropion và varenicline. Các thuốc này sẽ giúp bệnh nhân làm giảm cảm giác khó chịu do cai thuốc lá gây ra. Dần dần sẽ giúp người cai thuốc quên đi thuốc lá.

Tuy nhiên, nếu muốn có sự hỗ trợ từ tân dược thì tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ, không được tự tiện dùng bất cứ loại tân dược nào. Bởi hiện nay có một số loại thuốc có tác dụng phụ làm thay đổi hành vi, gây kích động, stress và đỉnh điểm là muốn tự tử.

Nguồn báo đất việt

Phòng bệnh rối loạn tuần hoàn não

Rối loạn tuần hoàn não là bệnh lý mạch máu não, do nhiều nguyên nhân gây ra. Những bệnh mạn tính như rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, béo phì, nghiện rượu, nghiện thuốc lá, thuốc lào, áp lực công việc… là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh này.

Nhiều yếu tố nguy cơ gây bệnh

Ở người khỏe mạnh, lưu lượng tưới máu não là 55ml máu/100g não/phút. Nếu lưu lượng máu não thấp dưới 20ml/100g/phút thì não sẽ bị thiếu máu, khi đó gọi là rối loạn tuần hoàn não. Hoạt động tim mạch bảo đảm sự tưới máu đầy đủ cho não.

Những yếu tố dẫn đến rối loạn tuần hoàn não gồm các bệnh mạn tính như: tăng huyết áp, xơ cứng mạch não, tình trạng rối loạn mỡ máu, nồng độ đường tăng trong máu, các bệnh van tim, rối loạn nhịp tim, suy thận mạn… Bên cạnh đó, sự thay đổi về thời tiết, khí hậu, thời khắc sinh học… là những yếu tố nguy cơ dẫn đến rối loạn tuần hoàn não. Một số nghiên cứu ở Việt Nam cho thấy, tai biến mạch máu não phát triển nhiều vào tháng 8, tháng 12 và tháng 1 ở đồng bằng sông Cửu Long. Ở Hà Nội thấy tai biến mạch máu não xảy ra vào các tháng 2, 3, 10, 11 có liên quan đến mùa lạnh, gió mùa Đông Bắc. Nghiên cứu cũng cho biết, về thời sinh học, con người có 2 khoảng thời gian dễ gặp rủi ro về tuần hoàn não nhất là vào thời điểm từ 4 – 5 giờ sáng và 5 – 6 giờ chiều. Các yếu tố như thói quen, tập quán sinh hoạt, trình độ văn hóa và bệnh tật ảnh hưởng nhiều đến tỷ lệ mắc bệnh. Trên thực tế có nhiều người không biết trị số huyết áp của mình; số khác lại rất thờ ơ với các biểu hiện đau đầu, mỏi chi… nên không biết cách để phòng tránh rối loạn tuần hoàn não. Người uống nhiều rượu, bia, nghiện thuốc lá, thuốc lào là yếu tố nguy cơ gây rối loạn tuần hoàn não. Những người thừa cân, béo phì, ít vận động dễ bị tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch… cũng tác động xấu đến rối loạn tuần hoàn não. Những người bị căng thẳng, stress cũng dễ mắc bệnh.

de-phong-roi-loan-tuan-hoan-nao

Biểu hiện của rối loạn tuần hoàn não

Người bị rối loạn tuần hoàn não hay gọi là thiểu năng tuần hoàn não, ở giai đoạn đầu có thể bù trừ, nếu không được phát hiện và điều trị, thời gian sau chuyển sang giai đoạn mất bù với cơn thiếu máu não thoáng qua. Các dấu hiệu của bệnh bao gồm: mỏi tay chân ở một bên người, có cảm giác tê bì, co giật ở chi, có khi đang nói chuyện người bệnh dừng lại không nói được, hay đột nhiên có người đi ngoài đường không nhớ đường về nhà… Khi đã có những rối loạn này mà không được điều trị sớm, bệnh sẽ tiến triển nặng hơn, nhất là người bệnh có sẵn các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, bệnh tiểu đường, tim mạch…

Trường hợp tai biến mạch máu não là biểu hiện của rối loạn tuần hoàn não cấp tính. Những triệu chứng của tai biến mạch máu não là: đau đầu dữ dội, hôn mê, nôn và buồn nôn, liệt chi, méo tiếng, mất tiếng, xuất huyết não ở các vị trí đặc biệt như chảy máu não thất, chảy máu tiểu não, nhồi máu não… bệnh nhân rất dễ tử vong.

Rối loạn tuần hoàn não mạn tính là tình trạng thiếu máu não mạn tính với các bệnh cảnh sa sút trí tuệ ở người già, đau đầu, chóng mặt… Rối loạn tuần hoàn não còn được phân loại theo vị trí tổn thương như ở vùng não bán cầu, vùng trán, vùng thái dương, vùng chẩm, vùng thân não, tiểu não… Trong các rối loạn tuần hoàn não, ít nhiều đều có phù não, gây ra các rối loạn về tâm lý, như người bệnh dễ nóng giận, buồn vui, hay quên, thậm chí không gọi tên được người thân ngồi trước mặt. Những rối loạn khác có thể gặp là rối loạn thần kinh thực vật như cảm giác nóng bừng bừng, toát mồ hôi, nghẹt thở, lạnh các đầu chi, nổi da gà, rối loạn kích thích, rối loạn đại tiểu tiện… Chẩn đoán bệnh phải dựa vào việc hỏi bệnh, thăm khám lâm sàng kết hợp với các xét nghiệm thăm dò chức năng thần kinh.

Việc điều trị chủ yếu nhằm tái lập sự cung cấp máu bình thường với đầy đủ ôxy cho não. Thầy thuốc tùy theo loại và mức độ rối loạn tuần hoàn não để chọn thuốc, liều dùng thích hợp để lập lại cân bằng não bị suy giảm. Hiện nay có rất nhiều thuốc có tác dụng tăng cường tuần hoàn não như tanakan, vinpocetin, piracetam, các thuốc Đông y là chế phẩm từ cây ginkgo biloba…

Lời khuyên của bác sĩ

Mọi người cần nhận thức rõ những yếu tố nguy cơ để phòng bệnh, kiểm soát đường máu, tránh các yếu tố gây stress. Đối với người cao tuổi và những người có sẵn nhiều nguy cơ nên khám sức khỏe thường xuyên, thận trọng với những giờ đỉnh của huyết áp nhất là vào buổi sáng.

Khi nghi ngờ bị thiểu năng tuần hoàn não: có đau đầu, chóng mặt, buồn nôn…, cần đi khám bệnh ngay. Hàng ngày cần có chế độ ăn uống hợp lý như ăn nhiều rau, quả, cá, hạn chế ăn thịt, không nên ăn mỡ động vật. Hạn chế đến mức tối đa uống rượu, bia. Nên bỏ thuốc lá hoặc thuốc lào. Tập thể dục đều đặn để ngăn ngừa một số bệnh như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, thừa cân vì các bệnh này gián tiếp làm xuất hiện bệnh thiểu năng tuần hoàn não. Khi đã được chẩn đoán bị thiểu năng tuần hoàn não, cần tuân theo những lời tư vấn của bác sĩ, nhất là chế độ ăn, tập luyện, dùng thuốc. Người cao tuổi không nên tắm nước lạnh, nhất là vào mùa lạnh, nên mặc ấm, nơi nằm ngủ tránh gió lùa. Mùa đông mỗi lúc thức dậy, cần cử động chân tay một lúc mới ngồi dậy, tránh lạnh đột ngột.

Nguồn sức khỏe đời sống