Tag Archives: mãn kinh

Nguyên nhân làm tăng rối roạn triệu chứng mãn kinh

Một số thực phẩm có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng mãn kinh như mệt mỏi và bốc hỏa. Sau đây là một số thực phẩm bị coi là kẻ đồng lõa, khiến cho các triệu chứng mãn kinh thêm tồi tệ.

Chế độ ăn tự do làm các triệu chứng mãn kinh thêm trầm trọng

Các chuyên gia chỉ ra rằng người phụ nữ có thể kiểm soát các triệu chứng mãn kinh đơn giản bằng cách ăn uống tốt hơn và tập thể dục thường xuyên. Và ăn uống tốt hơn ở đây chính là một chế độ an uống giàu hoa quả, rau xanh, thay vì các loại bánh ngọt hay món ăn nhiều đường vì chúng sẽ làm cho các triệu chứng như mệt mỏi, tăng cân và ủ rũ thêm nghiêm trọng.

Chất béo khiến phụ nữ mãn kinh dễ mắc bệnh tim hơn

nguyen-nhan-lam-tang-roi-roan-trieu-chung-man-kinh

Phụ nữ thời kỳ mãn kinh có thể tăng từ 8 – 15 trong khoảng 2 năm đầu tiên nếu họ không quan tâm tới khẩu phần ăn của mình. Việc tăng cân mất kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và ung thư vú cho phụ nữ mãn kinh.

Vì vậy, để giảm thiểu tác động này, bạn nên cắt giảm chất béo trong thực đơn ăn uống, chỉ khoảng 20% trong chế độ ăn uống hàng ngày. Kết hợp với nó là chế độ tập luyện thể dục thể thao để việc “phát tướng” trong thời kỳ này không gây hại cho sức khỏe.

Đường mang tới nhiều triệu chứng mãn kinh hơn

Các triệu chứng mãn kinh nghiêm trọng hơn theo hướng mệt mỏi và phát tướng một cách mất kiểm soát. Khi đó phụ nữ mãn kinh có nhiều nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch hơn. Vì vậy, phụ nữ mãn kinh có thể kiểm soát lượng đường trong máu bằng cách hạn chế đường trong thực đơn ăn uống. Tuy nhiên bạn không cần phải cắt giảm hoàn toàn đường trong các bữa ăn.

Các chuyên gia khuyên rằng nên hạn chế lượng đường ít hơn 10g tại mỗi thời điểm ăn. Bạn vẫn có thể thưởng thức một chiếc bánh nhỏ nhưng thời kỳ mãn kinh tốt nên lựa chọn chế độ ăn vặt là các lọai trái cây và hạt tốt cho sức khỏe.

Thực phẩm giàu tinh bột không tốt cho phụ nữ mãn kinh

Bánh mì, mì ống, nui, cơm, khoai tây, ngô… là những loại thực phẩm giàu tinh bột (carbohydrate) và cũng là loại thực phẩm làm cho tâm trạng đã ủ rũ mệt mỏi lại càng thêm ủ rũ mệt mỏi.

Để tốt cho các vấn đề mãn kinh, bạn nên lựa chọn ngũ cốc nguyên hạt thay vì các loại thực phẩm giàu tinh bột trên để kiếm soát lượng carbohydrate trong bữa ăn. Điều này rất tốt cho việc chăm sóc cân nặng và các vấn đề liên quan tới máu nhiễm mỡ và lượng đường trong máu cao ở phụ nữ thời kỳ mãn kinh.

Caffein làm tăng triệu chứng mãn kinh như rối loạn giấc ngủ và bốc hỏa

Phụ nữ trải qua các triệu chứng mãn kinh với những cơn khó ngủ và bốc hỏa bất thường giữa đêm. Bạn cần một ly cà phê vào buổi sáng để khiến mình tỉnh táo hơn. Nhưng chúng sẽ phản tác dụng và khiến bạn thất thường và mệt mỏi hơn. Đặc biệt là nếu bạn thưởng thức chúng sau bữa trưa sẽ cản trở giấc ngủ của bạn. Tại sao bạn không thử một tách trà bạc hà thảo được, nó sẽ rất tốt cho các vấn đề mãn kinh của bạn.

Rượu ức chế sản sinh nội tiết tố làm triệu chứng mãn kinh thêm trầm trọng

Một ly rượu vang với bạn bè có lẽ sẽ không làm trầm trọng thêm các triệu chứng mãn kinh. Tuy nhiên nếu bạn uống rượu quá thường xuyên sẽ làm ức chế sản sinh nội tiết tố nữ estrogen, khi mà nó đang ở mức thấp. Điều đó làm cho các triệu chứng mãn kinh càng thêm mệt mỏi, ủ rũ.

Đồ ăn cay nóng làm phụ nữ mãn kinh bốc hỏa nhiều hơn

Đồ ăn cay sẽ càng làm cho bạn thêm “nóng”, khiến cho các cơn bốc hỏa thêm tồi tệ. Trong khi đó bốc hỏa là triệu chứng mãn kinh ở phụ nữ khá phổ biến và thực sự làm phiền cuộc sống của người phụ nữ.

Sữa tươi không bù đắp đủ canxi cho phụ nữ mãn kinh

Khi bạn bước vào giai đoạn mãn kinh, quá trình mất xương gia tăng đáng kể. Bạn cần chắc chắn rằng chế độ ăn uống cần nhiều canxi và vitamin D. Bạn cần tránh các sản phẩm sữa tươi hoặc sữa không đồng nhất vì chúng có thể không đủ vitamin D. Thay vào đó, sữa không béo thường mang tới sự bổ sung canxi và vitamin D cần thiết cho sự phát triển xương và sức khỏe của người phụ nữ.

Phụ nữ mãn kinh có tư duy và phản ứng chậm hơn

Một nghiên cứu của Bệnh viện La Colombiere, ở Montpellier, Pháp cho thấy phụ nữ bị mãn kinh trước tuổi 40 có nguy cơ lớn hơn bị các rối loạn về trí nhớ và thời gian phản ứng kém.

Mãn kinh sớm liên quan tới trí nhớ và thời gian phối hợp tay mắt (HRT) kém và các chuyên gia cảnh báo rằng điều trị HRT không làm giảm hoàn toàn những vấn đề này.

Tuổi mãn kinh trung bình là 50 tuổi ở các nước phương tây và nghiên cứu này so sánh kết quả của những phụ nữ bị mãn kinh sớm với những người mãn kinh muộn hơn.

phu-nu-man-kinh-co-tu-duy-va-phan-ung-cham-hon

Phụ nữ bị mãn kinh trước tuổi 40 có nguy cơ lớn hơn bị các rối loạn về trí nhớ và thời gian phản ứng kém. Ảnh minh họa

Gần 5.000 phụ nữ đã được thực hiện các xét nghiệm khi họ bắt đầu tham gia vào nghiên cứu và sau đó 2, 4 và 6 năm.
Kết quả cho thấy những người bị mãn kinh sớm có khả năng cao hơn 40% bị điểm kém hơn trong các bài kiểm tra về khả năng nói lưu loát và trí nhớ thị giác so với những người mãn kinh sau tuổi 50.

Họ cũng có khả năng cao hơn bị giảm thời gian phản ứng và khả năng tư duy tổng thể sau 7 năm.

Những phát hiện này được công bố trên tờ BJOG: An International Journal of Obstetrics and Gynaecology.

Các bài kiểm tra bao gồm nhận biết một bức vẽ họ đã nhìn thấy trước đó, số từ họ có thể nghĩ ra về một thể loại nào đó như màu sắc, con vật trong vòng 30 giây, tiếp theo là bài tập đánh số và kiểm tra nhỏ về trạng thái tinh thần bao gồm khả năng tư duy tổng thể.

Các nhà nghiên cứu cho biết kết quả trên có nghĩa là phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng ở phụ nữ dưới 40 tuổi, vốn có thể gây mãn kinh, nên được cân nhắc về ảnh hưởng lên tư duy và trí nhớ.

Họ thấy rằng điều trị bằng liệu pháp thay thế hormone ở thời kỳ mãn kinh không có tác dụng chống lại những thay đổi trong tư duy và trí nhớ.

Một số bằng chứng cho thấy HRT có thể có lợi cho trí nhớ hình ảnh nhưng nó có thể gia tăng nguy cơ nói kém.

Pierre Martin Hirsch, Phó tổng biên tập của BJOG, cho biết: “Với dân số đang già đi, điều quan trọng là phải có một sự hiểu biết tốt hơn về những tác động lâu dài của mãn kinh sớm lên chức năng nhận thức sau này và lợi ích từ việc sử dụng phương pháp điều trị hormone mãn kinh”.

Vì vậy, điều quan trọng là chị em cần chăm sóc sức khỏe của mình thật tốt, đề phòng nguy cơ mãn kinh sớm.

Nguồn afamily

Phòng ngừa loãng xương ở tuổi mãn kinh

Bệnh loãng xương là bệnh lý làm xương yếu dần và gây hiệu quả xương giòn và dễ gãy. Nếu bị loãng xương thì nguy cơ bị gãy xương đặc biệt là cổ xương đùi, cột sống và cổ tay rất dễ xảy ra.
Ở độ tuổi của bác, loãng xương hoàn toàn có thể xảy ra. Đó là do cơ thể đang trải qua thời kỳ mãn kinh. Thay đổi chính trong thời kỳ này là lượng hormon estrogen giảm mạnh. Khi lượng estrogen giảm sẽ làm xương mất nhanh hơn. Thực tế là trong vòng 5 năm đầu tiên sau mãn kinh một số phụ nữ vẫn có thể mất tới 25% trọng lượng xương của cơ thể và làm cho xương yếu và giòn.
Mãn kinh là nguyên nhân thường gặp nhất gây loãng xương; nguyên nhân tiếp theo có thể do phải phẫu thuật cắt bỏ hai buồng trứng (nơi sản xuất estrogen). Tuy nhiên, mất xương cũng có thể do bệnh khác hoặc các tác nhân khác như dùng corticoid quá liều và kéo dài, ít vận động, hàm lượng canxi thấp trong khẩu phần ăn…
Để đề phòng chứng loãng xương, chị nên bổ sung canxi trong chế độ ăn hằng ngày như: hải sản, sữa… Tập luyện thường xuyên nhẹ nhàng các môn thể dục như đi bộ, chạy… để giúp tăng độ bền của xương… Để chữa trị chứng loãng xương, chị cần đến bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp để khám, đo độ loãng xương và được tư vấn dùng thuốc, cách tập luyện phù hợp cũng như ăn uống hợp lý.
BS. Hoàng Ngọc

Mãn kinh ảnh hưởng đến trí nhớ

man-kinh-anh-huong-den-tri-nho

Phụ nữ mãn kinh thường bị bốc hỏa, càng bốc hỏa lâu càng suy giảm trí nhớ.

Một nghiên cứu mới cho thấy phụ nữ bị bốc hỏa trong giai đoạn mãn kinh có thể cũng gặp phải những vấn đề về trí nhớ.

Các nhà nghiên cứu từ Đại học Illinois và Đại học Northwestern đã tiến hành nghiên cứu này ở các đối tượng tuổi từ 44 đến 62. Mỗi người bị ít nhất 35 cơn bốc hỏa mỗi tuần.

Những người tham gia phải hoàn thành bảng hỏi về các triệu chứng mãn kinh, tâm trạng và trí nhớ.

Kết quả cho thấy phụ nữ bị nhiều cơn bốc hỏa nhất thực hiện test kiểm tra trí nhớ kém nhất. Ngoài ra, các cơn bốc hỏa càng trầm trọng thì thời gian bị giảm trí nhớ càng lâu.

Được đăng trên tạp chí Menopause, nghiên cứu này chỉ ra mối liên quan trực tiếp giữa mãn kinh và trí nhớ.

Theo Eva

Phòng ngừa loãng xương sau mãn kinh

Loãng xương là bệnh lý của hệ thống xương làm giảm tỉ trọng khoáng chất của xương kết hợp với sự hư biến cấu trúc của xương làm cho xương mỏng mảnh và yếu đến mức rất dễ gãy dù bị chấn thương rất nhẹ, thậm chí có thể gãy tự nhiên. Bệnh thường gặp ở người cao tuổi, nhất là nữ giới sau mãn kinh và là nguyên nhân dẫn đến gãy xương, tàn phế nếu không biết cách phòng ngừa.
Vì sao loãng xương?
Loãng xương có thể do tiên phát hoặc do thứ phát.
Loãng xương tiên phát (týp 1): xuất hiện từ trên 5 năm sau tuổi mãn kinh, còn gọi là loãng xương sau mãn kinh. Trong 5-10 năm đầu của thời kỳ mãn kinh, tốc độ mất xương có thể lên đến 2-4% khối lượng xương mỗi năm. Đặc trưng của loãng xương này là sự mất xương chủ yếu ở xương xốp và thường gây ra gãy lún các đốt sống, gãy đầu dưới xương quay. Trong loãng xương sau mãn kinh, ngoài thiếu hụt oestrogen người ta còn thấy giảm tiết hormon cận giáp tăng tiết canxi qua thận, suy giảm hoạt động vitamin D3 dẫn tới giảm hấp thu canxi ở ruột.
Loãng xương tiên phát (týp 2): liên quan đến tuổi, xuất hiện ở nữ nhiều gấp 2 lần nam, là hậu quả của sự mất xương chậm trong vòng vài chục năm, biểu hiện chính là gãy cổ xương đùi, gãy lún các đốt sống do tổn thương xuất hiện đồng đều trên cả xương đặc (vỏ xương) cũng như xương xốp (bè xương). Loại loãng xương này liên quan tới hai yếu tố quan trọng là giảm hấp thu canxi, giảm chức năng tạo cốt bào, dẫn tới cường cận giáp trạng thứ phát.
Loãng xương thứ phát: Được phát hiện ở cả hai giới và thường là hậu quả của một số bệnh ảnh hưởng tới rối loạn chuyển hóa chất khoáng của xương.

phong-ngua-loang-xuong-sau-man-kinh

Biểu hiện khi bị loãng xương
Đau cột sống: Đau cột sống lưng hoặc cột sống thắt lưng cấp xảy ra sau 1 tuần và tương ứng với việc nén xương đột ngột do gắng sức nhẹ, ngã hoặc một động tác sai. Tiếng kêu rắc khi vận động thường đi kèm với đau, có khi buộc phải nằm nghỉ. Cơn đau cấp tính liên hệ tới sự nén cột sống kinh diễn, nặng lên khi có một gắng sức do ngồi hoặc đứng ở tư thế kéo dài, đỡ đau khi nghỉ ngơi.
Biến dạng cột sống: thường nặng và sau nhiều năm mới xảy ra, lưng còng, xẹp đốt sống, chiều cao giảm dần theo tuổi (sự giảm này có thể bằng hoặc giảm quá 12cm). Khi sờ có thể thấy các xương sườn ở cuối cùng chạm mào chậu. Đến giai đoạn này thì sự giảm chiều cao sẽ ngừng lại.
Gãy xương: thường ở phần thấp cẳng tay, cổ xương đùi, cổ xương cánh tay, xương sườn và cột sống. Thấy rất đau cột sống và mất đi sau nghỉ ngơi 4-6 tuần, không gây ra ép tủy; gãy xương đùi có thể nguy hiểm cho người bệnh vì các biến chứng do nằm lâu ảnh hưởng tới vận động trong tương lai; Nén đốt sống thường xảy ra ở tuổi 55-70, còn gãy cổ xương đùi thường xảy ra muộn hơn; gãy xương chậu cũng thường xảy ra.
Điều trị và phòng bệnh
Điều trị bệnh loãng xương bao gồm những biện pháp như: thuốc chống đau giãn cơ, vận động thể dục thể chất phù hợp (đặc biệt duy trì trọng lượng cơ thể, tập lưng thẳng, tập bụng). Đề phòng té ngã khi đi đứng, chế độ ăn hợp lý, giảm hoặc ngưng các yếu tố nguy cơ, sử dụng nẹp lưng chỉnh hình, sử dụng thuốc điều trị thích hợp.
Chúng ta cũng biết rằng, cùng với tuổi tác, canxi cũng giảm từ từ một cách không tránh được, từ 20-80 tuổi khối lượng xương mất theo tuyến tính khoảng 30%. Ở phụ nữ nặng hơn vì thêm rối loạn sau mãn kinh, tỷ lệ có thể tới 40% ở tuổi 80. Để phòng bệnh hiệu quả, các biện pháp sau đây cần được chị em quan tâm đúng mực.
Liệu pháp vận động, không vận động nhất là bệnh nhân bị bất động tại giường sẽ làm nặng thêm tình trạng loãng xương trong các đợt đau cấp đúng vào lúc cột sống xảy ra nên cột sống bệnh nhân cần được nghỉ ngơi và dùng thuốc chống đau. Nhưng tránh bất động hoàn toàn. Cần phải vận động thụ động và chủ động các chi để duy trì vận động các khớp và cơ, phòng các biến chứng nằm lâu. Trường hợp có điều kiện, cho bệnh nhân vận động trong bể nước nóng. Việc vận động trong bể nước nóng bị chống chỉ định khi có một bệnh phủ tạng kết hợp với loãng xương. Mặc áo nịt ngực cứng hoặc nửa cứng giúp bệnh nhân dễ ngồi dậy nhưng chỉ trong một vài tuần sau khi bị nén cột sống. Ngoài cơn đau phải hướng dẫn bệnh nhân vận động nhẹ cột sống, thở nhẹ và sâu dần tránh vận động quá mạnh có thể gây gãy xương. Nếu có thể cho bệnh nhân bơi từng đoạn ngắn.
Chế độ ăn: Chế độ ăn cần cung cấp đủ năng lượng và đủ chất canxi. (thực phẩm giàu canxi là tôm, cua, trứng, sữa…). Trong điều kiện có thể, mỗi ngày nên uống 1/4 lít sữa tươi hoặc 2 hộp sữa chua.
Thực ra, đề phòng loãng xương ở tuổi sau mãn kinh người ta phải chú ý tới chế độ ăn và luyện tập từ khi còn trẻ.

BS. Trần Quang Nhật

Theo SKDS

Những căn bệnh âm thầm dễ bị bỏ qua

Với một số bệnh có triệu chứng không rõ ràng, bạn sẽ hiếm khi để tâm đến. Hãy cảnh giác, chúng có thể gây nguy hiểm như suy tuyến giáp, cao huyết áp hay hội chứng buồng trứng đa nang.

Đó là lý do tại sao bạn nên đi khám định kỳ và lắng nghe ý kiến của bác sĩ với những triệu chứng nhỏ nhất. Sau đây là những lời lý giải của bác sĩ về 10 căn bệnh có triệu chứng không rõ ràng.

Hàm lượng vitamin D thấp

Mặc dù bạn có thể vẫn cảm thấy rất ổn, nhưng hàm lượng vitamin D dưới 30 ng/ml có thể gây nên bệnh tim, bệnh tiểu đường, bệnh ung thư hay bệnh tự miễn như đa xơ cứng. Vitamin D giúp bạn hấp thụ canxi, vì vậy, thiếu vitamin D gây ảnh hưởng đến xương của bạn. Nếu lượng vitamin D thấp hơn 20 ng/ml, bác sĩ sẽ kết luận bạn bị thiếu vitamin D, tiềm ẩn những nguy cơ biến chứng cao. May mắn thay, khám và chữa bệnh rất đơn giản. “Bác sĩ có thể yêu cầu bạn thử máu”, Melina Jampolis – bác sĩ nội khoa và chuyên gia dinh dưỡng, tác giả của cuốn “Calendar Diet nói. “Nếu bạn thiếu vitamin D, việc bổ sung loại này không hề tốn kém và hãy tái khám sau một vài tháng”.

Loãng xương
benh-it-biet
Loãng xương được gọi là căn bệnh thầm lặng vì không có triệu chứng rõ ràng, Dahlia Carr, bác sĩ chuyên trị bệnh xương – cơ – khớp cho biết. Điều gì khiến bạn mắc bệnh loãng xương? Một phụ nữ sẽ ngừng phát triển xương vào độ tuổi 30, và mật độ xương bắt đầu giảm ở thời kỳ tiền mãn kinh. Nếu không có đủ vitamin và chất dinh dưỡng như canxi, bệnh loãng xương sẽ xảy đến nhanh hơn. Bạn sẽ không cảm thấy đau và khó chịu cho đến khi bị gãy xương, mà nguyên nhân là nội tiết tố thay đổi làm xương mỏng và yếu đi. Xương hông và cột sống của bạn có nguy cơ bị ảnh hưởng nặng nhất.

Để làm giảm những nguy cơ này hãy tìm đến sản phẩm sữa và thực phẩm chứa nhiều canxi, đặc biệt nếu bạn chưa đến kỳ mãn kinh. Bạn cần 1.000 mg canxi nếu dưới 50 tuổi, và 1.200 nếu trên 50 tuổi. Tư vấn bác sĩ để có thể bổ sung canxi hợp lý. Ngoài ra, hãy tìm hiểu tiền sử gia đình, và kiểm tra mật độ xương khi bước vào tuổi 50.

Suy tuyến giáp

Cùng với nhiều hệ tuyến khác trong cơ thể, tuyến giáp giúp điều chỉnh sự trao đổi chất của bạn. Khi tuyến giáp bị suy, cơ thể không sản xuất đủ hoóc môn kích thích tuyến giáp để nó hoạt động hợp lý, và là tình trạng đáng báo động. Nhưng các triệu chứng suy giảm tuyến giáp như mệt mỏi hoặc không chịu được lạnh, đều rất dễ bị bỏ qua.

Suy giảm tuyến giáp có thể dẫn đến tăng cân, bệnh tim, hàm lượng cholesterol cao, vô sinh, trầm cảm, tổn thương thần kinh cao và di tật bẩm sinh, tiến sĩ Jampolis nói. Nếu gia đình bạn có người mắc phải bất kỳ vấn đề gì liên quan đến tuyến giáp, hãy đi khám để kiểm tra lượng hoóc môn kích thích tuyến giáp bằng xét nghiệm máu. Sau tuổi 35, bạn nên kiểm tra lượng hoóc môn này 5 năm một lần.

Tiểu đường tuýp 2

Nếu cơ thể bạn không sản xuất đủ insulin để phân giải glucose, một loại đường kích thích trao đổi chất, cơ thể bạn sẽ phát triển những rối loạn. Nếu tình trạng này tiếp tục diễn biến, tuyến tụy sẽ sản xuất insulin chậm lại. Bạn có thể bị tiểu đường trong nhiều năm mà không hề hay biết. Căn bệnh này có thể gây hại cho mắt, tim, thận, và dây thần kinh, tiến sĩ Jampolis cho biết thêm. Hãy kiểm tra lượng đường trong cơ thể từ lúc bạn bước sang tuổi 45, nên chú ý hơn nếu bạn đang thừa cân hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tiểu đường.

Cao huyết áp

Theo thời gian và cùng các yếu tố như tiền sử gia đình, thừa cân, áp lực máu đẩy vào thành động mạch của bạn có thể tăng lên nhiều, dẫn đến cao huyết áp. Bạn không thể cảm nhận được những triệu chứng của bệnh cho đến khi bị các biến chứng bao gồm đau tim, đột quỵ và bệnh thận hành hạ, bác sĩ tim mạch Melissa Kong nói. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của những buổi kiểm tra sức khỏe định kỳ, ngay cả khi bạn vẫn cảm thấy bản thân rất khỏe mạnh. Hãy tự đo huyết áp tại nhà, viết số đo huyết áp của bạn ra để nắm được huyết áp trung bình của mình. Huyết áp ở mức độ bình thường vào khoảng 120/80 mmHg.

Cholesterol cao

Cho dù đó là chế độ ăn uống hay do di truyền, việc tăng nồng độ cholesterol trong máu có thể làm tắc nghẽn động mạch, dẫn đến lưu lượng máu thấp trong các cơ quan quan trọng như tim và não, có thể gây ra cơn đau tim hay đột quỵ. Thêm vào đó, cholesterol cao và cao huyết áp là yếu tố dẫn đến bệnh tim. Vì vậy, hãy xét nghiệm máu 5 năm một lần để kiểm tra nồng độ cholesterol trong máu của bạn. Nếu phát hiện ra nồng độ cholesterol cao, bác sĩ khuyên bạn nên tập thể dục, và thay đổi chế độ ăn uống như thế nào và sau đó sẽ xét nghiệm máu lại một lần nữa. Bác sĩ cũng sẽ gợi ý một số loại thuộc như Lipitor, giúp ngăn chặn các enzyme hình thành nên cholesterol nếu thay đổi lối sống không mang lại hiệu quả.

Bệnh đau nhức toàn thân

Bệnh đau nhức toàn thân là tất cả triệu chứng đau mãn tính từ đầu đến chân. Não bộ khuếch đại cảm giác của cơ thể và tạo ra cảm giác đau. Nhưng bệnh đau nhức toàn thân rất khó chẩn đoán. Bác sĩ chỉ có thể chẩn đoán bằng cách loại trừ từ các loại bệnh khác, vì vậy có thể mất nhiều năm để chỉ ra chính xác xem bệnh trong cơ thể bạn là gì. May mắn thay, bệnh đau nhức toàn thân không đe dọa đến tính mạng, nhưng cũng gây khá nhiều ảnh hưởng đến công việc và tinh thần của người phụ nữ và người thân của họ nữa. Các yếu tố gây nên bệnh này bao gồm, tiền sử gia đình bị bệnh đau nhức toàn thân, chứng rối loạn thấp khớp, hoặc các bệnh truyền nhiễm, hay một sự kiện đau buồn trong quá khứ như tai nạn xe hơi. Nếu những cơn đau của bạn tiếp tục lan rộng, và đã xem xét lại các yếu tố mà không thấy vấn đề gì, thì hãy đến gặp bác sĩ ngay nếu có thể.

Bệnh thiếu máu

Sự cạn kiệt dần dần lượng máu dồi dào oxy này thường diễn ra ở phụ nữ có kinh nguyệt nhiều hoặc quá thường xuyên. Khi số lượng tế bào máu đỏ từ từ giảm, các triệu chứng phức tạp như mệt mỏi có thể xuất hiện, những triệu chứng này rất mơ hồ và dễ dàng biến mất. Thiếu oxy có thể gây hại đến các cơ quan trong cơ thể, tăng cao nguy cơ bị đau tim. Hãy nói với bác sĩ nếu bạn thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, bạn có nhiều kinh nguyệt hơn bình thường, hoặc rối loạn đường ruột như bệnh Crohn (một bệnh bị viêm tại đường ruột) hoặc bệnh loét bao tử, thường liên quan đến thiếu máu. Nếu bạn cảm thấy sức khỏe yếu đi, mệt mỏi mà không rõ nguyên nhân là gì, hãy đến gặp bác sĩ và làm xét nghiệm máu kịp thời.

Hội chứng buồng trứng đa nang

Mất cân bằng nội tiết tố khiến ngăn cản sự rụng trứng và kéo dài khoảng thời gian giữa các chu kỳ kinh nguyệt là thủ phạm gây hội chứng buồng trứng đa nang. Những phụ nữ trẻ thường không để ý đến các triệu chứng này, vì kinh nguyệt của họ không đều. Trong thực tế, nhiều phụ nữ không nhận ra vấn đề gì cho đến khi họ đã cố gắng nhưng không thể mang thai, tiến sĩ Gilberg nói. Bên cạnh vấn đề về khả năng sinh sản, hội chứng buồng trứng đa nang còn có thể dẫn đến lượng cholesterol cao, tiểu đường, bệnh tim và ung thư nội mạc tử cung.

Nếu chu kỳ kinh nguyệt của bạn ngắn hơn hoặc dài hơn 28 ngày một cách đáng kể, thì hãy đến gặp bác sĩ. Các triệu chứng như mụn trứng cá và lông mọc bất thường trên ngực cũng như trên mặt của bạn, đó cũng là dấu hiệu biến động nội tiết tố.

Chứng ngưng thở khi ngủ

Nguyên nhân của chứng ngưng thở khi ngủ là do các cơ trong cổ họng co lại dẫn đến nghẹt thở. Thật khó khăn để có thể nắm bắt được bản chất của chứng ngưng thở, nhiều người tin rằng bạn bị thừa cân, hoặc bị mất ngủ vào ban ngày. Điều đó cũng có thể đúng, bởi mệt mỏi vào ban ngày cũng là một triệu chứng, đặc biệt là ở phụ nữ đã trải qua thời kỳ mãn kinh. Một nghiên cứu gần đây cho thấy 83% phụ nữ sau mãn kinh gặp phải chứng ngưng thở trong khi ngủ. Những tình trạng này có thể dẫn đến tổn thương tim mạch, tăng huyết áp và bệnh tiểu đường. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ để có một giấc ngủ ngon hơn khi bạn cảm thấy chán nản, tỉnh giấc vào ban đêm, gặp khó khăn khi đi vào giấc ngủ hay không hiểu sao lại thấy mệt mỏi trong ngày.

Theo VnExpress

Nguyên nhân của bệnh đãng trí

Thiếu vitamin B12 có thể dẫn tới bệnh suy giảm trí nhớ. Khoảng 40% phụ nữ trở nên đãng trí hơn vào thời kỳ mãn kinh. Trí nhớ có thể bị ảnh hưởng sau một chuyến bay kéo dài hơn bốn giờ đồng hồ.

Dưới đây là những nguyên nhân của “chứng hay quên”, theo Body and Soul.

1. Huyết áp cao

Nghiên cứu tại Mỹ thực hiện trên hơn 30 nghìn người trong vòng bốn năm cho thấy, người cao huyết áp thể hiện kém hơn trong những bài kiểm tra trí nhớ và giảm sút trí nhớ nhanh hơn qua thời gian.

Tiến sĩ Gavin Lambert từ Viện Tim và Tiểu đường Baker IDI cho biết: “Sự gia tăng huyết áp có thể đồng nghĩa với sự thay đổi trong cấu trúc mạch máu khiến thành mạch dày hơn và việc lưu thông máu trong cơ thể trở nên khó khăn. Kết quả là các cơ quan trong cơ thể cũng sẽ bị tổn thương. Não bộ cũng là một trong số đó. Điều này tác động tới nhận thức và khả năng ghi nhớ của con người. Vì thế, hãy duy trì một chế độ ăn cân bằng, cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, không hút thuốc. Nếu bạn đang dùng thuốc điều trị huyết áp, uống thuốc thường xuyên để ổn định huyết áp”.

2. Trải qua các chuyến bay kéo dài

may-bay

Trí nhớ có thể bắt đầu bị ảnh hưởng sau một chuyến bay kéo dài hơn bốn giờ đồng hồ. Điều này gây ra các cơn nhức đầu và có thể ảnh hưởng tới trí nhớ ngắn hạn. Thông thường, mọi người sẽ hồi phục nhưng có thể không nhớ lại chính xác được những gì đã xảy ra vào thời điểm đó.

3. Thiếu vitamin B12

Theo Denise Griffiths, phát ngôn viên của Hiệp hội các chuyên gia dinh dưỡng Australia, việc thiếu hụt vitamin B12 có thể dẫn tới những thay đổi trong nhận thức, từ chứng hay quên tới bệnh suy giảm trí nhớ. Các nhà khoa học tin rằng vitamin B12 có thể bảo vệ bao myelin – lớp vỏ bao quanh sợi trục tế bào thần kinh. Nếu lớp vỏ này bị tổn thương nó có thể ảnh hưởng tới việc truyền thông điệp tới não bộ và từ não bộ đi nơi khác.

4. Mãn kinh

Nghiên cứu do Đại học Illinois thực hiện vào năm 2008 đã tìm thấy sự liên kết giữa những cơn “bốc hỏa” và trí nhớ kém ở phụ nữ trong giai đoạn mãn kinh. Nghiên cứu này theo sau một nghiên cứu khác cho thấy, có tới khoảng 40% phụ nữ cho biết họ trở nên đãng trí hơn vào thời kỳ mãn kinh.

Theo Giáo sư Pauline Maki, phụ nữ càng có nhiều cơn “bốc hỏa” thì trí nhớ càng kém. Maki cũng nhận thấy những phụ nữ bị các cơn bốc hỏa này làm gián đoạn giấc ngủ thậm chí có trí nhớ còn tệ hơn nữa.

Bà Elizabeth Farrel, bác sĩ tư vấn phụ khoa từ Women’s Health cho biết, mặc dù không có bằng chứng rõ ràng nào cho thấy mãn kinh gây ra chứng mất trí nhớ, nhiều phụ nữ trong thời kỳ này vẫn tiếp tục cho biết cảm giác rối tung trước mọi thứ của mình. Bà phát biểu: “Mọi người thường phải ‘đấu tranh’ với việc tìm kiếm từ ngữ và quên tên người khác. Chị em nên nói chuyện với bác sĩ về các triệu chứng này nếu nó ảnh hưởng tới cuộc sống của mình”.

cang-thang

5. Hóa trị liệu

Nghiên cứu tại Đại học Standford (Mỹ) cho thấy những bệnh nhân ung thư vú trải qua hóa trị liệu phải chịu một vài ảnh hưởng tới những phần não chịu trách nhiệm về ghi nhớ.

Theo Tiến sĩ Helen Zorbas, Giám đốc điều hành Viện Ung thư Australia, một trong những tác dụng phụ không mong muốn của hóa trị liệu là “chemo brain” (hóa trị gây suy giảm chức năng não). Tác động này có thể nhẹ hoặc đáng kể tùy theo từng trường hợp. Đó là cảm giác hơi mơ hồ, hay nhầm lẫn và chứng hay quên nhẹ thường diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn khi tiến hành điều trị và hầu hết trường hợp đều trở lại bình thường sau đó.

6. Vấn đề về tuyến giáp

Suy chức năng tuyến giáp là tình trạng giảm chức năng tuyến giáp dẫn tới giảm sản sinh hormone tuyến giáp. Từ đó làm chậm quá trình trao đổi chất, gây mệt mỏi và có thể làm giảm trí nhớ. Suy giảm tuyến giáp thường xảy ra phổ biến sau tuổi 40 và tác động tới khoảng từ 6 đến 10% phụ nữ và một số lượng nhỏ hơn ở nam giới.

Bác sĩ Ronald McCoy, phát ngôn viên của Royal Australian College of General Practitioners cho hay, khi đang gặp một vấn đề sức khỏe gây ra mệt mỏi, bạn sẽ dễ dàng trở nên đãng trí hơn. Nhưng khi suy chức năng tuyến giáp được chữa trị, mọi người sẽ hồi phục tốt và trí nhớ cũng được khôi phục. Suy giảm tuyến giáp có thể được điều trị bằng thuốc.

7. Rượu

Uống quá nhiều rượu có thể gây ảnh hưởng tiêu cực lên vùng nhớ hippocampus – phần não bộ có chức năng lưu trữ thông tin và hình thành ký ức; ngăn cản việc chuyển ký ức từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn. Bởi vậy những người uống rượu thường không thể nhớ những gì đã xảy ra trong suốt khoảng thời gian họ uống.

8. Mang thai

Mang thai có thể tác động tới trí nhớ của thai phụ. Theo nhà nghiên cứu – Tiến sĩ Julie Henry, thành viên trong một nghiên cứu của Đại học New South Wales: “Những công việc đòi hỏi việc ghi nhớ thường xuyên như nhớ số điện thoại của bạn bè, người thân thường khó bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, đó lại là một chuyện khác khi bạn phải ghi nhớ thêm những số điện thoại mới hoặc phải giữ trong đầu hàng loạt thông tin khác”. Bà cho biết, những thay đổi đột ngột của cơ thể khi mang thai có thể chính là lý do.

Nguồn khoa học

Bí quyết làm giảm sự “hành hạ” của kỳ mãn kinh

Phụ nữ cần trang bị những kiến thức cơ bản về những biểu hiện của hội chứng tiền mãn kinh hay mãn kinh để tự chăm sóc mình.

Theo nghiên cứu, tuổi mãn kinh kinh của người Việt Nam thường ở vào độ tuổi khoảng 45 – 50, trung bình là 47, tuy nhiên cá biệt có một số trường hợp tắt kinh sớm ở độ tuổi 40, thậm chí là 35, cũng có người kéo dài đến tận 55 – 56; một nghiên cứu khác của các bác sĩ bộ môn sản Đại học Y Dược TP.HCM cho thấy tuổi mãn kinh trung bình là 48,6 tuổi.

Ở vào cuối thời kỳ tắt kinh, buồng trứng người phụ nữ bị xơ hóa, teo nhỏ và mất hẳn chức năng nội tiết; thời kỳ mãn kinh chỉ ghi nhận qua hồi cứu sau 12 tháng liên tục không hành kinh. Những xáo trộn của thời kỳ này bao gồm: mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ, hay quên, tê các đầu chi, nôn mửa, giảm thị lực, ù tai hoa mắt, chóng mặt, chán ăn, bốc hỏa, có khi trầm uất, cảm thấy mình bị suy sụp, thất vọng, chán nản, đa nghi phiền muộn, lo lắng…

lam-giam-su-met-nhoc-cua-man-kinh

Qua một số nghiên cứu, các nhà khoa học đã ước tính có khoảng 85% số phụ nữ ở tuổi mãn kinh xuất hiện tình trạng này, trong đó có khoảng 25% tương đối nặng nề làm ảnh hưởng đến sinh hoạt và công tác cần phải điều trị; khoảng 30 – 35% số phụ nữ mãn kinh có rối loạn về tiết niệu sinh dục như tiểu buốt, tiểu gắt, giao hợp đau và hầu hết phụ nữ trên 60 tuổi không còn ham muốn tình dục, làm ảnh hưởng đến hạnh phúc và quan hệ vợ chồng.

Để khắc phục tình trạng trên, lúc mãn kinh cần tạo cho mình có một cuộc sống với môi trường vui tươi – lành mạnh, tránh những lo âu phiền muộn. Để tránh những cơn bốc hỏa là triệu chứng thường gặp ở tuổi mãn kinh, ta cần uống đủ lượng nước trong ngày từ 1 – 2 lít, tránh ăn nhiều chất béo như sôcôla, phômai, đồ uống có cồn hay cà phê, mặc quần áo thoáng mát.

Rối loạn kinh nguyệt có những biểu hiện như vòng kinh ngắn hay dài, đôi khi xuất huyết một cách bất thường, chỉ xử trí khi nào ra huyết nhiều gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Cần sắp xếp giữa làm việc làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, cân bằng chế độ dinh dưỡng, ăn uống đầy đủ các chất, nên bổ sung nhiều vitamin nhóm B, bổ sung lượng canxi. Nên ăn dưa hấu để cung cấp một phần chất xơ và nước sẽ giúp cơ thể chống được táo bón và đặc biệt cơ thể cần một lượng nước cho cơ thể. Tránh các thức ăn có nhiều muối, dùng nhiều thức ăn giàu kali như cam – quít – chuối. Cần tập thể dục thể thao thường xuyên để duy trì sự dẻo dai của hệ xương cơ và giúp máu tuần hoàn đều khắp cơ thể. Thể dục với các bài tập phù hợp sẽ giúp duy trì vóc dáng gọn gàng, giúp tinh thần minh mẫn, lạc quan…

Trong đời sống vợ chồng có thể dùng thuốc hoặc các chất bôi trơn để tăng độ cảm giác, tránh được tổn thương niêm mạc gây đau do khô teo ở âm hộ – âm đạo. Nữ giới cũng cần trao đổi thẳng thắn và chân tình vợ chồng về sức khỏe và tâm lý trong giai đoạn này. Trên cơ sở đó, chồng sẽ có trách nhiệm, cảm thông để cùng chia sẻ về những trạng thái sinh lý nói trên.

Cần khám phụ khoa định kỳ mỗi 6 tháng một lần để phát hiện và xử trí kịp thời khi có các bệnh phụ khoa.

Dùng nội tiết thay thế giảm những triệu chứng tiền mãn kinh, giúp người phụ nữ vẫn có đời sống tình dục bình thường, giảm sự mệt mỏi, giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng, giảm khả năng loãng xương, làm cho da không bị lão hóa mà vẫn hồng hào, nhưng bên cạnh đó cũng có những ảnh hưởng không tốt như: nguy cơ ung thư vú và buồng trứng sẽ gia tăng. Ở Mỹ đã báo động ngưng dùng loại thuốc này vì đã gây nên một biến cố cho những phụ nữ đang được điều trị với liệu pháp thay thế bằng nội tiết. Do đó, khuynh hướng của các thầy thuốc nghiêng về hướng không dùng nhiều hơn, còn khi dùng thì chỉ cân nhắc dùng trong một thời gian ngắn, vì càng kéo dài nguy cơ ung thư vú càng cao. Chị em phụ nữ tuyệt đối không tự ý sử dụng nội tiết tố thay thế mà nên tư vấn ở thầy thuốc chuyên khoa.

BS.CKI. TRẦN QUỐC LONG

Theo SKDS

Mãn kinh và những thay đổi về xương ở phụ nữ

Tuổi càng cao, sức khỏe cũng như vóc dáng của con người sẽ thay đổi. Ở độ tuổi 40-50, đối với phụ nữ cơ thể sẽ “xuống dốc không phanh” với những biểu hiện: da nhăn nheo, vòng 2 biến dạng trong khi vòng 1 lại nhỏ đi… Nhưng có một sự thay đổi lớn mà ít người nhận ra đó là sự thay đổi về xương, nhất là ở phụ nữ tuổi mãn kinh.

Từ nhỏ cho đến khi lớn lên lượng xương trong cơ thể người phụ nữ tăng dần, khoảng 25-30 tuổi thì đạt đến đỉnh cao. Nhân tố di truyền có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của xương (80%), 20% là do chế độ ăn uống, vận động, hormon, thuốc và bệnh mạn tính quyết định.

Trong giai đoạn phát dục, cơ thể cần bổ sung lượng canxi thích hợp để phát triển xương. Vì thế, nếu không chú ý bồi dưỡng sức khỏe ở giai đoạn này thì hệ xương kém phát triển mà biểu hiện cụ thể nhất là chiều cao phát triển kém. Phụ nữ có mật độ xương ở mức cao nhất ở lứa tuổi 30 và họ cần phải có đủ lượng canxi để tạo xương và duy trì sức khỏe ở giai đoạn còn lại. Ngoài 30 tuổi, lượng xương của người phụ nữ dần dần thoái hóa (mỗi năm giảm 0,25%-1%), và sau khi mãn kinh (trong vòng 15 năm đầu) do lượng oestrogen giảm nên tốc độ thoái hóa xương khá nhanh, mỗi năm giảm 1%-5%. Trong khoảng thời gian 3-5 năm đầu sau khi mãn kinh, sự thoái hóa xương xảy ra nhanh nhất, với biểu hiện chủ yếu là hiện tượng xốp xương. Thêm vào đó là quá trình già hóa nên công năng của tế bào xương giảm, sự hấp thụ canxi và sự tổng hợp vitamin D kém đi… làm ảnh hưởng xấu đến cấu trúc của xương.

man_kinh_va_nhung_thay_doi_ve_xuong_o_phu_nu

Mật độ xương chỏm xương đùi giảm rõ rệt trước và sau mãn kinh.

Bước sang tuổi 60-70, xương của người phụ nữ yếu hẳn, sụn và các đĩa đệm xẹp xuống, biểu hiện rõ nhất là lưng bị còng. Theo thống kê, có tới 40% phụ nữ ở độ tuổi trên 50 mắc các chứng bệnh về xương như đau lưng, đau vai, mỏi gối, gãy xương… Sau mãn kinh, loãng xương tiến triển theo thời gian, xương mất nhiều lên. Kết quả là một hoặc nhiều xương bị gãy, và sau đó là đau kéo dài và tàn tật. Chẩn đoán loãng xương càng sớm càng tốt là bước rất quan trọng để giúp hạn chế mất xương ở giai đoạn sớm nhất có thể. Mãn kinh là nguyên nhân quan trọng nhất gây loãng xương. Tuy nhiên không phải người phụ nữ nào ở tuổi mãn kinh cũng bị loãng xương mà chỉ có khoảng 30% số người bị bệnh loãng xương, và ở độ tuổi ngoài 75 thì tỷ lệ này chiếm tới 40%-60%.

Các kết quả nghiên cứu đã chứng minh rằng, những nhân tố dễ gây loãng xương là: di truyền, nghiện thuốc lá, nghiện rượu, dùng đồ uống có hàm lượng caffein quá cao, ít vận động mạnh, thiếu canxi, mãn kinh quá sớm… Ngoài ra, tác dụng phụ của một số loại thuốc cũng có thể gây loãng xương.

Để hạn chế những tác động xấu do loãng xương ở phụ nữ trong giai đoạn mãn kinh. Cần có một chế độ ăn uống đủ chất: canxi, florua, magiê, và bổ sung vitamin D bằng cả việc ăn uống kết hợp với hoạt động ngoài trời, tăng cơ hội sưởi nắng để làm tăng lượng vitamin D3 tổng hợp ở tế bào da, làm tăng khả năng hấp thụ canxi qua đường tiêu hóa, làm cho xương chắc hơn. Bạn cũng nên bổ sung đầy đủ canxi tối thiểu 1.000mg/ngày; sử dụng liệu pháp nội tiết tố thay thế ở giai đoạn mãn kinh theo chỉ định của bác sĩ. Đối với một số trường hợp cần phải được bổ sung oestrogen và canxi, hạn chế tối thiểu hiện tượng gãy xương. Để tránh phát sinh hiện tượng gãy xương, phụ nữ ở giai đoạn tiền mãn kinh nên chú ý đề phòng trượt ngã. Muốn giảm chứng loãng xương, ngoài việc kết hợp ăn uống, bạn cũng phải có một chế độ luyện tập thích hợp như chơi thể thao (bóng bàn, cầu lông, tennis…), đi bộ đúng cách. Nên tránh những môn thể thao hay ngã như đạp xe ở địa hình gồ ghề, đấu vật, thể hình… Hạn chế đưa vào cơ thể những chất góp phần làm mất canxi và magiê như đồ uống có caffein, nước ngọt có gas, chất cồn và muối. Thừa cân cũng làm bộ xương mỏng mảnh chịu lực nhiều hơn. Vì thế, bạn phải giữ ổn định trọng lượng. Các sản phẩm từ sữa là nguồn cung cấp canxi rất tốt. Lưu ý, bạn chỉ nên dùng các loại sữa và sản phẩm từ sữa có lượng chất béo thấp.

BS. Hà Hùng Thủy
Theo SKĐS

Thuốc điều trị bệnh thoái hóa khớp gối và loãng xương

Phụ nữ sau mãn kinh do hiện tượng béo phì và giảm estrogen dễ mắc các bệnh như thoái hoá khớp gối và loãng xương. Không có đau nào giống đau nào, đau trong đợt tiến triển của thoái hoá khớp gối làm cản trở các hoạt động thường ngày của chị em, đau rút hai bên sườn làm các quý bà không thể ngồi lâu.

thuoc_dieu_tri_benh_thoai_hoa_khop_goi_va_loang_xuong

Bệnh thoái hóa khớp gối

Đây là bệnh rất thường gặp ở phụ nữ sau mãn kinh mà hậu quả dẫn đến tàn phế. Bệnh nhân đi lại khó khăn, bệnh nhân không thể ngồi xổm được, thậm chí có bệnh nhân không thể đứng được và phải ngồi xe lăn hoặc thay khớp gối. Giai đoạn sau mãn kinh, hiện tượng béo phì dễ xảy ra. Béo phì và giảm lượng estrogen trong máu sau mãn kinh là những yếu tố nguy cơ của thoái hóa khớp gối. Để khắc phục tình trạng này cần giảm cân nặng đối với người béo và có chế độ luyện tập đều đặn, điều trị thuốc hợp lý.

Các yếu tố nguy cơ gây thoái hoá khớp gối như béo phì, giảm hormon estrogen sau mãn kinh, người có lệch trục khớp (chân vòng kiềng hoặc chân chữ bát – H1). Ngoài ra còn do chấn thương, vi chấn thương khớp gối và yếu tố di truyền.

Điều trị thoái hoá khớp gối, ngoài việc giảm cân nặng với mục đích giảm quá tải lên khớp gối và giảm hiện tượng nứt sụn khớp. Tập luyện theo các bài tập cho khớp để chống cứng khớp gối ở tư thế gấp và để làm khoẻ các cơ quanh khớp. Phải sử dụng thuốc chống viêm trong đợt tiến triển của bệnh để ức chế các cytokine gây viêm màng hoạt dịch khớp. Ngày nay, ở nước ta có sản phẩm mới giúp ức chế interleukin-1 như artrodar, mỗi ngày có thể sử dụng từ 50 – 100 mg/ngày (uống 2 viên /ngày vào hai bữa ăn chính, từ 3 – 6 tháng). Artrodar có vai trò ức chế tổng hợp interleukine-1, ức chế sự hoạt hoá interleukine-1 và kích thích quá trình đồng hoá.

Cortiocoid tiêm nội khớp chỉ nên sử dụng trong trường hợp có tràn dịch khớp gối, dịch nhiều kích thích xương dưới sụn và gây đau, sau khi đã hút dịch khớp gối ở phòng đảm bảo vô trùng, thầy thuốc chuyên khoa sẽ chỉ định tiêm nội khớp. Corticoid dạng tiêm nội khớp cũng không được lạm dụng tiêm khớp quá nhiều lần có thể gây loãng xương.

Hiện nay, ở nước ta nhiều bệnh nhân thoái hoá khớp gối đã được điều trị với axit hyaluronic tiêm vào khớp gối. Axit hyaluroníc có trong thành phần dịch khớp, khi khớp gối khô bồi phụ thuốc này có tác dụng làm giảm đau, tác dụng đàn hồi và thay đổi độ nhớt, cải thiện vận động của khớp.

Điều trị ngoại khoa khi mà điều trị nội khoa không còn hiệu quả, có thể thay khớp gối hoặc cắt xương chỉnh trục.

Loãng xương

Bệnh này thường xuất hiện sau mãn kinh là do nồng độ estrogen của buồng trứng tiết ra bị giảm. Loãng xương là một bệnh được đặc trưng bởi giảm khối lượng xương của cơ thể, tổn hại vi cấu trúc của bè xương dẫn đến xương giòn và tăng nguy cơ gãy xương. Tốc độ mất xương giai đoạn mãn kinh từ 1 – 3% mỗi năm, kéo dài 5 – 10 năm sau khi mãn kinh. Vì vậy ở giai đoạn này người ta khuyên dùng liệu pháp hormon thay thế 17 beta estradiol dưới dạng viên uống với thời gian từ 7-9 năm phòng được xẹp đốt sống. Điều trị hormon thay thế cần theo dõi thường xuyên của thầy thuốc chuyên khoa để tránh các bệnh do thuốc gây ra. Bằng phương pháp hấp thụ tia X năng lượng kép DEXA (Dual energy X ray absorptiometry) đo mật độ xương ở cột sống thắt lưng hoặc cổ xương đùi để biết được mật độ xương: bình thường, giảm mật độ xương hay loãng xương. Loãng xương thường không có biểu hiện gì, bệnh nhân xuất hiện đau nghĩa là đã có gãy xương như gãy đốt sống hoặc gãy cổ xương đùi.

Hoàn cảnh phát hiện loãng xương: gãy xương, đau cột sống thắt lưng, giảm chiều cao, biến dạng cột sống gù – vẹo.  Giảm chiều cao trong loãng xương (H2).

Các yếu tố dẫn đến nguy cơ loãng xương: mãn kinh sớm tự nhiên hoặc do mổ xẻ cắt tử cung, buồng trứng; tiền sử gia đình bị loãng xương, xẹp đốt sống; hoặc điều trị corticoid kéo dài liều mạnh; hoặc mắc bệnh cường giáp, hoặc cắt dạ dày, hoặc bất động kéo dài; hút thuốc lá, nghiện rượu, người gầy. Vị trí xương hay bị gãy: cột sống, cổ xương đùi, cổ tay.

Phòng bệnh: Loại bỏ các yếu tố nguy cơ loãng xương, hoạt động thể lực đều đặn, đi bộ ít nhất 1 giờ, 3 lần mỗi tuần. Bổ sung đủ canxi là để tránh cường cận giáp thứ phát ở trường hợp do thiếu canxi, lượng canxi tối thiểu 1.000mg/ngày. Liệu pháp hormon thay thế ở giai đoạn mãn kinh khi có chỉ định của thầy thuốc chuyên khoa.

Điều trị loãng xương như tránh té ngã, bồi phụ calcium và vitamin D hàng ngày. Điều trị thuốc bisphosphonate theo chỉ dẫn của bác sĩ. Ở Nhật và Canada sử dụng nhiều vitamin K2 (Glakay), ngoài tác dụng chống vôi hoá động mạch chủ còn có tác dụng phòng ngừa loãng xương.

TS. Mai Thị Minh Tâm
(Trung tâm Xương khớp – Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện E)
Theo SKĐS

Món ăn giúp tuổi mãn kinh vẫn sung

Hội chứng tiền mãn kinh thường gặp ở phụ nữ tuổi trung niên (45 – 50 tuổi). Biểu hiện là đau đầu váng đầu, ngủ hay mơ hay giật mình, có những cơn bốc hỏa, đổ mồ hôi trộm, đau ở các khớp, khó thở, bức bách trong lồng ngực, da khô và nếp nhăn nhiều hơn, tính tình dễ thay đổi, tiểu vặt, tiểu không kiểm soát…

Để ngăn chặn và khắc phục những biểu hiện trên, từ trước đến nay người ta vẫn dùng thuốc, luyện tập, nghỉ ngơi, dưỡng sinh… nhưng ăn uống như thế nào trong giai đoạn này thì ít người nghĩ tới. Liệu pháp này có nhiều mặt tích cực, hiệu quả. Xin giới thiệu một số món ăn – bài thuốc để bạn đọc có thể tham khảo và áp dụng khi cần.

mon_an_giup_tuoi_man_kinh_van_sung

Cháo tim lợn, táo nhân viễn chí: Tim lợn 1 quả, gạo tẻ 100g; táo nhân, viễn chí, đan sâm mỗi vị 20g, gia vị vừa đủ. Tim lợn thái mỏng ướp gia vị. Táo nhân (sao đen) rồi cùng với viễn chí, đan sâm sắc kĩ lọc lấy nước. Lấy nước này cùng gạo nấu thành cháo. Khi cháo chín kỹ cho tim lợn vào nấu thêm ít phút cho chín đều, nêm rau thơm, chanh ớt, mì chính ăn nóng.

Công dụng: Tim lợn bổ tâm bổ huyết, táo nhân, viễn chí dưỡng tâm an thần; đan sâm bổ khí hoạt huyết. Món ăn này phù hợp với phụ nữ đang trong tình trạng tiền mãn kinh có những triệu chứng: đau đầu, lồng ngực bức bách, ngủ hay mơ hay giật mình, toát mồ hôi, rối loạn kinh nguyệt…

Cháo biển đậu, chim bồ câu: Chim bồ câu 1 con, gạo tẻ 100g, biển đậu 25g, hạt sen 25g, gia vị vừa đủ. Chim bồ câu làm thịt bỏ nội tạng, băm nhỏ, nêm gia vị, phi hành mỡ cho thơm rồi bỏ thịt chim vào xào chín kỹ. Biển đậu, hạt sen cùng với gạo nấu thành cháo. Khi cháo chín kỹ thì cho thịt chim vào, nấu thêm một lát cho chín đều, tra gia vị ăn nóng.

Công dụng: Chim bồ câu bổ ngũ tạng. Biển đậu, hạt sen bổ tỳ bổ tâm, nhằm điều hòa âm dương, cân bằng thủy hỏa, hạn chế những rối loạn đang diễn ra như: toát mồ hôi, đau nhức xương khớp, rạo rực khó ngủ, đau đầu choáng váng, tiểu vặt, tiểu không kiểm soát…

Cháo lươn: Lươn 1kg, gạo tẻ 120g, gia vị vừa đủ. Lươn làm thịt bỏ ruột, sau đó chần nước sôi vừa chín tới thì vớt ra, gỡ lấy thịt, phi hành mỡ cho thơm, cho thịt lươn vào xào cho chín ngấm gia vị. Gạo nấu thành cháo. Xương lươn giã bằng cối đá cho nhỏ, lọc lấy nước cho vào nồi cháo, cho thịt lươn vào, quấy đều, tra gia vị ăn nóng. Cháo lươn cần những gia vị như rau răm, rau ngổ, mùi tàu, chanh ớt, nước mắm ngon. Khi ăn có thể cho thêm bánh đa vừng.

Công dụng: Cháo lươn bổ âm,  phù hợp với phụ nữ đang trong giai đoạn tiền mãn kinh thể âm hư với những triệu chứng: người gay da xanh, mệt mỏi, ăn yếu, táo nhiệt, họng khô miệng ráo, viêm lợi, khó ngủ, tim hồi hộp.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Lương y Trịnh Văn Sỹ

Tuổi mãn kinh – Những chuyện khó nói

Cái gọi là tuổi mãn kinh (MK) là thời kỳ chuyển đổi chức năng của người phụ nữ, từ chỗ hoạt động mạnh mẽ sang trạng thái giảm dần rồi kết thúc. Trong giai đoạn này, sinh hoạt tình dục (TD) tương đối mang tính ổn định về nhận thức, kinh nghiệm cũng như ổn định về kinh tế. Giai đoạn này chủ yếu làm cho cân bằng TD, duy trì TD với tình yêu, làm cho TD trở thành hơi ấm của cuộc đời. Về tâm lý thì chín chắn, đi vào trạng thái ổn định, bền vững về TD, quan tâm chăm óc nhau về thể xác lẫn tâm hồn.

Đa số phụ nữ đi vào thời kỳ MK có nhu cầu TD ít hơn so với thời trẻ tuổi. Nguyên nhân là do có sự giảm nội tiết tố sinh dục, từ đó dẫn đến giảm khả năng bài tiết chất nhờn ở âm đạo, khiến cho sinh hoạt TD trở nên khó khăn hơn, cảm thấy đau rát do tổn thương niêm mạc, hoặc dễ mắc bệnh phụ khoa thông thường khiến chị em không muốn sinh hoạt TD. Trên thực tế, qua nghiên cứu của các nhà khoa học thấy rằng, không ít nữ giới khi đi vào giai đoạn MK lại cảm thấy nhu cầu TD tăng lên, cảm thấy thoải mái hơn khi còn trẻ vì không sợ mang thai, không phải tính toán chu kỳ rụng trứng, không phải chịu sự quấy rầy của con cái. Vì vậy, có người cho rằng, thời gian này là thời kỳ vàng son của cuộc sống chăn gối vợ chồng. Sinh hoạt TD của họ không những không giảm mà còn tăng lên, thoải mái hơn, hấp dẫn và quyến rũ hơn.

tuoi_man_kinh_nhung_chuyen_kho_noi

Về nội tiết tố giúp cho sự ham muốn về TD cho cả hai giới là testosterone. Testosterone ở nữ giới có nguồn gốc phần lớn từ tuyến thượng thận, cho dù ở tuổi MK, người nữ vẫn còn ham muốn TD, đó cũng là điều bình thường. Và cũng nên nhớ rằng, sinh hoạt TD giai đoạn này cũng cần có sự điều hỉnh cho hợp lý hơn so với thời trẻ. Cần kéo dài khúc dạo đầu hơn, cần âu yếm vỗ về để đánh thức tâm lý TD, cần sử dụng chất bơi trơn.

Đi vào giai đoạn MK, việc duy trì sinh hoạt TD là việc làm hết sức cần thiết vì đây là hình thức giúp cơ thể vận động, có tác dụng lên toàn diện các cơ bắp, gia tăng hoạt động vừa phải của tim, gia tăng nhịp thở vận động các khớp xương hay chân và cột sống, giúp cải thiện cho sức khỏe. Đặc biệt là giao hợp sẽ tạo nên hưng phấn, quan hệ TD đầy tình yêu sẽ giúp phục hồi nhanh chóng những khả năng đã bị đánh mất. Nó đem lại bình an và hạnh phúc, mang lại niềm vui tinh thần, thỏa mãn về mặt tâm lý cho người lớn tuổi và có ý nghĩa tích cực trong cuộc sống của họ.

TD không chỉ đơn thuần là niềm vui mà còn giúp cải thiện sức khỏe của bạn một cách đáng kể, cả về mặt thể chất lẫn tâm lý, là liều thuốc chữa đau đầu cực kỳ công hiệu, giảm stress, điều chỉnh giấc ngủ. Sinh hoạt chăn gối đều đặn sẽ làm tăng cao mức testosteron lẫn estrogen trong cơ thể. Testosteron không chỉ giúp thêm hưng phấn TD mà còn khiến cho xương và cơ trở nên rắn chắc hơn, đồng thời duy trì khả năng làm việc của tim.

Thời kỳ MK được chia ra làm 3 giai đoạn, thời kỳ tiền MK, thời kỳ tắt kinh và thời kỳ hậu MK. Tuổi MK thường ở vào độ tuổi khoảng 45 – 50, trung bình 47. Thời kỳ MK chỉ ghi nhận qua hồi cứu sau 12 tháng liên tục không hành kinh, chịu những xáo trộn của thời kỳ này như: mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ, hay quên, tê các đầu chi, nôn mửa, giảm thị lực, ù tai, hoa mắt, chóng mặt, chán ăn, có khi trầm uất diễn đạt tư duy trầm lặng, cảm thấy lo lắng, đa nghi phiền muộn.

Khoa học có đủ bằng chứng để kết luận rằng TD rất có lợi, nó có thể làm tăng khả năng hoạt động của não, tăng nhịp tim, phòng chống bệnh tật, ốm đau và giúp cho mỗi người cảm nhận tốt hơn về bản thân.

Trong xã hội căng thẳng ngày nay, thật khó để có một cuộc sống TD đắm say, nhưng chỉ cần không ngừng cố gắng, miễn rằng ham muốn, mơ ước duy trì TD giống như thèm ăn các món ngon, thay đổi món ngon như thời trẻ, thì sẽ nhận thấy rằng những nỗ lực của mình sẽ được bù đắp.

Tóm lại, TD nói chung, sinh hoạt TD ở tuổi MK nói riêng, là một khía cạnh của hạnh phúc, giúp cho chúng ta thoát khỏi sự cô đơn, yêu đời hơn và khỏe mạnh. Nó còn biểu thị những tình cảm mà thời thanh niên và trung niên chưa hiểu hết được.

Từ tuổi MK đến tuổi xế chiều vẫn tiếp tục sinh hoạt TD bằng những cảm nhận TD nhẹ nhàng hơn và cũng thỏa mãn thông qua các hình thức như vỗ về, ôm ấp, quan tâm và tha thứ cho nhau.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ BS.CKII. TRẦN QUỐC LONG

Chuyện thầm kín tuổi mãn kinh

Tuổi mãn kinh (MK) là thời kỳ chuyển đổi chức năng của người phụ nữ, từ chỗ hoạt động mạnh mẽ sang trạng thái giảm dần rồi kết thúc. Đa số phụ nữ đi vào thời kỳ MK có nhu cầu tình dục ít hơn so với thời trẻ tuổi, nhưng cũng không ít người cảm thấy nhu cầu tình dục tăng lên.

chuyen_tham_kinh_tuoi_man_kinh

Kẻ thăng – người trầm

Thời kỳ MK được chia ra làm 3 giai đoạn: thời kỳ tiền MK, thời kỳ tắt kinh và thời kỳ hậu MK. Tuổi MK thường ở vào độ tuổi khoảng 45 – 50, trung bình là 47, thời kỳ MK chỉ ghi nhận qua hồi cứu sau 12 tháng liên tục không hành kinh, chịu những xáo trộn của thời kỳ này như: mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ, hay quên, tê các đầu chi, nôn mữa, giảm thị lực, ù tai hoa mắt, chóng mặt, chán ăn, có khi trầm uất diễn đạt tư duy trầm lặng, cảm thấy lo lắng đa nghi phiền muộn… Tuy nhiên, trong giai đoạn này, sinh hoạt tình dục tương đối mang tính ổn định về nhận thức, kinh nghiệm cũng như ổn định về kinh tế. Giai đoạn này chủ yếu làm cho cân bằng tình dục, duy trì tình dục với tình yêu, làm cho tình dục trở thành hơi ấm của cuộc đời. Về tâm lý thì chín chắn, đi vào trạng thái ổn định, bền vững về tình dục, quan tâm chăm sóc nhau về thể xác lẫn tâm hồn.

Đa số phụ nữ đi vào thời kỳ MK có nhu cầu tình dục ít hơn so với thời trẻ tuổi, nguyên nhân là do có sự giảm nội tiết tố sinh dục, từ đó dẫn đến giảm khả năng bài tiết chất nhờn ở âm đạo, khiến cho sinh hoạt tình dục trở nên khó khăn hơn, cảm thấy đau rát do tổn thương niêm mạc, hoặc dễ mắc các bệnh phụ khoa thông thường khiến chị em không muốn sinh hoạt tình dục. Trên thực tế, qua nghiên cứu của các nhà khoa học đã thấy rằng, không ít nữ giới khi đi vào giai đoạn MK, lại cảm thấy nhu cầu tình dục tăng lên, cảm thấy thoải mái hơn khi còn trẻ vì không sợ mang thai, không phải tính toán chu kỳ rụng trứng, không phải chịu sự quấy rầy của con cái. Vì vậy, có người cho rằng thời gian này là thời kỳ vàng son của cuộc sống chăn gối vợ chồng, sinh hoạt tình dục của họ không những không giảm mà còn tăng lên, thoải mái hơn, hấp dẫn và quyến rũ hơn.

Về nội tiết tố giúp cho sự ham muốn về tình dục cho cả hai giới là testosterone, testosterone ở nữ giới có nguồn gốc phần lớn từ tuyến thượng thận, cho nên dù ở tuổi MK người nữ vẫn còn ham muốn sinh hoạt tình dục đó cũng là điều bình thường. Và nam giới cũng nên nhớ rằng, sinh hoạt tình dục giai đoạn này cũng cần có sự điều chỉnh cho hợp lý hơn so với thời trẻ, cần kéo dài khúc dạo đầu hơn, cần âu yếm vỗ về để đánh thức tâm lý tình dục, cần sử dụng chất bôi trơn. Đối với người nam cùng chung chăn gối, có lẽ cũng đã đi vào giai đoạn xế chiều (tức thời MK nam), nếu bị rối loạn cương không kèm theo bệnh lý tim mạch thì nên dùng thuốc ức chế men PDE5, để giúp tăng sức mạnh cho cuộc vui được trọn vẹn. Với nữ giới cũng cần nên nhớ rằng nam giới ở giai đoạn này sự cương cứng dương vật trở nên khó khăn hơn nhiều, vì vậy sự điều chỉnh và sự hỗ trợ cho nam giới cũng không kém phần quan trọng. Vì có sự lệch pha, nên khi nam giới đã sẳn sàng thì cả hai cần có sự đồng điệu, nếu để nam giới qua giai đoạn cương cứng thì sự phục hồi trở lại rất lâu, thậm chí cuộc vui chấm hết, nên việc sử dụng chất bôi trơn cho nữ giới là vô cùng cần thiết.

Chuyện ấy – có còn cần thiết?

Đi vào giai đoạn MK, việc duy trì sinh hoạt tình dục là việc làm hết sức cần thiết vì đây là hình thức giúp cơ thể vận động, có tác dụng lên toàn diện các cơ bắp, gia tăng hoạt động vừa phải của tim, gia tăng nhịp thở, vận động các khớp xương tay chân và cột sống, giúp cải thiện cho sức khỏe. Đặc biệt là giao hợp sẽ tạo nên hưng phấn, quan hệ tình dục đầy tình yêu sẽ giúp phục hồi nhanh chóng những khả năng đã bị đánh mất, nó đem lại bình an và hạnh phúc, mang lại niềm vui tinh thần, thỏa mãn về mặt tâm lý cho người lớn tuổi và có ý nghĩa tích cực trong cuộc sống của họ. Tình dục không chỉ đơn thuần là niềm vui mà còn giúp cải thiện sức khỏe của bạn một cách đáng kể, cả về mặt thể chất lẫn tâm lý, là liều thuốc chữa đau đầu cực kỳ công hiệu, giảm stress, điều chỉnh giấc ngủ. Sinh hoạt chăn gối đều đặn sẽ làm tăng cao mức testosteron lẫn estrogen trong cơ thể, testosteron không chỉ giúp thêm hưng phấn tình dục mà còn khiến cho xương và cơ trở nên rắn chắc hơn, đồng thời duy trì khả năng làm việc của tim… Khoa học có đủ bằng chứng để kết luận rằng: tình dục rất có lợi, nó có thể làm tăng khả năng hoạt động của não, tăng nhịp tim, phòng chống bệnh tật, ốm đau và giúp cho mỗi người cảm nhận tốt hơn về bản thân.

Tóm lại, trong xã hội căng thẳng ngày nay, thật khó để có một cuộc sống tình dục đắm say, nhưng chỉ cần không ngừng cố gắng, miễn rằng ham muốn, ước mơ duy trì tình dục giống như thèm ăn các món ngon, thay đổi món ngon như thời trẻ, thì sẽ nhận thấy rằng những nỗ lực của mình sẽ được bù đắp, và cũng đừng quên rằng sinh hoạt tình dục có một vai trò hết sức to lớn, nhằm duy trì sức khỏe và hạnh phúc cho lúc xế chiều.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ BS.CKI. TRẦN QUỐC LONG

Tâm sinh lý tuổi mãn kinh – sự “nổi loạn” đáng yêu

Mãn kinh là một hiện tượng sinh lý tự nhiên của cơ thể phụ nữ, một giai đoạn tất yếu mà mỗi người đều phải trải qua trước khi thực sự bước vào tuổi già, bị coi là “già”. Hiện tượng này thường diễn ra vào độ tuổi từ 45-52, cá biệt có người mãn kinh đến sớm hay muộn hưon vài năm. Đây là thời kỳ mà cơ thể các quý bà, quý cô có những thay đổi rất quan trọng: sự chấm dứt hoạt động  của buồng trứng, dẫn đến việc ngưng tiết các tiết tố nữ (estrogen). Từ đó, làm mất hẳn các chu kỳ kinh nguyệt – những yếu tố cơ bản tạo nên… “nhiềm kiêu hãng eva”! Chính điều này đã gây nên biết bao thay đổi trong đời sống tâm lý và thể chất của mỗi người, để lại nhiều trường đoạn  buồn vui.

tam_sinh_ly_tuoi_man_kinh

Từ nạn… “dịch phu”!

Bên cạnh nguyên nhân khách quan là sự già đi theo tuổi tác, cơ thể thay đổi, sức khỏe giảm sút, khả năng và ham muốn tình dục cũng giảm theo, để nhiều quý bà, quý cô đâm né tránh, ngán ngại chuyện chăn gối ở tuổi này còn có những trường hợp do những định kiến, những bất cập trong nhận thức về tầm quan trọng của “chuyện ấy” trong đời sống vợ chồng. Nhiều quý bà đã đưa ra một quy định bất thành văn là bắt các quý ông từ nay phải… “nhịn” – nhất là các quý bà ở nông thôn. Thường ở tuổi này, họ đều đã có dâu, rể, cháu nội, ngoại. Họ vốn đã cho “chuyện đó” là sự hạ tiện, phàm tục, nên khi “làm ông bà rồi mà còn ham hố, con cháu chúng sẽ cười”. Hoặc có bà còn “đi quy”, tức “vào giới các cụ” – ngày rằm, mồng 1 âm lịch thường lên chùa, nghe kinh kệ, nên phải giữ mình thanh sạch… Thế nên họ phải… “dịch phu” – không “gần” chồng nữa. Cách thường thấy là giành ngủ với cháu, ngủ riêng, làm cho các quý ông nhà ta tha hồ mà… thòm thèm, ngơ ngác; còn vợ mà cứ như phải… “mồ côi”. Có rất nhiều quý bà thường phàn nàn về sự trở tính gần đây của các ông chồng: hay cáu gắt, ham bài bạc, đàn đúm với bạn bè, lạnh lùng không còn ân cần, tình cảm với vợ như trước. Hoặc “già rồi còn chơi trống bỏi”, đổ đốn cặp kè bồ bịch với em út không bằng tuổi con, cháu mình v.v… Khi hỏi kỹ hơn thì bà nào cũng thú nhận chuyện chăn gối nhạt nhòa từ lâu rồi. Vậy là đã rõ: trừ mấy “ông ngoại” tính nết trăng hoa, ham của lạ; còn lại, tại các bà cứ cấm vận, để các ổng “đói” thế hèn chi “túng” chẳng “làm càn”; cứ thờ ơ, “dịch phu” thế, làm gì phu quân chẳng đá thúng đụng nia!

Đến: “Tình như nắng xế”!

Một thái cực đối lập là nhiều quý bà ở tuổi này, khả năng và ham muốn tình dục lại như… tỷ lệ thuận với tuổi tác. Bởi lúc trẻ bận bịu con nhỏ, tất bật mưu sinh, giờ con cái đã trưởng thành, ở riêng rảnh rỗi, sự nghiệp thành đạt, gia cảnh phong lưu, có điều kiện đi đây đó, mở mang tầm nhìn và củng cố sức lực, thành ra… năng lượng dư thừa. Đáng khen, đáng khuyến khích là nhiều quý bà đã biết tổ chức để cuộc sống chăn gối vợ chồng hoan hỉ hơn, hoàng kim hơn cả thời trẻ, bởi giờ đây không còn phải nơm nớp lo tránh thai, vỡ kế hoạch… Nhưng đáng tiếc là lại có những chuyện tình như “nắng xế chiều hôm”. Như có quý bà đã U60, cả đời sống cam phận, cặm cụi buôn bán làm ăn bên ông chồng khù khì, chậm chạp quen chỉ đâu đánh đó. Giờ bỗng nhiên lại thấy… tiếc đời. Thế là qua những lần đi du lịch, đi tập dưỡng sinh, quen được những quý ông phong tình, liền hẹn hò, tin nhắn, du hí với nhau, làm gia đình bị phen xào xáo. Cũng không hiếm những mối tình chủ – tớ, sếp – nhân viên mà sự chênh lệch tuổi tác lên đến vài con giáp. Tuổi “cuối 4, đầu 5, 6”, các đường cong đã bị hủy hoại lắm rồi mà cũng phải diện áo dây, quần trễ rún cho xứng với các “phi công trẻ” của họ, nhìn… thấy thương! Bảo hãy lý trí một chút đi, kẻo kiếm củi mấy mươi năm lại đem thiêu một ngày. Họ thú nhận: tuy trong lòng có bất an, như ôm một quả bom không hẹn giờ, có thể nổ bất cứ lúc nào. Nhưng cũng không cưỡng được những cơn sóng tình hồi xuân cứ cuồn cuộn trong lòng. Thế nên cứ đành vừa “yêu” vừa đối phó. Thật khổ sở, tình ơi là tình!

Và cả… “ Sư Bà Bà”, “mẹ chồng” khó chịu

Lại có quý cô ở công ty nọ, lúc trẻ vốn là người rất vui nhộn, mát tính. Vậy mà một, hai năm gần đây, cứ như bị “ăn trúng cái gì”, cô trở nên khó tính quá. Chiếc kính của cô để đó, ai cầm xem hay đụng vào mà không để lại như cũ. Tức gọng kính phải ở dưới, mắt kính ở trên, để không chạm vào mặt bàn, thì ôi thôi: quát, la, hét! Ai ăn xong mà không dọn bàn ngay. Ai để xe vào chỗ của cô. Ai lấy đồ “của cô” (mà cũng là của chung: báo, tạp chí) mà không hỏi… Cứ gọi là: gặp… khủng long khạc lửa. Trước kia, đám trẻ rất hay xoắn xuýt quanh cô hỏi han, trò chuyện. Giờ chúng bảo nhau: “Tranh luận với cô là không tranh luận. Vì không bao giờ thắng được…”. Và thế là chẳng hiểu từ lúc nào, cô có biệt danh “Sư Bà Bà”, “mẹ chồng” vì cái tính đó. Mà cô lại còn thất thường nữa. Vừa “bổng” ầm ầm thế, cô lại “trầm” ngay, nửa buổi chẳng hé răng nửa lời, chẳng biết đường nào mà…tránh. Mấy người am hiểu thì bảo giờ chắc cô “hết là phụ nữ” rồi nên hãy thông cảm cho cô…

Biết để sống vui

Quy luật cuộc đời: “sinh – lão…” chẳng chừa một ai. Dù bạn có là hoa hậu, mỹ nhân thì rồi cũng đến lúc không thể trẻ mãi. Nên bình tĩnh chấp nhận và vui vẻ sống chung chứ đừng tranh chấp với tạo hóa. Để mà có những cử chỉ hành vi ăn mặc lố lăng, phản cảm không hợp với tuổi tác. Hay quá chiều theo những cảm xúc cá nhân nhất thời mà quên đi nghĩa vụ, trách nhiệm và mỹ tục thuần phong; chạy theo thứ tình cảm lúc hoàng hôn tan nhanh như bong bóng xà phòng. Lại cũng đừng tự cho sự thanh xuân của mình về hưu sớm. Chuyện chăn gối lứa đôi tuổi mãn kinh, xế chiều vẫn như những liều thuốc làm trẻ hóa tốt nhất. Và dù ở tuổi nào, nhưng nếu biết duy trì chế độ ăn uống, ngủ nghỉ, tập luyện đúng cách, bạn vẫn làm cho đời sống thể chất và tinh thần của mình được thăng hoa. Với biểu mẫu vui mang tên “số 9 diệu kỳ”, thì chẳng tuổi nào là phải “chay tịnh” cả. Gia đình, những người xung quanh và bản thân người trong cuộc, hãy luôn thấu hiểu, để thông cảm, thương yêu, chiều đãi và tôn trọng nhau, chia sớt mọi điều cho nhau. Như thế, tuổi mãn kinh của chị em – dù được ví như sự “nổi loạn” lần cuối, vẫn là một “sự nổi loạn đáng yêu”!

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Chuyên gia tâm lý KIM BẮC

Tuổi mãn kinh cũng có tính di truyền

tuoi_man_kinh_cung_co_tinh_di_truyenTheo một nghiên cứu mới vừa cho biết tuổi mãn kinh của bà mẹ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố gia đình. Đặc biệt, những phụ nữ có mẹ hoặc chị em gái trải qua mãn kinh ở tuổi 45 thì họ có 6 lần nguy cơ bị tương tự như vậy. Những phụ nữ trải qua mãn kinh ở tuổi trên 54 thì con gái họ sau này có 6 lần khả năng tương tự và chị em gái của họ có 2 lần khả năng tương tự. Nhưng các tác giả cho biết, tuổi mãn kinh không hoàn toàn do di truyền. Một thành tố quan trọng đó là những yếu tố về môi trường sống. Gen có tác động quan trọng đến tuổi mãn kinh nhưng lối sống cũng đóng vai trò lớn cho nên phụ nữ có thể bị ảnh hưởng tuổi mãn kinh bởi những hành vi của họ. Phụ nữ hút thuốc lá có khuynh hướng trải qua mãn kinh sớm hơn 1 – 2 năm so với người không hút thuốc lá. Phụ nữ không sinh con cũng trải qua mãn kinh sớm hơn. Tuổi mãn kinh có liên quan đến sự sinh sản vì khả năng sinh sản của phụ nữ sẽ kết thúc gần 10 năm trước khi họ trải qua mãn kinh. Những nghiên cứu trước đây cũng cho thấy phụ nữ trải qua mãn kinh có liên quan đến nguy cơ cao ung thư vú và ung thư nội mạc tử cung, cũng như giảm nguy cơ bệnh tim mạch. Theo Viện nghiên cứu quốc gia Hoa Kỳ về tuổi thì tuổi trung bình trải qua mãn kinh ở phụ nữ là 51. Để xem xét tuổi mãn kinh có di truyền không, các nhà khoa học đã so sánh những phụ nữ có mối liên hệ huyết thống cùng sự khác biệt về gen và môi trường sống của họ. Nghiên cứu này được thực hiện trên dữ liệu 2.060 phụ nữ 31 – 90 tuổi.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Theo Menopause

Kiến thức cho tuổi tiền mãn kinh

Trong đời sống sinh lý người phụ nữ, từ lúc sinh ra đến khi xế chiều, thì sự thay đổi của hệ thống cơ thể đều diễn ra nhiều giai đoạn, từ tuổi ấu thơ, tuổi dậy thì, tuổi trưởng thành, tuổi mãn kinh và tuổi già. Tuổi mãn kinh là thời kỳ chuyển đổi chức năng của người phụ nữ, từ chỗ hoạt động mạnh mẽ sang trạng thái thoái dần rồi kết thúc.

kien_thuc_cho_tuoi_tien_man_kinh

1. Thời kỳ mãn kinh được diễn biến qua ba giai đoạn, thời kỳ tiền mãn kinh, thời kỳ tắt kinh và thời kỳ hậu mãn kinh.

Trong thời kỳ tiền mãn kinh do nang noãn trong buồng trứng không còn nhạy cảm với nội tiết tố, cho nên nang noãn bị giảm hẳn ít đi và phát dục không đầy đủ, thậm chí không chín được để rụng thành trứng, vì thế chu kỳ kinh nguyệt bị rối loạn, kỳ kinh và lượng kinh cũng biến đổi khác nhau, sau đó chức năng của buồng trứng ngày càng yếu đi, lượng estrogene tiết ra giảm đi đến mức không đủ để làm cho nội mạc tử cung bong ra và dẫn đến tình trạng tắt kinh.

Tuổi mãn kinh thường ở tuổi khoảng 45 đến 50, trung bình là 47, tuy nhiên có người tắt kinh sớm ở độ tuổi 40, cá biệt sớm nhất là 35, cũng có người kéo dài đến tận 55-56, vào cuối thời kỳ tắt kinh, buồng trứng người phụ nữ bị xơ hóa, teo nhỏ và mất hẳn chức năng nội tiết.

Thời kỳ mãn kinh chỉ ghi nhận qua hồi cứu sau 12 tháng liên tục không hành kinh, chịu những xáo trộn của thời kỳ này như mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ, hay quên, tê các đầu chi, nôn mửa, giảm thị lực, ù tai hoa mắt, chóng mặt, chán ăn, bốc hỏa, có khi trầm uất diễn đạt tư duy trầm lặng, cảm thấy mình bị suy sụp, bị oan, thất vọng, chán nản, đa nghi phiền muộn, lo lắng…

Niêm mạc sinh dục teo mỏng dần, khô âm hộ – âm đạo, ngứa, rát, giao hợp đau, dễ bị xây xước và nhiễm trùng, dễ sa sinh dục do cơ, dây chằng vùng chậu bị nhão hơn, tiết niệu có thể đi tiểu nhiều lần, đôi khi không đi tự chủ, da, tóc thì kém mềm mại, khô và nhăn, trổ đồi mồi, tóc khô, rụng, dễ gãy, tăng trọng lượng dễ dẫn đến thừa cân hay béo phì, mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng và đùi, dễ bị loãng xương do thiếu nội tiết, mất dần canxi và chất khoáng.

2. Để khắc phục tình trạng trên, với những biểu hiện của một số triệu chứng bất lợi cho cơ thể, trước hết người phụ nữ cần trang bị cho mình kiến thức khoa học nhất định và xem đây là tiến trình diễn tiến bình thường.

Về tâm sinh lý, cần tạo cho mình có một cuộc sống với môi trường vui tươi – thoải mái, tránh những lo âu phiền muộn, xây dựng một kế hoạch làm việc thật khoa học nhằm tạo điều kiện thuận lợi để không ngoài mục đích bảo vệ sức khỏe. Để tránh những cơn bốc hỏa là triệu chứng thường gặp ở tuổi mãn kinh, ta cần uống nhiều nước, đủ lượng nước trong ngày từ 1 đến 2 lít, tránh ăn nhiều chất béo như sôcôla, phô mai, đồ uống có cồn hay cà phê vì chúng làm tăng mức độ khó chịu của cơn bốc hỏa, mặc quần áo thoáng mát.

Về rối loạn kinh nguyệt, có những biểu hiện như vòng kinh ngắn hay dài, đôi khi xuất huyết một cách bất thường, chỉ xử trí khi nào ra huyết nhiều gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Cần cân bằng chế độ dinh dưỡng, ăn uống đầy đủ các chất, nên ăn cơm gạo trắng thường ngày có xen lẫn gạo lức để bổ sung nhiều vitamin nhóm B, bổ sung lượng calcium có trong bơ sữa, yaourt giúp làm giảm thay đổi tính khí, đau đầu, tăng lượng magnesium có trong trái cây, rau quả, đồng thời qua đó tăng lượng serotonin giúp giảm stress. Nên ăn dưa hấu để cung cấp một phần chất xơ và nước sẽ giúp cơ thể chống được táo bón và đặc biệt cơ thể cần một lượng nước cho cơ thể.

Tránh các thức ăn có nhiều muối, dùng nhiều thức ăn giàu kali như cam, quýt, chuối, tránh các chất kích thích như rượu, bia, cà phê, thuốc lá. Cần tập thể dục thể thao thường xuyên để duy trì sự dẻo dai của hệ xương cơ và giúp máu tuần hoàn đều khắp cơ thể. Thể dục với các bài tập phù hợp sẽ giúp duy trì vóc dáng gọn gàng, giúp tinh thần minh mẫn, lạc quan…

3. Trong đời sống vợ chồng, có thể dùng các chất bôi trơn như KY để tăng độ cảm giác, tránh được tổn thương niêm mạc gây đau do khô teo ở âm hộ – âm đạo. Hai vợ chồng nên trao đổi thẳng thắn và chân tình về sức khỏe và tâm lý trong giai đoạn này, trên cơ sở đó chồng sẽ có trách nhiệm, cảm thông để cùng chia sẻ về những trạng thái sinh lý nói trên.

Chị em cần khám phụ khoa định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện và xử trí kịp thời khi có các bệnh phụ khoa. Việc dùng nội tiết thay thế phải hết sức thận trọng. Với liệu pháp này, có thể làm giảm những triệu chứng tiền mãn kinh, nhưng bên cạnh đó cũng có những ảnh hưởng không nhỏ như nguy cơ ung thư vú và buồng trứng sẽ gia tăng. Vì vậy, tuyệt đối không được tự ý sử dụng mà khi cần thiết phải được tư vấn bởi thầy thuốc chuyên khoa.

Tóm lại, hội chứng tiền mãn kinh là một phần trong đời sống sinh lý bình thường của người phụ nữ, vì vậy mỗi chúng ta cần trang bị những kiến thức cơ bản này để tự chăm sóc mình, và những biểu hiện của hội chứng tiền mãn kinh là bình thường, mà sống vui, sống khỏe, cuộc sống đầy ý nghĩa.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Theo BS.CKI. Trần Quốc Long

Thuốc trị mãn kinh sớm ở phụ nữ ung thư

Mãn kinh sớm là một biến chứng thường gặp ở những phụ nữ phải điều trị hoá chất chống ung thư vú. Những phụ nữ này sẽ bị rối loạn hormon sinh dục nữ và do đó bị rối loạn kinh nguyệt. Nhưng người ta có thể khắc phục được biến chứng này bằng triptorelin, một hormon sinh dục của vùng dưới đồi.

thuoc_tri_man_kinh_som_o_phu_nu_ung_thu

Đó là phát hiện mới nhất về nội tiết do các nhà khoa học Mỹ tìm ra được đăng tải trên tạp chí Y học Mỹ. Trong công trình này người ta nghiên cứu trên 281 phụ nữ bị ung thư vú và được điều trị kết hợp với triptorelin một các ngẫu nhiên. Kết quả là có tới 63% phụ nữ được điều trị kết hợp với triptorelin còn kinh nguyệt sau hoá trị liệu. Trong khi đó, tỷ lệ này ở nhóm người không sử dụng triptorelin chỉ là 40%.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Hồng Phong(Theo Healthday, 7/2011)

Phụ nữ mãn kinh có “làm bạn” với đái tháo đường?

Mãn kinh ở phụ nữ là vấn đề sinh lý bình thường. Tuy nhiên, nó cũng gây nên một số triệu chứng và có thể là yếu tố nguy cơ gây nên một số bệnh lý. Một công trình nghiên cứu khoa học mới đây công bố: mãn kinh không là tòng phạm gây ra đái tháo đường.

phu_nu_man_kinh_co_lam_ban_voi_dai_thao_duong

Đó là công trình nghiên cứu khoa học được thực hiện bởi các nhà khoa học Đại học Michigan (Mỹ) được đăng tải trên tạp chí Menopause (Mãn kinh). Các nhà khoa học đã nghiên cứu trên 1.237 phụ nữ có nguy cơ cao bị đái tháo đường trong độ tuổi 40-65. Kết quả cho thấy, có khoảng 11,8% phụ nữ trước mãn kinh bị đái tháo đường, trong khi đó, tỷ lệ này với phụ nữ sau mãn kinh là 10,5%. Rõ ràng là nguy cơ bị bệnh đái tháo đường ở hai nhóm phụ nữ trước và sau mãn kinh có sự chênh lệch không đáng kể. Sau khi tính toán, người ta thấy nguy cơ gây ra đái tháo đường của yếu tố mãn kinh chỉ là 1,1% – một tỷ lệ quá thấp, hầu như không có gì để nói.

Kim, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết, đây là một kết quả thú vị vì từ trước đến nay người ta vẫn cho rằng mãn kinh là một yếu tố nguy cơ gây ra đái tháo đường. Nhưng sự thực thì không như vậy. Ở đây, bạn thấy chúng tôi đang nghiên cứu trên những phụ nữ có nguy cơ cao bị bệnh đái tháo đường. Nếu nghiên cứu trên những phụ nữ bình thường thì tỷ lệ còn thấp hơn nữa.

Lâm Phúc (Theo Menopause, 8/2011)

Tuổi mãn kinh và những hệ lụy về sức khỏe

Mãn kinh là dấu hiệu chắc chắn báo cho phụ nữ biết rằng cuộc sống đã chuyển tiếp sang một giai đoạn mới hoàn toàn sinh lý này giống như sự chuyển tiếp từ thời kỳ thơ ấu sang tuổi vị thành niên, điều khác chỉ là ở tuổi vị thành niên các yếu tố sinh học là những yếu tố quyết định, còn những biến đổi trong thời kỳ mãn kinh không chỉ là do tuổi tác mà bao gồm cả các yếu tố sinh học, tâm lý, xã hội và văn hóa nữa. Đó hoàn toàn không phải là một bệnh lý, hậu quả của già nua. Nếu ở tuổi vị thành niên cần phòng tránh các bệnh lây theo đường tình dục, phòng tránh thai ngoài ý muốn, thì sau mãn kinh lại cần phòng tránh ung thư, loãng xương, lãng quên, đột quỵ, béo phì, tim mạch…

Rất nhiều phụ nữ qua tuổi mãn kinh một cách êm ả, bình thường chỉ đơn giản là hàng tháng không cần phải chăm sóc vì có kinh nữa, nhưng cũng có một số khác có các dấu hiệu khó chịu, thậm chí trầm trọng, cần có sự chăm sóc y tế. Các nền văn hóa khác nhau cũng ảnh hưởng khác nhau đến các thể hiện của thời kỳ mãn kinh. Những người phải tìm kiếm sự hỗ trợ của y tế thường có các triệu chứng thuộc 3 loại sau:

Rối loạn vận mạch bốc hỏa thể hiện quan trọng nhất của rối loạn vận mạch. Cơ chế sinh lý chưa được hiểu đầy đủ song nhiều khả năng là có nguồn gốc từ vùng dưới đồi, hệ quả là suy giảm estrogen nhưng không phải tất cả các cơn bốc hỏa đều do thiếu estrogen.

Teo đét niêm mạc âm đạo, niệu đạo, giao hợp đau, ngứa âm đạo – âm môn, són tiểu viêm (vô khuẩn) bàng quang – niệu đạo.

Tâm lý bao gồm tình trạng lo âu, không yên, giảm hứng thú, dễ bị kích thích, nóng nảy, cáu bẳn, mất ngủ, tình dục giảm, không có căn cứ nào để gán tất cả các triệu chứng này cho tình trạng thiếu estrogen.

tuoi_man_kinh_va_nhung_he_luy_ve_suc_khoe

Tập dưỡng sinh tốt cho tuổi mãn kinh.

Chăm sóc trong thời kỳ mãn kinh

Cần nhận thức rõ mãn kinh không phải là bệnh mà là tình trạng sinh lý bình thường của mọi phụ nữ, chuyển tiếp từ giai đoạn sinh sản sang giai đoạn không sinh sản nữa. Sự chuyển đổi này tiếp theo sau những chuyển đổi đã diễn ra từ tuổi không sinh sản lúc thiếu thời sang tuổi sinh sản lúc trưởng thành với các đặc điểm sinh lý của lứa tuổi. Nhận thức như vậy làm cho ta yên tâm và mãn kinh sẽ diễn ra êm ả hơn.

Chế độ dinh dưỡng tốt: Cân đối, nhiều sinh tố, rau quả, ít mỡ động vật, nhiều chất canxi (hải sản, sữa không béo) acid béo omega 3, omega 6 (cá rong biển, các loại hạt) ăn nhiều đậu tương và các chế phẩm từ đậu tương (để có các estrogen nguồn gốc thực vật) như đậu phụ, sữa đậu nành, tào phớ, tương….

Tập thể dục phù hợp để giảm ứ trệ tuần hoàn, béo phì, bằng các bài tập yoga, dưỡng sinh, đi bộ, bơi…

Khám phụ khoa định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm và phòng các bệnh ung thư vú, ung thư cổ tử cung, niêm mạc tử cung… để xử trí kịp thời chống loãng xương thích hợp.

Duy trì lối sống lành mạnh trong gia đình: Các ông chồng chú ý đến các đặc điểm thay đổi tâm lý của các bà vợ mãn kinh, tạo điều kiện để hòa nhập xã hội, duy trì tình dục theo nhịp độ sinh lý của các bà vợ (khúc nhạc dạo đầu hay hơn, bền bỉ hơn, bôi trơn tốt hơn…).

Chỉ dùng thuốc, nhất là nội tiết khi thật cần thiết và có sự chỉ định, theo dõi chặt chẽ của thầy thuốc.

Dấu hiệu đặc trưng của thời kỳ mãn kinh

Bốc hỏa mãn kinh đặc trưng ở cảm giác nóng bừng (và đỏ) ở các vùng da ở đầu, cổ ngực rồi toàn thân và vã mồ hôi. Cơn bốc hỏa không phải là sự thải khí nóng ra khỏi cơ thể mà là do một kích thích đột ngột cho tỏa nhiệt. Bề mặt da nhiệt độ cũng tăng lên, dẫn nhiệt xuống phần dưới và rồi giảm đi. Cơn bốc hỏa có thể kéo dài từ vài giây đến nhiều phút, nhưng ít khi quá một giờ. Tần số các cơn cũng thay đổi nhiều, nhưng thường xảy ra về đêm. Phụ nữ béo ít bị bốc hỏa hơn, do có dự trữ estrogen trong lớp mỡ. Nhiều chị em chịu đựng bốc hỏa và mất ngủ một cách khổ sở, khó khăn và có ảnh hưởng không ít tới đời sống gia đình và công việc trong xã hội. Vì vậy nên khuyên bệnh nhân uống estrogen vào buổi tối – progesterone (medroxyprogesterone acetat) 20mg/ngày cũng giảm được cơn bốc hỏa nhưng không ngừa được teo đét ở âm đạo và âm môn như estrogen. Tiêm depoprovera 150mg 3 tháng một lần ngăn ngừa rất tốt cơn bốc hỏa.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ GS.  Đỗ Trọng Hiếu

Tuổi mãn kinh có nên dùng thuốc nội tiết?

Câu hỏi đặt ra ở đây là liệu việc dùng thuốc nội tiết có thể cải thiện đáng kể rối loạn nào ở lứa tuổi mãn kinh không hay chỉ là việc dùng cho có? Nhằm kiểm chứng lại điều này người ta xem xét tới các tác dụng và mức độ nguy cơ của việc dùng này. Kết quả cuối cùng xem ra không phải là bức tranh đồng nhất…

tuoi_man_kinh_co_nen_dung_thuoc_noi_tiet

Lý do chỉ định

Sự thay đổi của thời kỳ mãn kinh mang tính chất rõ nét nhất là sự suy giảm hormon nữ giới trong cơ thể của chị em. Đó là estrogen và progesteron. Để tiện cho việc nghiên cứu và xem xét, người ta thường gọi hormon con gái là estrogen, còn chất progesteron thường được gọi là hormon mang thai.

Điều người ta phải chú ý đến nhiều nhất là sự suy giảm rõ rệt của estrogen. Trong nhiều trường hợp, sự thay đổi của hormon này liên quan khá chặt chẽ với các biểu hiện phát ra ở lứa tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh. Chính sự thay đổi của hormon này mà trong nhiều trường hợp đã buộc phải sử dụng hormon thay thế.

Tại sao hormon lại giảm?

Việc giải thích cho câu hỏi tại sao vào thời kỳ mãn kinh hormon lại suy giảm có thể được đơn giản hoá như sau: Estrogen là chất do các tế bào hạt ở “vỏ trứng” tiết ra do tác động của FSH và LH (hai hormon tuyến yên) sẽ được duy trì vào những ngày đầu của chu kỳ kinh nguyệt và đạt đỉnh vào gần ngày rụng trứng. Sự phối hợp của hai hormon này, sự nhạy cảm hoá của buồng trứng là cơ sở thiết yếu tạo nên sự điều hoà hormon estrogen.

Khi con người bước sang độ tuổi mãn kinh, buồng trứng bắt đầu thoái hoá, số lượng các nang trứng giảm, buồng trứng lại bắt đầu trơ ra với các chất FSH và LH. Điều tất yếu này đã đưa đến một hậu quả là estrogen mất nguồn tổng hợp. Chuyện sụt giảm gần như là tất nhiên và không thể tránh. Mặc dù estrogen còn một số nguồn khác tổng hợp song sự bù đắp này chẳng thấm vào đâu.

Bằng những nghiên cứu tỉ mỉ và công phu, người ta thấy trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự thay đổi nồng độ estrogen chưa phải là suy giảm ngay mà chính xác là dao động quá mức, gây ra những hậu quả mang tính chất đặc thù chỉ có ở tuổi mãn kinh.

Hệ lụy của sự thay đổi

Lượng estrogen giảm, chị em chúng ta sẽ không còn được thừa hưởng những tác dụng mà estrogen đem lại. Những tác dụng đó là: kích thích tăng tạo mỡ làm da đẹp và mịn màng, kích thích tuyến vú to, kích thích tử cung to, âm đạo nở nang, nang trứng phát triển, kích thích nhu cầu tình dục ở nữ giới… Và tất nhiên, những tác dụng mong muốn này của estrogen sẽ không còn được đầy đủ trong thời kỳ mãn kinh.

Thêm vào đó, sự dao động mạnh mẽ của estrogen đã gây ra cho cơ thể một số triệu chứng khác nữa mà người ta gọi là những triệu chứng đặc thù của thời kỳ mãn kinh. Những triệu chứng đó là sự rối loạn điều hoà vận mạch, lão hoá da, suy giảm hình thể và chức năng của cơ quan sinh dục, thay đổi tính tình, loãng xương, nguy cơ bệnh tim mạch, mất ngủ, mệt mỏi, ra mồ hôi đêm, suy giảm trí nhớ và tập trung…

Những biểu hiện này ở một số người là không rõ ràng nhưng ở một số người lại rất rõ nét. Ví dụ như rối loạn điều hoà vận mạch, nhiều người thấy hồi hộp, nóng bừng mặt, cơn bốc hoả rất đáng ngại. Sự lão hoá da làm da bị teo đi và mỏng xuống, da nhăn nheo và chảy xệ. Loãng xương làm tỷ trọng xương bị giảm, chuyển hoá can xi giảm.. Vì thế mà nhiều khi người ta phải cân nhắc sử dụng liệu pháp hormon nhằm can thiệp.

Dùng liệu pháp hormon như thế nào?

Liệu pháp hormon có tên cũ là liệu pháp thay thế hormon là một liệu pháp quan trọng áp dụng trong thời kỳ mãn kinh. Bản chất của liệu pháp này là sử dụng hormon nữ giới (estrogen) tổng hợp bên ngoài để bù đắp phần hormon thiếu hụt. Việc sử dụng hormon thay thế nhằm hai mục đích: bù trừ hóa hormon thiếu và hoá giải tình trạng dao động của estrogen.

Câu hỏi đặt ra ở đây là liệu sự bổ sung này có những cải thiện đáng kể nào không hay chỉ là việc dùng cho có. Nhằm để kiểm chứng lại điều này người ta xem xét tới các tác dụng và mức độ bệnh tật. Kết quả cuối cùng xem ra không phải là bức tranh đồng nhất.

Nói về tác dụng điều hoà vận mạch thì không có gì cần phải bàn hơn. Vì rằng đồng loạt các dấu hiệu bên ngoài của rối loạn vận mạch như nóng bừng, hồi hộp, đỏ mặt, bốc hoả đều có thể được giải quyết trọn vẹn khi sử dụng liệu pháp hormon. Có lẽ sự dao động hormon quá mạnh đã gây ra những biến đổi này nên chỉ cần được bổ sung một cách phù hợp thì mọi chuyện phức tạp được hoá giáng. Người bệnh không còn cảm thấy xấu hổ quá mức vì tự nhiên mặt đỏ như gấc chín, không còn cảm thấy phiền hà khi tự nhiên thấy người nóng bừng như bốc hoả. Tác dụng tuyệt diệu này của nó đã được người ta ấn định là chỉ định đầu tay khi người phụ nữ có triệu chứng rối loạn điều hoà vận mạch điển hỉnh.

Trên loãng xương, nhiều công trình nghiên cứu có chỉ ra là có sự cải thiện rối loạn này. Cụ thể, năm 2001, Grady và Cummings đã nghiên cứu những phụ nữ mãn kinh có và không có sử dụng hormon thay thế. Các tác giả này đã chỉ ra là những người được sử dụng hormon thay thế thì giảm được 27% nguy cơ loãng xương ở các đốt sống và giảm được 40% tình trạng loãng xương ở xương chậu và xương cổ tay.

Theo những con số tính toán thu thập được, người ta thấy tỷ trọng xương có thể bị hao hụt mất tới 20% trong những năm ở độ tuổi mãn kinh. Người ta không dám chắc là tình trạng này là do sự già hoá của xương hay là do sự rối loạn hormon gây ra nhưng có một điều mà người ta thấy là sử dụng hormon thay thế có thể cải thiện được loãng xương do mãn kinh gây ra.

Trên vấn đề bệnh lý mạch vành ở lứa tuổi mãn kinh, liệu pháp hormon xem ra cũng có những thành tựu lưu ý. Mặc dù cả nam giới và nữ giới cao tuổi đều có nguy cơ bị bệnh mạch vành như nhau do những tác động của yếu tố tuổi, chuyển hoá và mức độ vận động. Song, cho đến nay khoa học đã công nhận một điều là dù ít hay nhiều, sự suy giảm của hormon đã gây ra những tác động một cách độc lập với tuổi trong tiến trình gây ra bệnh lý mạch vành.

Mặc dù còn nhiều vấn đề tranh cãi về hiệu quả của liệu pháp hormon nhưng nhìn chung người ta đều đồng ý ở một khía cạnh, liệu pháp hormon có thể làm giảm bớt nguy cơ của bệnh mạch vành ở lứa tuổi mãn kinh. Kết luận này được dựa trên công trình nghiên cứu của Viện Điều dưỡng Hoa Kỳ. Họ tiến hành nghiên cứu và rút ra được kết luận là liệu pháp hormon có thể làm giảm 11% nguy cơ bị bệnh mạch vành tiền mãn kinh và sau mãn kinh. Song đây là vấn đề còn khá phức tạp vì bản thân khoa học chưa tìm ra được cách giải thích thoả đáng tác dụng này.

Và những góc tối…

Ðiều người ta phải chú ý đến nhiều nhất là sự suy giảm rõ rệt của estrogen. Trong nhiều trường hợp, sự thay đổi của hormon này liên quan khá chặt chẽ với các biểu hiện phát ra ở lứa tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh. Chính sự thay đổi của hormon này mà trong nhiều trường hợp đã buộc phải sử dụng hormon thay thế.

Những kết quả thú vị trên không thể đủ lớn để xoá đi những góc tối của bức tranh liệu pháp hormon. Những mảng màu tối vẫn tồn tại như một thực thể không thể khắc phục được đã tạo ra những phần không đồng nhất trong tiến trình điều trị.

Điều đáng ngại thứ nhất mà người ta lo lắng đó là nguy cơ ung thư vú. Mặc dù còn nhiều tranh cãi, nhưng một số lượng lớn công trình nghiên cứu đã chỉ ra có một mối liên quan nào đó giữa liệu pháp hormon và ung thư vú ở phụ nữ mãn kinh. Bằng chứng thực nghiệm lý giải điều này thì chưa có nhưng bằng chứng thực tế thì đã có. Những phụ nữ mà có độ tuổi có kinh sớm (trước 12 tuổi) và những người có độ tuổi mãn kinh muộn (sau tuổi 55) là những người có nguy cơ cao bị ung thư. Trên cả hai đối tượng này, thời kỳ có estrogen là kéo dài. Sự kiện này khiến người ta nghi ngại sự kéo dài thời kỳ estrogen đã liên kết với khả năng ung thư của phụ nữ. Do đó mà liệu pháp hormon cần được sử dụng rất thận trọng.

Điều đáng lo ngại thứ hai là gia tăng biến cố tắc mạch trên những người có nguy cơ cao. Dựa trên những dữ liệu lâm sàng người ta thấy rằng estrogen có một tác dụng phụ là gây ra rối loạn đông máu và hình thành những cục máu đông trong lòng mạch. Nguy cơ càng cao khi chúng ta dùng càng kéo dài. Tần suất càng lớn khi chúng ta càng dùng liều cao.

Nhiều ca bệnh nhồi máu não, nhiều trường hợp tử vong do nhồi máu cơ tim đã được báo cáo ở những người lạm dụng estrogen hay dùng bừa bãi liệu pháp hormon. Điều này còn đáng sợ hơn khi bản thân những người dùng estrogen lại có sẵn các nguy cơ nhồi máu như tăng huyết áp, rối loạn đông máu. Vì thế mà việc cân nhắc sử dụng là chuyện không thể không tính đến.

Bên cạnh các tác hại trên, liệu pháp hormon đang bị nghi ngờ là nguyên nhân gây ra hàng loạt các rắc rối như làm tăng chảy máu và kéo dài chảy máu âm đạo, làm tăng mức độ trầm trọng của bệnh lý viêm gan, làm tăng nguy cơ ung thư tử cung, gây ra ung thư vú ở những người có tiền sử gia đình, sưng phù, đau đầu nghiêm trọng…

Đứng trước những thay đổi cơ thể như trên, liệu pháp hormon chưa có một số phận chắc chắn. Không thể vì nó có một số tác dụng khá tốt trên hệ thống da, xương, mạch vành, các rối loạn vận mạch mà chúng ta cứ chỉ định hết sức thoải mái. Song ngược lại, không thể vì một vài tác hại của estrogen mà chúng ta lại phủ nhận đi những công hiệu của nó trong điều trị.

Liệu pháp hormon từ trước đến nay vẫn được coi là một chỉ định đầu tay với những người có rối loạn điều hoà mạch điển hình như bốc hoả, nóng bừng, đỏ mặt…  Song chỉ định thế nào, dùng dạng ra sao, liều bao nhiêu là đủ là những quyết định hết sức cân nhắc của bác sỹ.  Vì rằng mãn kinh không phải là một bệnh nên việc điều trị không phải là một quy định bắt buộc.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ BS. Yên Lâm Phúc

Ăn nhiều mỡ gây mãn kinh sớm

Sau khi nghiên cứu ở 3.100 phụ nữ mãn kinh trong giai đoạn 10 năm, các chuyên gia ở Đại học Gifu (GU) Nhật Bản, đứng đầu là nữ giáo sư Chisato đã phát hiện thấy, nhóm phụ nữ luyện tập thể thao nhiều (khoảng 8-10 giờ/tuần) có tỷ lệ mãn kinh sớm cao hơn tới 17% so với những người vận động ôn hòa. Ngoài ra, nhóm ăn nhiều mỡ chưa bão hòa tổng hợp có trong dầu thực vật, cá cũng có tỷ lệ mãn kinh sớm cao hơn tới 15% so với nhóm ít ăn mỡ này. Đây là nghiên cứu dựa trên những câu hỏi cho sẵn ở nhóm người trong độ tuổi 35-56.

an_nhieu_mo_gay_man_kinh_som

Dự kiến trong số này sẽ có 1.800 người mãn kinh vào thập kỷ tới nhưng họ không hề hay biết về những điều họ đang làm. Như vậy, 2 yếu tố là tập thể thao quá nhiều và thực đơn dùng nhiều mỡ chưa bão hòa tổng hợp (polyunsaturatedfats) được xem là yếu tố làm cho phụ nữ sớm mãn kinh. Đơn giản, nó làm giảm cơ hội hoạt động của estrogen hoặc hormon làm tăng khối u vú và như vậy mãn kinh sớm được xem là có tác dụng làm giảm ung thư vú, tuy nhiên mãn kinh sớm lại có mặt trái là làm mỏng xương và gia tăng rủi ro mắc bệnh tim mạch.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Khắc Nam(Theo HF, 12/2011)

Các rối loạn sau mãn kinh

Mãn kinh là một hiện tượng sinh lý tự nhiên, thường xảy ra ở phụ nữ lứa tuổi từ 50 – 55. Trong quá trình mãn kinh, người phụ nữ thường có những thay đổi về tâm – sinh lý có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, hạnh phúc, cũng như có những nguy cơ mới về sức khỏe có thể xảy ra.

Mãn kinh là gì?

Mãn kinh là giai đoạn chuyển tiếp lần thứ hai trong đời sống sinh dục của người phụ nữ (lần thứ nhất xảy ra ở tuổi dậy thì). Mãn kinh xảy ra do sự suy giảm chức năng dần dẫn đến ngừng hoạt động và ngừng tiết các nội tiết tố nữ của buồng trứng, biểu hiện bằng việc ngừng hành kinh mỗi tháng, và chấm dứt khả năng sinh sản của người phụ nữ.

Mãn kinh diễn tiến từ từ theo tuổi tác, thường qua 2 giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh thực sự.

–  Tiền mãn kinh thường xảy ra ở độ tuổi từ 45-50, do hoạt động buồng trứng bắt đầu suy giảm và có sự mất cân bằng các nội tiết tố nữ (Estrogen và Progesteron), dẫn đến kinh nguyệt không đều, kéo dài, dây dưa. Giai đoạn này có thể kéo dài 2-3 đến 5 năm tùy theo từng người.

–  Mãn kinh thật sự, khi buồng trứng ngừng hẳn hoạt động và ngừng tiết nội tiết tố nữ, dẫn đến kinh nguyệt mất hẳn. Mãn kinh thực sự thường ở lứa tuổi từ 50-55 và chỉ được xác nhận khi kinh nguyệt mất hẳn trên 12 tháng. Nếu chỉ mới mất kinh vài ba tháng, phải cẩn thận để tránh có thai ngoài ý muốn.

Ngoài ra có một số trường hợp mãn kinh bất thường có thể là quá sớm hoặc quá muộn.

– Mãn kinh sớm: là mãn kinh trước 40 tuổi. Khi đó, người phụ nữ không còn khả năng có thai được nữa, do không còn có nang noãn chín hoặc noãn không thể phóng được (không rụng trứng). Mãn kinh sớm xảy ra ở những phụ nữ hút thuốc lá, uống rượu, chiếu tia xạ trị bệnh, bị rối loạn miễn dịch, đã được phẫu thuật cắt tử cung nhưng còn chừa 2 buồng trứng…

– Mãn kinh muộn: là mãn kinh sau 55 tuổi.

cac_roi_loan_sau_man_kinh

Phụ nữ tuổi mãn kinh cần khám sức khỏe định kỳ.

Những rối loạn trước và sau mãn kinh

–  Rối loạn kinh nguyệt là biểu hiện chủ yếu nhất trong thời kỳ tiền mãn kinh với các biểu hiện như vòng kinh dài, ngắn và ra huyết bất thường.

– Giảm ham muốn tình dục, âm đạo khô do các tuyến sinh dục giảm tiết dịch, mụn trứng cá, tóc rụng, mệt mỏi kéo dài, da khô, nhám, nhăn nheo do mất dần lớp mỡ dưới da, tuyến vú trở nên mềm nhão, giọng nói bị ồ… âm đạo khô teo gây đau khi giao hợp. Nhiễm trùng tiết niệu và són tiểu do niêm mạc đường tiết niệu cũng bị khô teo. Một số người đi tiểu nhiều lần, tiểu khó vì niệu đạo bị xơ cứng.

– Cơn bốc hỏa thỉnh thoảng xảy ra, do rối loạn vận mạch làm nóng bừng ở ngực, lưng, cổ, đỏ mặt, đổ mồ hôi, nhiều nhất là về đêm, gây khó chịu, mất ngủ. Có thể kèm cảm giác nặng chân, chuột rút…

– Tâm sinh lý thay đổi đa dạng, có người tính tình trở nên trầm mặc, lo âu, băn khoăn, chán nản hay thất vọng, thường không vừa lòng với môi trường xung quanh. Người ta nhận thấy có đến 46% phụ nữ bị mất ngủ, mệt nhọc trong thời kỳ mãn kinh, vận động chậm chạp, mất hứng thú trong quan hệ vợ chồng. Trạng thái dễ kích động, cáu gắt, hay gây gổ.

Các triệu chứng này kéo dài độ vài năm rồi tự hết, do cơ thể đã quen dần với tình trạng thiếu hụt Estrogen. Tuy nhiên, cũng có người thấy những triệu chứng này nặng hơn khi đã chuyển sang giai đoạn mãn kinh thật sự.

Thời kì sau mãn kinh, có thể có nhiều thay đổi nhưng lại diễn tiến trầm lặng, kéo dài nhiều năm trước khi có những rối loạn rõ ràng.

– Niêm mạc sinh dục dần dần teo mỏng, làm âm hộ, âm đạo khô, ngứa, rát, giao hợp đau, dễ bị xây xước và nhiễm trùng.

– Sa sinh dục do cơ, dây chằng vùng chậu bị nhão hơn. Âm đạo, tử cung tụt xuống thấp và có thể lộ ra ngoài.

– Tiết niệu có hiện tượng tiểu nhiều lần, đôi khi không tự chủ được (tiểu són), tiểu buốt dù nước tiểu vẫn trong, và không có dấu hiệu nhiễm trùng.

– Da  kém mềm mại, khô nhăn, có đốm đồi mồi, tóc khô, rụng, dễ gãy…

– Tăng trọng, do mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng và đùi

– Thiếu nội tiết tố khiến xương mất dần canxi và chất khoáng, dẫn đến loãng xương, xương giòn, dễ gãy. Tuy nhiên, phụ nữ mãn kinh ít có cảm giác về loãng xương cho đến khi bị gãy xương tự nhiên (không có va chạm, chấn thương), thường gặp nhất là gãy đầu dưới xương cẳng tay, gãy cổ xương đùi. Ngoài ra, còn có thể bị vẹo cột sống, đau vùng thắt lưng, đau thần kinh tọa… Nếu cuộc sống kéo dài đến 80 tuổi thì ít nhất đã có 50% khối lượng xương bị mất đi. Thời gian sau mãn kinh càng kéo dài hay buồng trứng bị cắt bỏ quá sớm không được trị liệu gì thì chất xương càng bị mất nhiều.

– Thành mạch máu xơ cứng, gây thiếu máu ở một số cơ quan bộ phận chủ yếu là nguy cơ bệnh mạch vành hay nhồi máu cơ tim.

– Ung thư sinh dục, thiếu nội tiết tố buồng trứng là yếu tố khơi dậy một vài ung thư sẵn có nơi bộ phận sinh dục.

Làm gì để phòng ngừa các rối loạn sau mãn kinh?

Chị em cần được trang bị những hiểu biết cần thiết về tuổi mãn kinh, nên vận dụng những tri thức khoa học hiện đại, tự giác duy trì sức khỏe bản thân, giữ được thái độ lạc quan để giúp cho tinh thần thoải mái, tư duy nhẹ nhàng, trí năng tốt, làm chậm sự suy thoái, lão hóa công năng sinh lý của cơ quan sinh sản nói riêng cũng như cơ thể nói chung, kéo dài tuổi thọ, nâng cao chất lượng sống.

– Một số ít phụ nữ thời kỳ tiền mãn kinh có những thay đổi về tính cách hoặc hành vi. Bình thường vốn rất hòa nhã, khoan dung, độ lượng, bỗng trở nên nóng tính, nổi cáu bất thường, hoặc suy nghĩ hẹp hòi, hay đa nghi, đố kỵ, lãnh cảm… Có những người lại thích giãi bày tâm sự với người khác. Những biến đổi tâm lý theo hướng tiêu cực này sẽ tạo ra sự cản trở, ức chế chức năng sinh lý bình thường của các bộ phận khác, dẫn đến tiêu hóa không tốt, chán ăn uống, huyết áp tăng, nếu lâu dài có thể gây bệnh. Vì vậy, bản thân người phụ nữ và những người thân trong gia đình cần có những hiểu biết đúng đắn về giai đoạn này và có cách thích nghi phù hợp để giúp người phụ nữ an tâm vượt qua những khó khăn và phòng ngừa tốt những vấn đề sức khỏe của lứa tuổi. Nên có chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi, thư giãn thích hợp để giúp tinh thần được thư thái, bình ổn.

– Rối loạn kinh nguyệt là hiện tượng sinh lý bình thường không gây nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe người phụ nữ, vì vậy chỉ khi nào ra huyết nhiều quá, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt thì mới cần nhờ đến sự can thiệp của nhân viên y tế để cầm máu, nếu không cứ để tự nhiên, giữ gìn vệ sinh kinh nguyệt tốt, sẽ đến lúc kinh ngừng hẳn.

– Các biện pháp ngăn ngừa cơn bốc hỏa: Uống một cốc nước lạnh khi bắt đầu cơn bốc hỏa. Tránh dùng đồ uống có cồn hoặc cà phê vì chúng làm tăng mức độ khó chịu của cơn bốc hỏa.  Giảm lượng rượu vang đỏ (rượu nho), sô-cô-la và phô-mai vì những hóa chất trong đó có thể ảnh hưởng tới thân nhiệt, làm khởi phát cơn bốc hỏa. Không hút thuốc vì nó làm trầm trọng thêm cơn bốc hỏa. Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát làm từ vải sợi tự nhiên. Nên mặc nhiều lớp để có thể tháo bớt khi cơn bốc hỏa xuất hiện.  Lúc ở nhà, hãy hạ thấp nhiệt độ của máy điều hòa.

– Dinh dưỡng: dinh dưỡng tốt ngay khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh: ăn uống đầy đủ, cân đối các chất. Cần ăn nhiều rau quả, đặc biệt là các sản phẩm từ đậu nành hoặc cỏ linh lăng (vì có chứa nội tiết tố Estrogen tự nhiên). Các thức ăn có nhiều canxi (chất vôi) như sữa không béo, thủy hải sản (cá, tôm, cua…), vitamin D có trong sữa, cá hồi, cá ngừ. Axit béo có trong các loại quả, hạt và dầu cá tốt cho những phụ nữ có làn da trở nên khô hoặc có dấu hiệu mỏi các khớp. Axit béo tốt nhất là Omega-3 và Omega-6, có trong hạt vừng, quả óc chó, đậu nành, hạt hướng dương, các loại rau quả họ đậu, các loại cá, rong biển… giúp tránh được tình trạng khô âm đạo và chứng nhiễm trùng đường tiểu, làm tăng thêm sự hưng phấn về mặt tinh thần và năng lượng sống cho cơ thể.

– Ðối với phụ nữ ở tuổi mãn kinh, cần thường xuyên tập thể dục thể thao để duy trì sự dẻo dai của hệ xương cơ và giúp máu tuần hoàn đều khắp cơ thể. Thể dục với các bài tập phù hợp sẽ giúp duy trì vóc dáng gọn gàng, giúp tinh thần minh mẫn, lạc quan.

– Trong quan hệ tình dục, có thể dùng các chất bôi trơn để làm cảm giác đau vì sự khô teo của âm đạo

– Khám phụ khoa định kỳ mỗi 6 tháng một lần để phát hiện và xử trí sớm các bệnh phụ khoa, trong đó có ung thư.

–  Sử dụng thuốc: Dùng bổ sung thuốc có canxi và vitamin D để hạn chế rối loạn loãng xương. Cần dùng vitamin E mỗi ngày. Việc điều trị bằng  sử dụng liệu pháp nội tiết tố thay thế lâu dài phải được bác sĩ chuyên khoa phụ sản khám chọn lọc hướng dẫn và theo dõi phù hợp cho mỗi người, không có công thức chung cho hàm lượng và thời gian sử dụng vì nội tiết tố Estrogen còn có thể gây ung thư nội mạc tử cung và ung thư vú.

Chị em cần được trang bị những hiểu biết cần thiết về tuổi mãn kinh, nên vận dụng những tri thức khoa học hiện đại, tự giác duy trì sức khỏe bản thân, giữ được thái độ lạc quan để giúp cho tinh thần thoải mái, tư duy nhẹ nhàng, trí năng tốt, làm chậm sự suy thoái, lão hóa công năng sinh lý của cơ quan sinh sản nói riêng cũng như cơ thể nói chung, kéo dài tuổi thọ, nâng cao chất lượng sống.

Về phía gia đình và cộng đồng cũng phải có tránh nhiệm tạo cho họ có một cuộc sống với môi trường vui vẻ lành mạnh, thân ái, tránh những nỗi buồn tủi, lo âu, cảm giác mất mát. Tạo một không khí làm việc phù hợp là nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảo vệ sức khỏe và đảm bảo một cuộc sống về tinh thần, tình cảm thoải mái cho những người trong độ tuổi xế chiều để họ có thể tiếp tục đóng góp phần có ích cho xã hội.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ BS. Vũ Cường

Tình trạng mãn kinh và bốc hỏa ở phụ nữ

Menopause là thuật ngữ tiếng Anh nói về tình trạng mãn kinh ở phụ nữ, giai đoạn diễn ra hàng loạt các biến đổi liên quan đến nội tiết, tâm sinh lý. Và tuy không phải bệnh lý nhưng mãn kinh là lúc cơ thể tạo ra những yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

tinh_trang_man_kinh_va_boc_hoa_o_phu_nu

Đôi nét về mãn kinh

Y học định nghĩa mãn kinh là một năm không có kinh. Đây là biến đổi thông thường và lâu dài, nó bắt đầu ngay từ tuổi 30 – 40 và kéo dài đến tuổi 50 – 60. Nếu sau 1 năm không có kinh tự nhiên thấy có máu là dấu hiệu không bình thường nên đi khám và tư vấn bác sĩ ngay.

Tuổi mãn kinh tại Mỹ là 51 nhưng cũng có người sớm hơn, bình quân trong độ tuổi 45 – 55. Mãn kinh tạo ra những hội chứng lạ, nhất là bốc hỏa, gây nóng bừng từ ngực lên vai, cổ, đầu, gây khó chịu, mệt mỏi. Mồ hôi thoát ra nhiều rồi khô đi làm cho da tổn thất nhiệt, khiến cơ thể ớn lạnh, mệt mỏi và uể oải. Cơn bốc hỏa có thể kéo dài từ 30 giây đến 30 phút, thường gặp nhất khoảng 2 – 3 phút. Tần suất cũng không đồng nhất, có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào, cả ngày lẫn đêm, có thể trong một vài năm hoặc có người lại không hề có triệu chứng này. Mãn kinh được chia thành hai giai đoạn là kỳ tiền mãn kinh (premenopause) và hậu mãn kinh (postmenopause).

Nguyên nhân gây bốc hỏa

Theo thống kê thì có tới 75% số phụ nữ Mỹ có hiện tượng này. Về nguyên nhân, cho đến nay khoa học cũng chưa hiểu hết, trong đó có nguyên nhân dao động hoóc-môn estrogen trong não phụ nữ trước khi mãn kinh xảy ra. Khi bốc hỏa cơ thể nóng bừng, mồ hôi toát ra nhưng nhiệt độ cơ thể lại không thay đổi, riêng nhiệt độ da lại tăng tới 4 – 70C  sau đó nhiệt độ da lại trở lại bình thường. Thời gian bốc hỏa tồn tại khoảng vài năm nghĩa là khi estrogen còn dao động thì cơ thể còn bị bốc hỏa. Nói chung sau khi mãn kinh, bốc hỏa thường tự mất trong thực tế có người vẫn còn rơi rớt hiện tượng này trong nhiều năm.

Muốn giảm bốc hỏa, không nên hút thuốc, giảm cân, năng luyện tập, giảm stress, tránh dùng đồ ăn thức uống có chứa chất kích thích cao dễ gây bốc hỏa như thực phẩm cay nóng, cà phê, rượu bia… Nếu không đỡ nên áp dụng liệu pháp hoóc-môn. Đây là liệu pháp lợi – hại song hành vì vậy cần tư vấn kỹ trước khi điều trị.

Những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn sau mãn kinh

Ngoài các dấu hiệu dễ nhận biết như giảm khả năng sinh sản, biến đổi âm đạo, rối loạn giấc ngủ, thay đổi bề ngoài, thay đổi tính khí, mãn kinh có thể tạo ra những yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe do sự suy giảm estrogen và progesterone.

Ảnh hưởng đến sức khỏe da: ở nhóm phụ nữ mãn kinh, da là nơi bị ảnh hưởng nhiều nhất, đặc biệt là sự đàn hồi của da giảm mạnh. Sự lão hóa da nhiều hay ít còn có yếu tố di truyền. Ví dụ những người sinh ra trong gia đình cha mẹ có làn da tốt thì bản thân họ cũng được hưởng vẻ đẹp này. Ngược lại, sinh ra từ gia đình mắc chứng nhăn da thì bản thân lại càng bị ảnh hưởng, nhất là giai đoạn mãn kinh do thay đổi estrogen. Ngoài ra, sức khỏe da còn ảnh hưởng bởi môi trường như ánh nắng mặt trời thói quen hút thuốc, ăn uống thiếu khoa học, ít vận động. Phụ nữ mãn kinh nếu dùng liệu pháp hoóc-môn cũng có tác dụng tích cực nhưng liệu pháp này hiện đang tranh cãi vì lợi hại song hành. Người mắc bệnh rối loạn tuyến giáp, đái tháo đường nếu mãn kinh làn da cũng chóng bị lão hóa.

Rụng tóc: khi mãn kinh phụ nữ thường mắc chứng rụng tóc. Lý do, hoóc-môn nam tính suy giảm chức năng gây ảnh hưởng đến tóc, tuy nhiên mức độ rụng tóc của phụ nữ khác với đàn ông. Ngoài thay đổi hoóc-môn còn nhiều nguyên nhân khác trong đó có lý do mắc bệnh, đặc biệt là bệnh đái tháo đường, tuyến giáp, bệnh stress hoặc do việc chăm sóc tóc không đúng quy cách.

Mãn kinh sớm và rủi ro bệnh tim mạch: tạp chí Menopause của Mỹ số ra mới đây đã công bố một nghiên cứu do các chuyên gia ở viện y học Mỹ (NIH) ở 2.500 phụ nữ có nguồn gốc, địa bàn sinh sống khác nhau và phát hiện thấy mãn kinh tuổi 46 thì có rủi ro mắc bệnh tim mạch vành và đột quỵ cao so với nhóm mãn kinh ngoài 50, bất kể mãn kinh tự nhiên hoặc cắt bỏ buồng trứng. Cụ thể, khi nghiên cứu trên kết thúc có 28% số phụ nữ mãn kinh, kể cả tự nhiên lẫn cắt bỏ buồng trứng mắc bệnh tim vành và đột quỵ. Do chưa có điều kiện tìm ra nguyên nhân cụ thể, song các nhà khoa học đã khuyến cáo nhóm phụ nữ mãn kinh sớm nên tư vấn bác sĩ để biết trước tình trạng sức khỏe của mình để can thiệp sớm.

Loãng xương: sau mãn kinh, cơ thể bị suy giảm canxi xương dẫn đến loãng xương, xương giòn và dễ gãy. Vì vậy giai đoạn này phụ nữ rất cần bổ sung khoáng chất canxi với mức 1.200 – 1.500mg mỗi ngày và vitamin D từ 400 đến 800 IU (đơn vị quốc tế)/mỗi ngày.

Són tiểu: do mô vùng âm đạo và niệu đạo bị suy giảm đàn hồi, nên phụ nữ mãn kinh dễ bị són tiểu  mỗi khi ho, hắt hơi hay cười to.

Tăng cân: do tốc độ chuyển hóa của cơ thể giảm, năng lượng dư thừa nhiều nên tuy ăn ít vẫn tăng cân Giải pháp: nên ăn uống cân bằng khoa học, chia nhỏ bữa, tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ, tăng cường luyện tập để duy trì trọng lượng cơ thể ở ngưỡng hợp lý.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ Theo HO-10/2012

Tiền mãn kinh và chuyện phòng the

Mãn kinh có gây trở ngại đến việc sinh hoạt tình dục hay không?

Việc sinh con của phụ nữ là do công năng sinh lý của cơ quan sinh dục, còn tình dục lại là vấn đề phức tạp có liên quan đến tâm lý, hai việc đó không có liên hệ trực tiếp đến nhau. Phụ nữ thời kỳ tiền mãn kinh vẫn có nhu cầu tình dục, vẫn có thể sinh hoạt một cách hài hòa.

tien_man_kinh_va_chuyen_phong_the

Đa số phụ nữ thời kỳ tiền mãn kinh có nhu cầu tình dục ít hơn so với thời trẻ tuổi. Nguyên nhân là:

– Thời gian cần thiết để đạt đến cao trào khi sinh hoạt tình dục là rất dài do tuổi tác.

– Tính đàn hồi và sức căng của âm đạo giảm. Khả năng tiết chất nhầy kém. Vì thế khi sinh hoạt, phụ nữ thường cảm thấy đau. Có khi việc quan hệ gây tổn thương đến tổ chức niêm mạc, hoặc tiếp tục gây viêm nhiễm đối với những chị em từng bị viêm, khiến chị em không muốn sinh hoạt tình dục.

Cũng có những phụ nữ lại cảm thấy trong thời kỳ tiền mãn kinh, họ sinh hoạt tình dục thoải mái hơn khi còn trẻ vì không sợ mang thai, không phải tính toán chu kỳ rụng trứng. Hơn nữa, họ không phải chịu sự quấy rầy của con cái, hôn nhân ổn định, lao động gia đình và xã hội giảm nhẹ, gánh nặng tâm lý và sức ép tinh thần ít đi. Vì vậy, có người cho rằng, thời gian này là “kỳ trăng mật thứ hai” của đời sống vợ chồng. Sinh hoạt tình dục của họ không những không giảm mà còn tăng lên.

Trong sinh hoạt tình dục của phụ nữ trung niên có thể phát sinh một số tình huống như: từ vài phút sau khi sinh hoạt đến khi đi tiểu có cảm giác buốt, rát. Nguyên nhân là niệu đạo và niêm mạc bàng quang bị mỏng dần; dương vật khi ấn sâu vào âm đạo sẽ tạo thành ma sát gây ra vết thương nhẹ. Khi gặp tình trạng này, chị em nên ngừng sinh hoạt một thời gian, để cơ thể dần khôi phục lại.

Theo Sức Khỏe & Đời Sống/ BS. Nguyễn Thu Phương